State of the Union In zijn jaarlijkse toespraak prees Trump zichzelf en – in zijn ogen – Amerikaanse helden. Maar kiezers werden richting de Congresverkiezingen niet wijzer over zijn plannen met de economie, Iran en de voortgang van het agressieve deportatiebeleid.
De Amerikaanse president Donald Trump houdt de State of the Union-toespraak in de plenaire zaal van het Huis van Afgevaardigden in het Capitool in Washington.
Eén record heeft Donald Trump gebroken met zijn State of the Union dinsdag in het Congres, zijn eigen. De jaarlijkse presidentiële toespraak was langer dan mensen ooit hebben gezien: 1 uur en 47 minuten.
Zijn speech gaf geen antwoord op vragen waar veel Amerikanen mee zitten. Met welk economisch beleid denkt Trump de aanhoudend hoge kosten van levensonderhoud te lijf te gaan? Wat is hij van plan met de troepenopbouw rond Iran: druk uitoefenen, nucleaire faciliteiten bombarderen of regime change? Waar staat zijn agressieve deportatiebeleid na de doden in en de terugtrekking uit Minnesota? Kiezers die in de midterms in november weer mogen stemmen voor het Congres zijn er niet wijzer over geworden. Trumps boodschap dat het land „groter, beter, rijker en sterker dan ooit” is, strookt niet met de ervaring van de meeste Amerikanen, blijkt uit peilingen.
Wel hield Trump zich grotendeels aan het script van opscheppen over al dan niet gerealiseerde plannen, het in het zonnetje zetten van Amerikanen in het publiek die iets is overkomen en uithalen naar de tegenpartij. Het lukte hem maar één keer om de Democraten echt uit hun tent te lokken. Of ze er juist in te houden. „Sta op en toon uw steun (als u vindt) dat de voornaamste plicht van de Amerikaanse overheid het beschermen van Amerikaanse burgers is, niet van illegale immigranten”, zei Trump nadat hij het had over de shutdown van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid. De oppositie wil dat departement niet financieren zolang agenten van de vreemdelingenpolitie gemaskerd door steden trekken en migranten en Amerikaanse burgers belagen.
De Democraten kleefden aan de bankjes van het Capitool na die oproep. Het leverde Trump beelden op die zeker in campagnespotjes voor de tussentijdse verkiezingen gebruikt zullen worden. Theatraal rekte de president het voor Democraten ongemakkelijke moment. Kijk ze zitten, gebaarde hij, zwiepend met zijn rechterhand, zijn lippen getuit, gevolgd door een grimas. Hij leunde hoofdschuddend op de katheder. Het moment ging gepaard met het zoveelste lange applaus van de Republikeinse meerderheid in het Congres.
„Jullie zouden je moeten schamen”, hervatte Trump. „Deze mensen zijn gek”, wees hij, toen de Democraten ook niet wilden klappen voor zijn beleid dat sociale of medische transitie voor minderjarigen met genderdysforie moeilijk maakt. „We moeten blij zijn dat we nog een land hebben met dit soort mensen — Democraten vernietigen ons land, we hebben het maar net kunnen tegenhouden.” Verwijzend naar fraude met subsidies richtte hij zijn toorn op „de Somalische piraten die Minnesota plunderden”.
De president liet zich ook van zijn sympathieke kant zien. Hij had allerhande gasten uitgenodigd. Militairen uit de Tweede Wereldoorlog en betrokkenen bij de recente ontvoering van de Venezolaanse autocraat Nicolás Maduro kregen eremetaal omgehangen. Kauwgom kauwende olympische ijshockeyers werden toegejuicht. Slachtoffers van geweld door migranten werden bejubeld. Het had soms wat van een ‘iedereen een auto’ show van Oprah Winfrey.
Wanneer Trump sprak over de stand en de richting van het land, hing zijn toespraak aan elkaar van wensdenken en onwaarheden. Hij doorliep zijn gebruikelijke riedel van alle internationale conflicten die hij zou hebben opgelost, de geweldige economie met „prijzen die kelderen” en het verlagen van de kosten van gezondheidszorg.
Zonder uit te leggen hoe, beweerde hij ook na het negatieve oordeel van het Hooggerechtshof nog op eigen houtje, zonder het Congres, nieuwe importheffingen te kunnen opleggen. Hij haalde niet hard uit naar de rechters die zijn eerdere heffingen afgelopen week blokkeerden.
Er was reikhalzend uitgekeken naar een glimp van de plannen rond Iran, maar hij zei alleen: „Mijn voorkeur gaat ernaar uit dit probleem via diplomatie op te lossen. Maar één ding is zeker: ik zal nooit toestaan dat ’s werelds grootste sponsor van terrorisme, en dat zijn ze met afstand, over een kernwapen beschikt.”
Het lijkt daarom onwaarschijnlijk dat de toespraak veel beweging brengt in Trumps impopulariteit, die net zo laag is als nadat zijn aanhangers in 2021 het Capitool bestormden. De jaarlijkse State of the Union heeft allang niet meer het gewicht dat de speech vroeger had. Weinig Amerikanen zullen bijna twee uur aan de buis gekluisterd hebben gezeten, zeker na het tamme begin van de toespraak. Anders dan het akkefietje met de Democraten leverde het geen virale momenten op, zoals Trumps dagelijkse interacties met journalisten wel vaak doen.
Bij het uitreiken van de Congressional Medal of Honor aan de helikopterpiloot die gewond raakte toen hij begin januari special forces door Caracas vloog om Maduro op te pakken, ging het voor Trump toch weer over hemzelf. „Mij is verteld dat ik (de onderscheiding) niet aan mijzelf mag geven (…) maar als ze de regels ooit versoepelen, zal ik er zeker bij zijn.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet