Handelsverdrag Mercosur In de heuvels rond Rio de Janeiro zien kippenboeren nieuwe kansen ontstaan door het Mercosur–EU-handelsakkoord. Maar niet alle agrariërs zijn enthousiast. „Als de Europese wijnen hier goedkoop op de markt komen, kunnen wij daar niet tegenop boksen.”
Kuikens in een stal in São José do Vale do Rio Preto, in de deelstaat Rio de Janeiro.
Grote ventilatoren loeien in een enorm pluimveehok van 120 meter lang en twaalf meter breed waar zestigduizend kippen rondscharrelen. Door het gaas is een groen en zonnig heuvellandschap te zien. Over een paar weken wegen de kippen die hier vetgemest worden door kippenboer Otávio Piccoli (55) twee kilo en zijn ze klaar voor de slacht. „Donderdag komt er midden in de nacht een vrachtwagen om de kippen op te halen. Ze zijn het rustigst als het donker is en kunnen dan veel makkelijker gevangen worden”, zegt Piccoli terwijl hij door het hok loopt waar de kippen snel voor hem uit vluchten.
Brazilië is de grootste exporteur van kippenvlees ter wereld en produceerde in 2025 in totaal meer dan vijftien miljoen ton kip, waarvan ruim vijf miljoen ton geëxporteerd werd naar landen zoals China, Japan, de Verenigde Arabische Emiraten en verschillende Europese landen. São José do Vale do Rio Preto, een bergachtige streek in de deelstaat Rio de Janeiro, is een van de belangrijkste pluimveegebieden van het land.
Dankzij het onlangs getekende vrijhandelsakkoord tussen de Mercosur-landen (Brazilië, Paraguay, Uruguay, Argentinië en Bolivia) en de Europese Unie hoopt Brazilië spoedig nog meer kippenvlees te gaan exporteren. „We produceren in deze regio vooral voor de nationale markt. In het diepere zuiden van Brazilië wordt meer geproduceerd voor het buitenland. Maar als de export groeit door het vrijhandelsakkoord, is er per definitie veel meer kip nodig en zal de vraag ook voor ons toenemen. Daarom heb ik nog twee terreinen gekocht en ga ik mijn pluimveestapel uitbreiden”, zegt Picolli.
Na pakweg vijfentwintig jaar onderhandelen werd op 17 januari het ambitieuze handelsverdrag tussen Mercosur en de Europese Unie ondertekend, waarmee een van de grootste vrijhandelszones ter wereld – een markt van 750 miljoen consumenten – wordt gevormd. Het doel is de handel tussen beide continenten te stimuleren met de verlaging van heffingen en belastingen op vooral industrieproducten, landbouwproducten en vee, maar ook op luxe artikelen.
Het landschap van São José do Vale do Rio Preto in de deelstaat Rio de Janeiro.
Met dit akkoord kunnen meer rundvlees, kip, soja en andere landbouwproducten, mineralen en erts vanuit Zuid-Amerika richting Europa gaan. En vanuit Europa kunnen hoge kwaliteit auto’s, auto-onderdelen, machines, chemicaliën en farmaceutische producten en luxe-artikelen zoals wijn en kaas goedkoper worden verkocht in Zuid-Amerika. Nu geopolitieke samenwerkingen onder druk staan, de Verenigde Staten handelsmuren optrekken en in Europa het besef groeit dat het continent economisch én militair meer op eigen benen moet staan, kan dit vrijhandelsakkoord nieuwe perspectieven bieden.
Europese boeren protesteren echter tegen het akkoord en zeggen bevreesd te zijn dat de Europese markt overspoeld wordt met goedkope Zuid-Amerikaanse kip en vlees. Kippenboer Piccoli heeft hier wel begrip voor. „Brazilië heeft veel meer potentie en ruimte dan welk Europees land als het gaat om grootschalige productie van vlees of gevogelte”, zegt hij terwijl hij in zijn SUV stapt en naar een tweede grote locatie van zijn bedrijf rijdt.
Behendig manoeuvreert hij over de heuvels langs uitgestrekte fazenda’s, die voornamelijk in handen zijn van families die hier al generaties lang pluimvee houden. De Piccoli’s kwamen ooit als Italiaanse migranten naar Brazilië: Otávio nam het bedrijf in 1977 over van zijn vader. Zijn zoon Andrea zal in de toekomst het bedrijf van hem overnemen.
„We hebben hier genoeg ruimte, goedkopere arbeidskrachten en ons klimaat is heel geschikt voor pluimvee. Kuikens moeten de eerste fase in een temperatuur van dertig graden opgroeien en dat is hier de buitentemperatuur vaak al. In Europa zijn de boeren veel geld kwijt aan het verwarmen van zo’n plek”, zegt hij.
Pluimveehouder Otávio Piccoli ziet vooral voordelen van het verdrag tussen de EU en Mercosur.
Tegelijkertijd hebben Nederlandse boeren veel minder transportkosten voor de Europese markt. Bovendien heeft het Europees Parlement allerlei clausules en tegemoetkomingen in het akkoord opgenomen om de Europese boeren te beschermen. „Ik denk dat iedereen uiteindelijk beter wordt van het Mercosur-EU-handelsverdrag. Deze markt is groot genoeg”, denkt Piccoli.
