Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Het nieuwe kabinet deed op de trap van het paleis zijn rituele dans. De Spelen zijn passé. Brood heeft u in huis. Dan is het tijd voor wezenlijke zaken: we hebben minder zin.
Alleen van 75-plussers is de seksuele activiteit toegenomen, de rest van de bevolking zit in een seksrecessie. De gang van de economie bespreken we in punten achter de komma – voor 2026 is de verwachte groei 1,3 procent. Gaat het om seks, dan keldert in volle procentpunten de lust. Tot in dubbele getallen: in 1990 had 55 procent van de Amerikanen minstens eens in de week seks, in 2024 nog 37 procent. Dat beeld gaat op voor nagenoeg alle westerse landen en Japan. Nederland heeft niet zulke langetermijncijfers als de VS, maar de richting is gelijk. Hier wordt vooral onder jongeren tussen 16 en 24 minder gevreeën: had 63 procent in het jaar 2014 seks, in 2022 was dat nog maar 56 procent.
Bleven voorheen intieme praktijken in de intieme sfeer, iets om uit te vogelen met zelfhulpboek of therapeut, vandaag de dag komt de seksuele woestijn ook voort uit ons soort samenleving. Praktisch: jongeren die geen woonruimte vinden, hebben met hun ouders ernaast minder kans op een vrolijk seksleven. Maar de seksrecessie wordt vooral ideologisch geduid.
Zoals door Daan Borrel in haar vandaag verschenen boek Rechts verpest onze seks. Ze geeft drie politieke verklaringen voor het lage libido. Als iedereen loopt te racen in een hypernerveuze samenleving – keihard werken, gehaast de kinderen ophalen, snel koken – is er aan het eind van de rit geen fut voor intimiteit anders dan samen bingen.
Twee: de Oostbloklanden leren dat gelijkwaardigheid van vrouwen leidde tot betere seks voor in elk geval de vrouwen. Werk en zorg was in het Oostblok beter verdeeld, kinderopvang goed geregeld en vrouwen waren financieel onafhankelijker. In die tijd hadden vrouwen meer orgasmes.
Derde verklaring: er zijn steeds minder zogenaamde ‘derde plaatsen’ buiten huis of werk waar mensen anderen treffen. Een buurthuis, sportvereniging, nachtclub, voor iedereen toegankelijke plekken waar, zoals Borrel het zegt, ‘we leren om met andere lijven te zijn’.
Het spreekt voor zich dat dik dertig jaar neoliberale politiek zijn sporen door de samenleving trekt – en dus tot in bed. De lustonderdrukkende maatschappij werd na de seksuele bevrijding in de jaren negentig een prestatiemaatschappij. Daarin is seks iets waarin je ‘goed’ moet zijn. Een vorm van zelfoptimalisatie, deel van je persoonlijke ‘merk’ – wat vooral in het gezicht van vrouwen explodeerde met bangalijsten en slutshaming.
In diezelfde studentenkringen raakte seks ‘gecommodificeerd’, een verhandelbaar product: wie voor een gala of datediner wordt gevraagd, is daarmee ook geboekt voor de nacht. Zo zijn romantiek en seksualiteit ook producten op een markt voor datingapps, pornografie, lingerie, satisfyers en relatietherapie. Als verlangen permanent wordt vercommercialiseerd, verschuift intimiteit naar consumptie.
Woningnood noemde ik als belangrijke factor, en er zijn meer randvoorwaarden die door politiek-economische structuren worden bepaald. In de VS, Japan en Europa neemt seks af bij economische onzekerheid. Het libido gaat slecht op schulden, lange werkweken, burn-out en toekomstangst. De smartphone en meer individualisme helpen niet. Lust vraagt het tegenovergestelde: tijd, mentale ruimte en veiligheid.
Denemarken is in dit verhaal het licht. Gewoon een rijk, westers land waar in bed plezier wordt gemaakt. Gen Z doet het niet minder dan eerdere generaties. De meeste Denen zijn tevreden over hun seksleven. En al decennia worden jongeren seksueel actief als ze gemiddeld 16,4 jaar zijn.
Vandaag gaan ze op het Binnenhof ‘aan de slag’. Dit lijkt me iets voor meer dan alleen de minister van Volksgezondheid.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
[Hier de tekst overheen typen of plaatsen]
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant