Het Hongaarse veto over de EU-lening van 90 miljard euro voor Oekraïne zal worden omzeild. Dat hebben voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en EU-president António Costa dinsdag in Kyiv verzekerd bij de herdenking van de grote Russische invasie van Oekraïne, exact vier jaar geleden.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
‘De belofte is gedaan en die belofte kan niet worden verbroken. We zullen leveren’, zei Von der Leyen na een bezoek aan Kyiv. ‘We hebben verschillende opties en we zullen die gebruiken.’ De Commissievoorzitter gaf geen details over hoe ze de blokkade van de Hongaarse premier Viktor Orbán wil slechten.
Orbán liet afgelopen weekend weten dat hij de lening voor Oekraïne zou tegenhouden. Kyiv heeft dat geld hard nodig om dit en volgend jaar overeind te blijven. Orban trapte op de rem, omdat de doorvoer van Russische olie naar zijn land via Oekraïne is gestopt nadat Rusland de betrokken pijpleiding kapot had gebombardeerd.
Volgens Orbán traineert Kyiv het herstel van die pijpleiding, reden voor hem om alle Europese besluiten die Oekraïne helpen tegen te houden. Naast de lening gaat het om een nieuw sanctiepakket tegen Rusland.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei tijdens de gezamenlijke persconferentie met Von der Leyen en Costa dat de Hongaarse premier zich tot Poetin moet richten. ‘Rusland heeft de pijpleiding vernietigd, dus pak Rusland aan’, aldus Zelensky.
Costa betichtte Orbán van ‘deloyaal gedrag’. De Hongaarse premier stemde tijdens de EU-top in december in met de lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. Dat deed hij onder de voorwaarde dat Hongarije (net als Slowakije en Tsjechië) niet hoeven bij te dragen aan eventuele kosten van de lening. Dat is ook vastgelegd in het wetsvoorstel.
Dat Orbán het besluit van de regeringsleiders nu saboteert, wekt grote ergernis op bij Costa, die de EU-toppen voorzit. ‘Niemand kan een beslissing van de leiders tegenhouden, behalve de leiders zelf’. Hij riep de Commissie op alle maatregelen die mogelijk zijn om Hongarije te straffen in kaart te brengen.
Von der Leyen benadrukte dat Oekraïne lid zal worden van de EU. Een duidelijke datum voor deze toetreding, waar Zelensky eerder op de dag om had gevraagd, gaf de Commissievoorzitter niet. Kyiv wil in 2027 lid worden, maar voor veel lidstaten – waaronder Nederland – is dat veel te vroeg.
Von der Leyen zei dat Kyiv wel zelf 2027 als ijkpunt kan gebruiken om de vereiste hervormingen voor het EU-lidmaatschap door te voeren. De Commissie kan echter geen datum noemen, omdat het Europees Verdrag bepaalt dat toetreding pas mogelijk is als het kandidaatland voldoet aan alle EU-wetten.
Oekraïne vroeg en kreeg de status van kandidaatlid in 2022. Sindsdien onderhandelt het met de EU over de noodzakelijke hervormingen en het overnemen van alle EU-wetgeving. Hoewel Kyiv zeer snel opereert, is het nog lang niet klaar voor het EU-lidmaatschap. Dat lidmaatschap is niet alleen economisch en politiek van groot belang voor Oekraïne, maar is ook essentieel voor zijn veiligheid. Het Europees Verdrag schrijft voor dat bij een aanval op een lidstaat alle andere EU-landen te hulp moeten schieten.
In Brussel wordt gedacht aan een andere opzet voor de toetreding van Oekraïne: het land zou snel lid kunnen worden van de EU maar zonder al te veel rechten. Die zou het in de jaren erna moeten verdienen door te blijven hervormen. Dit idee stuit evenwel op veel weerstand en vergt volgens betrokkenen bovendien een verandering van het Europees Verdrag. Daar moeten alle lidstaten mee instemmen, iets wat Hongarije voorlopig niet van plan is.
Source: Volkskrant