„Hoor je dat bijna eentonige gepiep?”, zegt hij even later in een grote kippenren waar duizenden pasgeboren kuikens rondwaggelen. „Dat betekent dat ze geen stress voelen en de temperatuur hier binnen dik in orde is. Ze voelen zich hier comfortabel”, zegt hij, terwijl hij een donzig geel kuikentje oppakt en het kopje streelt.
Ruim een uur rijden verderop ligt het stadje Itaipava, waar de rijke elite en middenklasse uit Rio de Janeiro graag komt voor verkoeling in de heuvels en voor de goede lokale gastronomie. In wijnbar Bordeaux schenkt gastheer Carlos Henrique klanten een glas in.
Wijn wordt de afgelopen jaren populairder in Brazilië en steeds meer wijnbars zoals deze openen hun deuren. Onder een jonger publiek in steden als Rio en São Paulo is het hip om wijn te drinken, ziet Carlos Henrique, maar de drank is duur. „Bier of caipirinha is veel goedkoper en gangbaarder binnen de Braziliaanse cultuur. Wijn is exclusiever, zeker als die uit Europa komt”, zegt Henrique.
Een slijterij en een wijnbar in Itaipava.
Hij pakt een fles Spaanse rioja van 200 real (ruim 30 euro) uit een houten wijnrek. „Mijn hoop is dat door het Mercosur-EU-akkoord Europese wijnen goedkoper worden en daardoor veel toegankelijker voor de Brazilianen. Ik denk dat er dan heel veel wijnbars bijkomen,” lacht hij.
Terwijl de Braziliaanse wijnliefhebbers daar naar uitkijken, baart dit wijnboer Jorge Andre Zoli Tassinari (64) juist grote zorgen. Samen met zijn zus runt hij in de heuvels rondom São José do Vale do Rio Preto een koffieplantage. Een paar jaar geleden, toen de vraag naar wijn toenam, besloten ze een wijngaard aan te leggen. „We produceren rode wijn, rosé en witte wijn die voornamelijk in delicatessenzaken in Itaipava en in Rio worden verkocht”, zegt Tassinari terwijl hij langs de wijnstokken wandelt en af en toe dorre bladeren afplukt. Over een paar maanden verwacht hij te kunnen oogsten.
Uit Mercosurland Argentinië komen al lange tijd kwaliteitswijnen, die ook in Brazilië worden verkocht. „Maar als straks de Europese wijnen hier goedkoop op de markt komen en gesubsidieerd worden door de Europese Unie, kunnen wij daar niet tegenop boksen. We staan met onze productie nog in de kinderschoenen en voor minder dan 20 tot 40 euro per fles kunnen we nog niet produceren. Maar dat is wel echt kwaliteitswijn”, zegt hij.
De Vinícola Tassinari in São José do Vale do Rio Preto. Braziliaanse wijnboeren vrezen concurrentie van Europese wijnen.
Ondertussen is het handelsakkoord weliswaar getekend maar worden met name van Europese zijde voortdurend obstakels opgeworpen, wat de invoering vertraagt. Onder meer in opkomende grootmacht Brazilië is het geduld met de talmende Europeanen allang op. Toen een topoverleg van Europese regeringsleiders door een Frans-Italiaanse blokkade eind vorig jaar in de zoveelste impasse leek te verzanden, dreigde de Braziliaanse president Lula dat het van hem op deze manier niet meer hoefde. „Ik heb ze al gewaarschuwd: als we het nu niet doen, dan sluit Brazilië geen akkoorden meer zolang ik president ben. We hebben ze alles gegeven wat diplomatiek gezien maar mogelijk was.”
Hierop gingen de Europese lidstaten toch akkoord en kon het verdrag vorige maand tijdens een feestelijke ceremonie in Paraguay getekend worden. Nu de Amerikaanse regering-Trump de naoorlogse wereldorde in rap tempo afbreekt, beseft Europa dat het ook bondgenoten in het mondiale Zuiden nodig heeft.
Desondanks besloot het Europees Parlement dat er nog een juridische toetsing van het verdrag moet plaatsvinden door het Europees Hof. Hierdoor kan de daadwerkelijke implementatie zomaar een jaar vertraging oplopen. Europese regeringsleiders dreigen nu de Europese Commissie voor het Hof te slepen, omdat ze het parlement te veel bevoegdheden zou geven, onder meer in de Mercosurkwestie.
Ondanks dit aanhoudende gesteggel aan de overkant van de Atlantische Oceaan begint kippenboer Otávio Piccoli aan de bouw van nieuwe locaties voor zijn groeiende pluimveestapel. „Ik verwacht dat Europa uiteindelijk wel zal inzien hoe urgent het is om deze nieuwe en grote markt aan te boren,” zegt hij vanuit het hoogste punt van zijn landgoed. „Voor Brazilië ligt ook een hele grote Aziatische markt open. De Chinese markt groeit explosief, we hebben de BRICS, en zoveel andere handelspartners. Groeien gaan we in elk geval wel.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen