Goede verhalen bieden meer dan alleen vermaak. Ze laten kinderen nadenken over het leven, leren hen zich in anderen te verplaatsen en vergroten hun sociale intelligentie. Films kunnen, net als boeken, krachtige middelen zijn om de wereld te verkennen en te begrijpen, stellen experts.
Kinderen kunnen al op zeer jonge leeftijd emoties herkennen bij anderen, variërend van huilende baby's tot verdrietige ouders. "Baby's kijken naar gezichten en herkennen een glimlach of een boos gezicht", zegt psycholoog Anoek Drieman tegen NU.nl. "Een glimlach van mama of papa laat zien dat er verbinding is. Kinderen leren daardoor dat ze veilig zijn."
Peuters ervaren emoties zoals frustratie, vooral wanneer ze dingen zelf willen doen. "Peuters voelen emoties en uiten ze, maar kunnen ze nog niet goed reguleren", zegt Drieman. "Pas wanneer kinderen naar de basisschool gaan, leren ze emoties van anderen beter herkennen. Ze beginnen te merken wie ze aardig vinden, maar hebben nog hulp van hun ouders nodig om gevoelens te benoemen: ouders 'ondertitelen' als het ware de emoties. Zonder die begeleiding kan het voor kinderen, ook in hun latere leven, lastig zijn om woorden te geven aan wat ze voelen."
"Films kunnen daarbij helpen", zegt onderzoeker Rebecca de Leeuw. "Door het kijken van films worden kinderen uitgedaagd om zich in te leven in anderen. Daardoor leren ze hoe anderen zich kunnen voelen. Ook zien kinderen hoe de personages omgaan met hun emoties zoals angst en verdriet. Op die manier kunnen kinderen hun eigen emoties herkennen, wat ze helpt met de uitdagingen in hun eigen leven." De Leeuw noemt de film Inside Out als voorbeeld. "Die film laat prachtig zien wat emoties met ons kunnen doen en helpt kinderen hun eigen gevoelens te labelen en te begrijpen."
Goede verhalen bevatten volgens De Leeuw vaak een universele structuur: de zogenoemde heldenreis. De hoofdpersoon gaat daarbij op avontuur, overwint tegenslagen en groeit daardoor. Vaak maken kinderen die groei als het ware zelf door. "Als het hoofdpersonage nieuwe dingen leert, kunnen kinderen in verkorte tijd datzelfde leren. Het kijken van een film kan zo een versnelde manier zijn om levenservaring op te doen." Het is volgens de onderzoeker een van de redenen waarom kinderen bepaalde films graag vaker kijken. "Ze willen het verhaal goed begrijpen."
De filmstudio's van Disney en Pixar, die volgende week de film Jumpers uitbrengen, zijn een meester in het verpakken van belangrijke boodschappen aan hun jonge kijkers. Van The Lion King (verlies en volwassen worden), Mulan (moed), De Kleine Zeemeermin (vrijheid en identiteit), Aladdin (eerlijkheid en trouw blijven aan jezelf) tot aan Encanto (liefde en familie), Frozen (zelfacceptatie), Toy Story (vriendschap en loyaliteit) en Brave (moed en verbondenheid).
Naast emotionele vaardigheden bevorderen die verhalen ook reflectie en moreel besef. "Een personage dat fouten maakt, creëert spanning en zorgt ervoor dat kinderen betrokken blijven, maar biedt ze ook kansen om te leren over verantwoordelijkheid en vergeving. Als personages heel lief zijn voor anderen of zich opofferen vinden kinderen dat ook heel mooi om te zien", zegt De Leeuw. Ouders hoeven volgens de onderzoeker niet bang te zijn dat kinderen alles overnemen wat ze zien. "Kinderen zijn kritisch, ze nemen niet alles letterlijk over. Ze kunnen goed onderscheid maken tussen wat acceptabel gedrag is en wat niet."
"Kinderen tussen de acht en tien jaar begrijpen genuanceerdere emoties. Zo zien ze bijvoorbeeld in dat mensen soms iets verkeerds kunnen doen en dat je ze kunt vergeven", zegt Drieman. "Je ziet daarom dat films met een Kijkwijzer-advies voor negen jaar en ouder een stuk complexer zijn. Jongere kinderen kunnen films voor die leeftijd ook heel leuk vinden, maar ze zullen die in het algemeen niet goed kunnen volgen."
Zowel De Leeuw als Drieman benadrukt de belangrijke rol die ouders en verzorgers hebben. "Samen een film kijken en erover praten, kan het effect van het verhaal versterken: van emoties herkennen tot keuzes en gevoelens bespreekbaar maken", zegt De Leeuw.
Drieman ziet films vooral als uitkomst voor kinderen die hun gevoelens vaak naar binnen richten. Een film kan dan een ingang voor een gesprek zijn. "Het werkt het beste als ouders de film samen met hun kind kijken en erna bespreken wat er is gebeurd", zegt de psycholoog. "Wie vond je aardig? Wat deed iemand verkeerd? Zo leren kinderen reflecteren en verbinden ze de beleving van de film met hun eigen leven."
Ouders of verzorgers kunnen vooraf een film bekijken om onaangename verrassingen te voorkomen en het gesprek nadien te begeleiden. Films over thema's als rouw, scheiding of vriendschap kunnen een blijvende indruk maken en kinderen helpen emoties te verwerken. Drieman noemt Coco als voorbeeld: "Een film kan kinderen laten zien hoe ze empathie kunnen voelen en hoe ze zacht en meelevend kunnen zijn, zelfs als ze iets niet zelf hebben meegemaakt. Zo'n film samen kijken is verbindend en vaak ook leuk voor volwassenen."
Source: Nu.nl algemeen