Donald Trump gaf dinsdag een ‘State of the Union’ zoals zijn adviseurs dat graag zien. Weinig improvisatie of vulgariteiten. In de belangrijkste speech van deze termijn schetst hij een rooskleurig beeld van de VS, doorspekt met onwaarheden. Trump heeft zijn oog op de tussentijdse verkiezingen.
zijn correspondenten Verenigde Staten van de Volkskrant. Maral Noshad Sharifi doet verslag vanuit Washington.
Geluidloos vormt Donald Trump het woord met zijn mond. ‘Bedankt’, beeldt hij uit naar de massa klappende Republikeinen voor hem. ‘Bedankt, bedankt, bedankt.’ Minutenlang draalt hij voor de kansel. Brede glimlach. De president geniet zichtbaar van de adoratie, nog even, voor hij zich waagt aan de belangrijkste toespraak van zijn tweede termijn.
‘Ons land is terug’, begint Trump dinsdag dan eindelijk zijn State of the Union, de jaarlijkse presidentiële rede in het Capitool. ‘Groter, beter, rijker en sterker dan ooit tevoren.’
De krachtmeting is begonnen. Trump verkeert op het dieptepunt van zijn populariteit. Amerikanen zijn ontevreden met de economie, hun levenskosten en Trumps gewelddadige migratiebeleid. De president heeft één grote speech om hen zonder weerwoord, en voor de tussentijdse verkiezingen in november, te overtuigen van het tegendeel.
‘Hoeveel verschil een jaar kan maken’, jubelt Trump met zijn handen om het katheder gevouwen. ‘We waren een dood land. Nu zijn we een nieuw land.’
De eerste minuten van de State of the Union zijn traditioneel de belangrijkste. Dan kijken de meeste Amerikanen, doorgaans tientallen miljoenen, vóór de minder geëngageerde kijker doorzapt. Trump weet dat donders goed. Van meet af aan poogt hij zijn grootste kwetsbaarheid, de hoge levenskosten, om te buigen tot een kracht.
De president hamert op delen van de economie die wél voorspoedig gaan. De ronkende beurskoersen. Lage benzineprijzen. De relatief beperkte werkeloosheid. Hij schermt met de inflatie, ondanks dat die hoger ligt dan beoogd. ‘Niemand kan het geloven’, aldus Trump. ‘We winnen zoveel.’
Veel klopt niet. De economische groei blijft in werkelijkheid achter. Industrieën wankelen en levenskosten schieten omhoog. Maar Trump poogt dat te ondervangen met een contrast met zijn voorganger Joe Biden, die in de nasleep van de coronapandemie worstelde met historische inflatie.
‘De economie loeit’, bezweert Trump, terwijl hij bijna een uur lang een onafgebroken rooskleurig, met onwaarheden doorspekt beeld schetst van ‘deze Gouden Eeuw van Amerika’.
Dit is de Trump die zijn adviseurs het liefste zien. Weinig improvisatie of vulgariteit. Minder gericht op de onderwerpen die hijzelf het interessantst of belangrijkst vindt, maar op de kwesties die zijn partij daadwerkelijk verder kunnen helpen.
Trump begeeft zich op een precair moment. Zijn waardering is in peilingen een schim van vorig jaar, toen hij in ditzelfde Capitool nog een ongeremde speech hield op het toppunt van zijn populariteit. Inmiddels keurt een meerderheid van kiezers zijn beleid af. En het Hooggerechtshof trok vorige week een pijnlijke streep door zijn importheffingen, de hoeksteen van zijn economische plan.
‘De staat het van het land is sterk’, jubelt Trump. Maar hij lijkt zich ervan doordrongen dat dit niet geldt voor de staat van zijn presidentschap.
Het risico dat de Democraten in november een meerderheid verwerven in het Huis van Afgevaardigden, en misschien zelfs de Senaat, is voor hem reëel. Dan kunnen zij plannen tegenhouden en onderzoeken beginnen naar Trumps excessen.
Aanvankelijk richt Trump zich dinsdag bijna uitsluitend tot zijn eigen partijgenoten, die hij met warme woorden haast gerust lijkt te willen stellen. Maar dan richt de president alsnog zijn vizier op de andere kant van de zaal.
‘Een van de mooie dingen aan de State of the Union is dat Amerikanen kunnen zien wat hun vertegenwoordigers geloven’, zegt Trump halverwege de toespraak, een slinkse lach op zijn gezicht. Hij initieert een spelletje. ‘Sta op als je gelooft dat de belangrijkste taak van de overheid het beschermen van Amerikaanse burgers is en niet illegale immigranten!’
Dit is Trumps poging om zijn impopulaire uitzettingsbeleid – federale agenten schoten sinds zijn aantreden al drie Amerikaanse burgers dood – redelijker te laten klinken dan het alternatief.
‘Jullie moeten je schamen’, schreeuwt Trump. ‘Dat je nu nu niet staat!’ Een gedeelte van de Democraten komt overeind, anderen blijven ongemakkelijk zitten in de banken. De tweespalt is gezaaid.
Dat trucje blijft hij herhalen. Hij vraagt applaus voor een jonge vrouw die haar transitie heeft afgebroken. Voor een lid van de Nationale Garde die tijdens Trumps militaire bezetting van Washington DC in het hoofd werd geschoten.
‘Deze mensen zijn gek’, zegt hij, wijzend op de Democraten die blijven zitten. ‘We hebben geluk dat we nog een land hebben. Democraten probeerden ons land te verwoesten, maar wij hebben ze op het nippertje gestopt.’
De rechterzijde van de zaal is dinsdag leger dan anders. Zo’n dertig Democraten hebben Trumps toespraak dinsdag geboycot. Zij organiseren hun eigen, alternatieve ‘People’s State of the Union’ op de National Mall, even verderop. ‘Abolish ICE’, roepen demonstranten buiten. ‘Abolish ICE!’
Onder de sprekers bevinden zich leden van het Congres, mensen die opgepakt zijn door immigratiepolitie ICE en ontslagen zorgmedewerkers.
‘We zijn sinds de burgeroorlog niet verdeeld geweest als nu’, roept senator Adam Schiff, die de State of the Union niet wil bijwonen omdat er volgens hem toch alleen maar gelogen zou worden over de staat van het land. ‘We moeten harder werken, ons beter organiseren, en sterker terugkomen dan ooit.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant