Dreiging rond Iran De kans is groot dat Israël meedoet als de Verenigde Staten een aanval op Iran uitvoeren. Een nieuwe oorlog zou premier Benjamin Netanyahu niet slecht uitkomen.
Eind vorig jaar zei de Amerikaanse president Donald Trump al tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu dat hij een nieuwe Israëlische aanval op Iraanse raketinstallaties zou toejuichen, mochten de Amerikaans-Iraanse onderhandelingen op niets uitlopen.
Wordt het een Amerikaanse oorlog tegen Iran? Of een Amerikaans-Israëlische?
Te oordelen naar de taal van Israëlische gezagsdragers zou het zomaar kunnen dat Israël een actieve speler wordt in de verwachte aanval. De doorgaans goed ingevoerde nieuwssite Axios meldde vorige week dat het aannemelijk is dat Israël aan een Amerikaanse aanval op Iran zal deelnemen. Twee Israëlische functionarissen zeiden dat Israël een operatie voorbereidt die gericht is op het omverwerpen van het Iraanse regime.
Vorig jaar juni begonnen de Israëliërs met het bombarderen van nucleaire installaties in Iran, gevolgd door de Amerikanen. Na twaalf dagen was die oorlog voorbij. De Amerikaanse president Donald Trump zei destijds dat het „een spectaculair militair succes” was waarbij de nucleaire installaties „compleet en totaal zijn vernietigd”. Toch zou er nu, acht maanden later, een nieuwe aanval nodig zijn.
Zowel de Israëlische media als de publieke opinie in Israël lijken gretig uit te kijken naar een nieuwe kans om het Iraanse regime omver te werpen. Volgens een opiniepeiling van Channel 12 zijn zes op de tien Israëliërs voor deelname aan een Amerikaanse aanval. Ook een meerderheid van de kiezers die op een oppositiepartij stemden steunt militaire actie.
De staat Israël wacht op een aanval op Iran „als een vrouw aan het einde van haar negende maand van de zwangerschap”, zo vat columnist Leora Levian in de pro-Netanyahu-krant Israel Hayom de gemoedstoestand van het land samen. Met een verwijzing naar de „sjiitische As van het Kwaad” – Iran dat aan het hoofd staat van een bondgenootschap met groeperingen als het Libanese Hezbollah – noemt Levian zo’n aanval „een spectaculair schaakmat voor de kop van de slang”.
Een tegengeluid klonk in het hoofdredactioneel commentaar van Haaretz, de links-liberale krant die buiten Israël beter gelezen wordt dan erbinnen. De krant roept op om eerst langs diplomatieke weg een oplossing te zoeken voordat Iraanse raketten op Israëlische steden landen. Ook waarschuwt het commentaar dat het „gevaarlijk voor Israëliërs en Joden” is als Israël zich te oorlogszuchtig opstelt.
Eind vorig jaar nam Trump al een voorschot op een nieuwe oorlog. Mochten de Amerikaans-Iraanse onderhandelingen op niets uitlopen, zei hij toen tegen Netanyahu, dan zou hij een Israëlische aanval op Iraanse raketinstallaties toejuichen. De Amerikanen zouden bij zo’n aanval kunnen assisteren, bijvoorbeeld door Israëlische gevechtsvliegtuigen in de lucht bij te tanken.
Los van zijn inhoudelijke motieven om het Iraanse regime omver te willen werpen is oorlog voeren voor Netanyahu al jaren een tactisch middel. Om de aandacht af te leiden – deze keer van de groeiende roep om een grondig onderzoek naar wat er misging met de landsverdediging op 7 oktober 2023. Om de rijen te sluiten – in tijden van oorlog is er even geen tijd voor scherpe discussies over de toekomst van het land. Of om zichzelf als baken van veiligheid neer te zetten – een betrouwbaar gezicht in onrustige tijden.
Israël heeft ook veel te verliezen: het land zal hoe dan ook het doelwit zijn van Iraanse vergelding. Vorig jaar wist Iran met zijn raketten 33 Israëliërs te doden. De vrees bestaat dat deze keer nog veel meer raketten zullen inslaan.
Vorig jaar juni veroorzaakte een Iraanse raket brand in Tel Aviv. Bij een Israëlische aanval zal het land zal hoe dan ook weer het doelwit zijn van Iraanse vergelding.
Anderzijds heeft Israël vorig jaar veel Iraanse raketlanceerinstallaties vernietigd. Ook de Iraanse luchtverdediging is nog herstellende van de Israëlische en Amerikaanse bombardementen in juni. Knelpunt voor Israël kan de eigen luchtverdediging zijn, die vorig jaar tijdens de twaalf oorlogsdagen flink uitgeput raakte. Hoelang houdt Israël het vol als de strijd deze keer langer zou duren?
Dan is er het risico dat de strijd op verschillende fronten zal worden uitgevoerd. Zo kan Hezbollah, als bondgenoot van Iran, vanuit Libanon raketten afvuren en zo een tweede front creëren aan Israëls noordgrens. Maar deze dreiging is niet meer wat ze geweest is. Israël heeft in 2024 een groot deel van de raketvoorraad van Hezbollah vernietigd. Van die aanval is de organisatie nog steeds aan het herstellen.
Schade aan een gevangenis in Teheran na Israëlische luchtaanvallen op Iran, tijdens de twaalfdaagse oorlog vorig jaar.
Bij een volgende grootscheepse confrontatie met Hezbollah denkt Israël de groepering militair volledig te kunnen verslaan. Daarbij zou het geholpen kunnen worden door het Libanese leger, dat bezig is met de ontwapening van Hezbollah.
Een derde front zou de bezette Westelijke Jordaanoever kunnen worden. Daar is de Palestijnse bevolking zeer gespannen door het geweld van de kolonisten en de annexatiemaatregelen van de Israëlische regering.
Militair analist Amos Harel van Haaretz noemt nog een mogelijk explosieve factor voor de Palestijnen: hun economische situatie. Na 7 oktober heeft Israël vrijwel alle werkvergunningen ingetrokken van Palestijnen die op de Westelijke Jordaanoever wonen. Ook houdt Israël de belastinginkomsten in die het int voor de Palestijnse Autoriteit.
Harel: „Als gevolg hiervan zijn veel gezinnen daar gedwongen om goud, sieraden en zelfs land te verkopen om te overleven. De rijkdom is nu geconcentreerd in een kleine klasse, wat frustratie aanwakkert. We zien dan ook een sterke stijging van criminaliteit, huiselijk geweld en prostitutie, te midden van een toenemend echtscheidingspercentage.”
Israël vreest dat een oorlog in Iran kan leiden tot meer aanvallen van Palestijnen, zowel in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever als in Israël zelf. Uit voorzorg zal Israël als bezettingsmacht in het gebied meer wegen afsluiten en meer controleposten oprichten, verwacht Harel.
Israëliërs bereiden zich intussen voor op een Iraanse vergeldingsaanval. Zo schrijft columnist Levian opgetogen dat ze „voor de zekerheid” extra taarten en koekjes heeft gebakken. „Wie is er nou zo gek om met kinderen voor een onbekende tijd de schuilkelder in te gaan zonder van tevoren koekjes te bakken?”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet