Optimisme over kunstmatige intelligentie dreef de beurskoersen de afgelopen jaren hoger en hoger. Nu worden beleggers nerveus van het idee dat AI ook verdienmodellen ten gronde kan richten.
is economieredacteur van de Volkskrant en schrijft over technologie. Speciale aandacht heeft hij voor de opmars van kunstmatige intelligentie.
Wie heeft Booking.com nog nodig als AI-agents zelf het web afstruinen op zoek naar de beste hoteldeals? Waarom zouden bedrijven nog een abonnement nemen op boekhoudsoftware, als ze voor een schijntje Claude Code kunnen vragen zelf zo’n dienst te programmeren?
Of neem de medische kennisbank van Wolters Kluwer, dat door duizenden dure medische specialisten up-to-date wordt gehouden: kan een AI-systeem dergelijke kennis straks niet net zo goed bijeenbrengen?
Al weken houden zulke vragen de financiële markten in hun greep. Nu een aantal AI-toepassingen snel verbetert, beginnen beleggers te vrezen voor de toekomst van complete bedrijfstakken. Vooral softwareontwikkelaars moeten het ontgelden op de beurs als gevolg van wat in angelsaksische media de ‘AI scare trade’ (AI-angsthandel) is gaan heten.
De S&P Software & Services Select Industry Index, een maat voor de beurskoersen van Amerikaanse softwarebedrijven, kelderde deze week naar het niveau van april vorig jaar. Destijds was er net een schok door de financiële markten gegaan door de reeks ongekende importheffingen die Donald Trump aankondigde op ‘Liberation Day’.
Zo verloor de Nederlandse hotelboeksite Booking.com dit jaar zo’n 25 procent aan beurswaarde. In de Verenigde Staten behoren bedrijven die software leveren aan bedrijven tot de dalers, zoals ServiceNow, Workday en Intuit. Zij bieden bijvoorbeeld systemen aan voor personeelszaken en boekhouding.
De aandelen van softwarereus IBM zijn dit jaar bijna 20 procent minder waard geworden. Ook grote bemiddelaars als verzekeringsmakelaar Marsh & McLennan Companies, dat verzekeringen regelt voor bedrijven, leden onder de AI-angst. Het beeld op de beurs als geheel is juist stabiel, wat laat zien dat de zorgen een specifieke groep bedrijven treffen.
De beurskoersen van vrijwel alle techbedrijven zijn de laatste jaren enorm gestegen, aldus Peter Vonk, beleggingsstrateeg bij Rabobank. Oók die van de softwarebedrijven. ‘Ze draaien hoge marges en groeiden jarenlang als kool. Dat maakt ze aantrekkelijk, maar ook kwetsbaar: als er twijfel ontstaat over hun toekomstige groeipad, drukken beleggers al snel op de verkoopknop. Dat is klassiek reflexgedrag op de beurs: eerst verkopen, daarna nadenken.’
Een belangrijke oorzaak voor alle zenuwen zijn recente technologische doorbraken op het gebied van AI. En dan vooral de opmerkelijke kwaliteitsslag bij Claude Code, een model van het Amerikaanse bedrijf Anthropic dat is gespecialiseerd in programmeren.
Claude Code bouwt apps, websites en andere software-toepassingen op basis van tekstuele opdrachten van de gebruiker. Dit kan programmeurs werk uit handen nemen en stelt inmiddels – zij het nog altijd met de nodige moeite – zelfs mensen die niets van programmeren weten in staat om een app te maken.
Het is een voorbeeld van ‘agentic AI’: modellen die niet meer enkel teksten genereren, maar op eigen houtje opdrachten kunnen uitvoeren. Dergelijke AI-agents kunnen bijvoorbeeld op verzoek een reisplan maken en de tickets meteen boeken. Hoewel dit op tal van vlakken krakkemikkig of ronduit onveilig is, gaat het onmiskenbaar om snelle ontwikkelingen.
In hoeverre dit bedrijfsmodellen werkelijk in gevaar brengt, is nog pure speculatie: de acties van beleggers zijn in dit geval nauwelijks gebaseerd op daadwerkelijke bedrijfsresultaten. Het zou immers ook best kunnen dat bedrijven die nu klappen krijgen op de beurs vanwege de AI-angst, juist enorm gaan profiteren van deze technologie.
Bijvoorbeeld als de voornoemde AI-agents veelvuldig van platforms als Booking.com gebruikmaken. Zoals analisten van ING het eerder deze maand omschreven: ‘Momenteel lijken er alleen maar verliezers te zijn, terwijl dat volgens ons beeld te zwart-wit is.’
Volgens Vonk tonen de huidige beursschommelingen vooral hoe moeilijk het is om iets zinnigs te zeggen over de toekomstige impact van AI. Die onzekerheid maakt beleggers schrikachtig, zo toonden de reacties op een publicatie van Citrini Research, dat marktanalyses deelt via het online publicatieplatform Substack. Het stuk, dat afgelopen weekend online kwam, beschrijft een scenario waarin AI tegen 2028 massawerkloosheid veroorzaakt, gevolgd door een economische crisis die regeringen tot wankelen brengt.
Nadat het stuk tractie had gekregen op sociale media gingen de koersen van geplaagde softwarebedrijven opnieuw onderuit, zelfs al achten veel analisten het doemscenario van Citrini Research ongefundeerd en weinig realistisch. Beleggers laten zich meeslepen door ‘provocatieve speculatieve fictie’, sneerde de Financial Times zelfs in een van zijn dagelijkse commentaren op de financiële markten.
Citrini Research-oprichter James van Geelen, die de afgelopen jaren naam maakte na een aantal juiste voorspellingen over de ondergang en opkomst van bedrijven, schrok zelf ook van de reactie op het stuk. ‘Als ik had gedacht dat dit de beurskoersen zou beïnvloeden, had ik het niet gratis gepubliceerd’, zei hij tegen persbureau Bloomberg. Hij noemt het geschetste beeld zelf een ‘worstcasescenario’.
Ook Rabobank-strateeg Vonk spreekt van ‘onrealistische aannames’, al vindt hij het verstandig als beleggers en beleidsmakers rekening houden met grote effecten op bijvoorbeeld de arbeidsmarkt. ‘De markt reageert vaker te heftig op de eerste verhalen rond nieuwe technologie. Dat zagen we bij internet, cloud en e‑commerce ook.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant