Vier jaar na de Russische invasie is Oekraïne uitgeput, zag Tom Vennink vorige maand in Kramatorsk. ‘Een van de hulpverleners vertelde me dat hij bijhoudt hoeveel mensen hij heeft geholpen. Dáár haalt hij voldoening uit. Aan de doden denkt hij niet.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Waarom reisde je af naar Kramatorsk?
‘Het is nu de belangrijkste stad in de oorlog. Rusland wilde aanvankelijk Kyiv en het hele land veroveren, dat lukte niet. Nu is het belangrijkste doel voor Rusland het veroveren van de Donbas. Kramatorsk is de grootste stad in het onbezette deel van de Donbas, het is ook de hoofdstad.
‘De verdedigingslinie die Oekraïne daar heeft opgetrokken is de belangrijkste verdedigingslinie van het Oekraïense leger. Als die valt, dan hebben de Russen kans om een heel eind naar het westen op te rukken. Bij Kramatorsk zitten hun sterkste brigades, Oekraïne wil die linie niet opgeven.’
Je keek negen dagen mee bij de Politie Paramediki, een hulpdienst. Hoe is dat gegaan?
‘Ik wilde graag een portret maken over Kramatorsk, door de ogen van de mensen die de stad proberen te redden. Toen sprak ik een lokale politiewoordvoerder, die me vertelde dat er een eenheid is bij de politie die eerste hulpverlening doet na luchtaanvallen.
‘We mochten langskomen. Toen we binnenkwamen, dacht ik meteen: dit is onze groep. Deze mensen schieten te hulp als de brandweer en ambulancemedewerkers nog twijfelen, namelijk onmiddellijk na een aanval.
‘De andere hulpdiensten wachten even, vanwege de ‘double taps’, luchtaanvallen waarbij Rusland een plek meerdere keren bombardeert zodat overlevenden en reddingswerkers worden gedood. Deze mensen zeggen: ‘Als we wachten zijn we te laat. Dan bloeden mensen dood, of verliezen ze een arm.”
Wie zijn de mensen die dat risico nemen?
‘Het zijn oud-agenten, cipiers, of mensen die bij het trainingscentrum van de politie werkten. Mensen die ervaring hebben op het gebied van de eerste hulpverlening. Als ik ze vroeg waarom ze dit doen, hoorde ik vaak: ‘Iemand moet dit werk doen. Als wij het niet doen, wie gaat het dan wel doen?’
‘Een van de teamleden vertelde me dat hij zelf bijhoudt hoeveel mensen hij heeft geholpen, na vier jaar staat de teller nu op 230. Daar haalt hij heel veel voldoening uit. Hij denkt niet aan de mensen die hij niet heeft kunnen helpen. Die probeert hij eigenlijk te vergeten.
‘Zij komen als eersten, dus ze zien de heftigste dingen. Ik heb ze ook gevraagd hoe ze dit volhouden. Maar zij proberen daar eigenlijk zo min mogelijk over na te denken. Dat is hun overlevingsmechanisme. Het is best wel een gezellig team, ze maken veel grappen met elkaar, over de heftigste onderwerpen.’
Jij en fotograaf Daniel Rosenthal zijn ook een keer meegeweest.
‘Ja, we hadden de mensen uit het team leren kennen maar ze nog niet in actie gezien, terwijl we wilden vertellen wat zo’n team doet. Op een avond waren er heel veel meldingen en we hoorden ook al ontploffingen in de stad. Toen zijn we achter de gepantserde ambulance van de hulpverleners aangereden. Dat is spannend, want onderweg zagen we nog meer explosies.
‘Er was een drone ingeslagen aan de rand van de stad en er stond een woonhuis in brand. De hulpverleners schreeuwden: ‘Waar zijn de gewonden?’ Waarop iemand uit een ander huis naar buiten kwam en naar het tuinhuisje aan de overkant wees. Daar zat een gewonde vrouw van 68, die in dat huis woonde met haar man. Haar hebben ze zo snel mogelijk naar een ziekenhuis gebracht, wetende dat er ieder moment een tweede aanval op dezelfde plek kon komen.’
Het is vandaag vier jaar geleden dat de invasie begon. Jij was toen net een paar maanden Rusland uitgezet en deed vanuit Nederland verslag.
‘Ik was vlak daarvoor nog in Oekraïne geweest en ik had op die dag een vlucht geboekt staan naar Charkiv, voor een verhaal over de oorlogsdreiging. Die vlucht ging natuurlijk niet door.’
Hoe is het gemoed onder de Oekraïners na vier jaar?
‘Er heerst een enorme uitputting onder de bevolking. Er is geen moment geweest waarop de oorlog even wat minder heftig was. Er zijn elke dag honderden doden. De luchtaanvallen kunnen op iedere plek in Oekraïne plaatsvinden. Dus mensen leven met een voortdurend gevoel van onveiligheid en iedereen kent iemand die is omgekomen. De oorlog is heel diep in Oekraïners gaan zitten.
‘Er is het afgelopen jaar heel veel gesproken over het beëindigen van de oorlog, vooral sinds het aantreden van Donald Trump. Maar ik zie geen enkele manier waarop deze oorlog kan eindigen. En dat heeft maar één oorzaak en dat is dat Rusland blijft doorvechten.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant