De Tweede Kamer discussieert nog over de Amerikaanse overname van het softwarebedrijf dat DigiD verzorgt, maar nu blijkt dat de Belastingdienst het ICT-systeem voor de omzetbelasting vorig jaar uitbesteedde aan de VS. Daardoor kan de Amerikaanse overheid in theorie de belastinginkomsten blokkeren.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Door het ICT-systeem voor de inning van de btw aan een Amerikaans bedrijf toe te vertrouwen, overhandigt de Belastingdienst de regering-Trump een krachtig chantagemiddel. De Amerikanen zouden dat kunnen inzetten om het Nederlandse kabinet tijdens een politiek conflict onder druk te zetten.
ICT-expert Marcel van Kooten bracht dit eerder deze week onder de aandacht op de website van Computable. GroenLinks-PvdA-Tweede Kamerlid Barbara Kathmann, gespecialiseerd in digitale zaken, slaat hierover alarm op Bluesky: ‘Dacht je dat DigiD erg was? De Belastingdienst gaat alles wat te maken heeft met de btw in handen geven van de VS, en met alles bedoel ik alles.’
Kathmann verwijst naar de politieke discussie rond de geplande overname van het van oorsprong Nederlandse softwarebedrijf Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl. Solvinity verzorgt het databeheer van een groot aantal belangrijke rijksoverheidsdiensten als DigiD, MijnOverheid en het Centraal Justitieel Incassobureau.
De Tweede Kamer vreest dat de Amerikanen via die overname inzage krijgen in miljoenen gevoelige Nederlandse persoonsgegevens, en dat ze deze overheidsdiensten in geval van conflict kunnen platleggen. Juristen, inclusief de Landsadvocaat, hebben bevestigd dat die vrees terecht is. Het Bureau Toetsing Investeringen (BTI) van het ministerie van Economische Zaken onderzoekt momenteel of het kabinet de overname om redenen van nationale veiligheid nog kan tegenhouden.
Maar wat betreft het ICT-systeem voor de omzetbelasting is het al te laat om in te grijpen. De Belastingdienst tekende het contract met het Amerikaanse bedrijf Fast Enterprises in maart 2025. De overeenkomst, ter waarde van 19 miljoen euro per jaar, heeft een looptijd van twintig jaar.
In de officiële aankondiging staat dat Fast Enterprises voor dat bedrag een panklare (‘turnkey’) totaaloplossing voor de Nederlandse omzetbelasting levert, inclusief hardware (de dataservers), software, databeheer en onderhoud.
Bovendien gaat GenTax, het btw-systeem van Fast Enterprises, ‘gekoppeld worden’ aan 20 tot 25 andere applicaties van de Belastingdienst. Dat geeft de Amerikanen toegang tot nog veel meer belastinggegevens en -systemen dan alleen de data die gerelateerd zijn aan de btw.
De omzetbelasting is na de inkomstenbelasting de belangrijkste inkomstenbron van de Rijksoverheid. Minister Eelco Heinen van Financiën verwacht dit jaar bijna 88 miljard euro aan btw op te halen. Dat is bijna 20 procent van de totale belastingopbrengst voor de staat.
Uit de reconstructie van Computable blijkt dat de Belastingdienst tijdens de aanbesteding, die in 2020 begon, weinig oog had voor nationale veiligheid. De VS werden destijds niet als risicoland beschouwd, en ‘strategische digitale autonomie’ was nog niet echt een politiek thema.
Kamer en kabinet maakten zich destijds vooral zorgen over de sterk verouderde ICT van de Belastingdienst. Die stond de invoering van nieuwe belastingwetgeving enorm in de weg. Adviesbureau McKinsey adviseerde de Belastingdienst in 2022 een kant-en-klaar btw-systeem van een externe partij aan te schaffen, in plaats van die ICT in eigen huis te ontwikkelen. Kopen zou sneller en goedkoper zijn.
In de aanbestedingsprocedure dong naast Fast Enterprises ook het Nederlandse Capgemini mee. Dat trok in de biedingenstrijd aan het kortste eind, omdat het bedrijf volgens de staat lager scoorde op kwaliteit. Capgemini vocht de afwijzing aan in een kort geding, maar verloor die rechtszaak.
In reactie op vragen van de Volkskrant meldt de Belastingdienst: ‘Bij de start en afronding van de aanbesteding was de (geo)politieke situatie anders dan nu. De dienst heeft constant maatregelen genomen om digitale risico’s te beperken. De realiteit blijft echter dat in een digitale wereld risico’s nooit volledig uit te bannen zijn.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant