Ondernemer Jan H. kreeg maandag van de politierechter in Assen een celstraf van 2 weken vanwege zijn oproep om burgercontroles te houden bij de grens bij Ter Apel. Hij had zich moeten realiseren wat zijn Facebookberichten teweeg konden brengen.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Zijn kompanen verzamelen zich voor aanvang van de zitting op de Brink in Assen. Een aantal met op hun hoofd een cowboyhoed, het handelsmerk van Jan H., inwoner van Nieuw-Weerdinge, 54 jaar, ondernemer in afrasteringen en recidivist in opruiing. Dat laatste meent het Openbaar Ministerie althans.
‘Justitie = theater’ staat er op het spandoek dat de sympathisanten hebben meegebracht. Ze vonden hem en elkaar in hun wantrouwen en weerzin tegen de overheid. ‘We zijn zo vaak voor wappies uitgemaakt’, zegt een van hen, ‘maar zie wat er nu bekend wordt over Epstein: dat roepen wij al jaren.’
Als de rechtbank in Assen vandaag het decor is van een show, dan is H. de onmiskenbare hoofdrolspeler. De cowboyhoed ligt voor hem op het verdachtenbankje. Nee hoor, tegen cameraopnamen in de zittingszaal heeft hij geen bezwaar.
H. vertoont een jongensachtige branie en is goedlachs als altijd. Maar wanneer wordt de nar een ophitser die niet kan instaan voor de impact van zijn berichten?
Daar stonden ze vorig jaar in juni, met een man of dertig, in fluorescerende hesjes in het holst van de nacht aan de Duitse grens ter hoogte van Ter Apel. Het begon zoals vaker bij H. met een wild bericht op Facebook. ‘Wie is er bereid om in de nachtelijke uren de grenzen te gaan bewaken nu alom bekend is dat de Duitse politie hier ’s nachts met busjes en helikopters asielzoekers over de grens aan het dumpen is!’
H. voegde eraan toe: ‘Naar mijn mening moet de Nederlandse bevolking nu massaal ingrijpen.’
De actie zelf had niet veel om het lijf. Toen de Duitse politie poolshoogte kwam nemen, bonden de demonstranten in. Maar tot in Den Haag ging het dagenlang haast nergens anders over. PVV-leider Geert Wilders vond de grenscontrole ‘fantastisch’. Demissionair justitieminister David Van Weel riep op om niet ‘het recht in eigen hand’ te nemen.
Het is niet de eerste keer dat H. in aanraking is gekomen met justitie. In 2018 werd hij voor het eerst veroordeeld – tot een taakstraf – wegens opruiing. Na eerdere vergeefse zoekacties kondigde hij aan te willen gaan graven naar Willeke Drost. Het meisje uit Koekange verdween in 1992 spoorloos.
Vorig jaar werd de Drent in hoger beroep nogmaals veroordeeld, nu voor opruiing en laster. In 2022 had hij via sociale media gedreigd om de adressen bekend te maken van kinderen die door de toeslagenaffaire uit huis waren geplaatst. Hij zou hen willen terugbrengen naar hun ouders. Een journalist maakte hij daarbij uit voor ‘pedofiel’.
Coronademonstraties, boerenprotesten: H. was erbij. Zwarte Piet, stikstof, de wolf: hij vindt er wat van en deelt dat met zijn volgersschare. Hoeveel precies?, wil de politierechter graag weten. ‘43 duzend’, zegt H. ‘En het aantal stijgt alleen maar.’ Dat is slechts zijn eigen account; hij beheert er nog een stuk of vijftien.
Hij bericht ‘uit principe’ en ‘een beetje op gevoel’, zegt H. Meestal speelt hij in op de actualiteit, reageert hij op dingen die volgens hem ‘fout gaan in Nederland’. ‘Daar heb ik werk zat aan.’ Weer die grinnik.
Zo ernstig als de zaak voor hem is, zo makkelijk maakt hij zich er ook weer met een grapje van af. Die actie bij de N366 was ‘lachwekkend’ en ‘humor’, zei hij eerder tegen de Volkskrant. ‘Ze stopten nog voordat we het stopteken gaven.’ Vroeger, zegt hij in de rechtbank, hadden ze dit een ‘ludieke actie’ gevonden.
Anderen waarschuwen hem soms: wees een beetje voorzichtig. ‘Anders zit ik hier elke dag.’ Maar kwaad heeft hij nooit in de zin, zegt hij. De auto’s werden niet echt staande gehouden, het ging volgens hem slechts om ‘visuele controles’. ‘Bij het strafbare blijf ik weg’, zegt H. ‘Het Wetboek voor Strafrecht is openbaar, dat kun je opzoeken via Google.’
Voor het Openbaar Ministerie is de zaak al net zo principieel als voor de verdachte. Maar waar de activist meent dat hij binnen de grenzen van de vrijheid van meningsuiting bleef, ging hij daar volgens de officier van justitie overheen. Hij was bovendien gewaarschuwd door de politie. ‘U wist dat u anderen zou kunnen aansporen tot het plegen van strafbare feiten. Grensbewaking is een exclusieve bevoegdheid van de marechaussee.’
‘Waarom doet de marechaussee dat dan niet?’, klinkt het plots verontwaardigd uit de zaal. De waarschuwing vooraf van de rechter, dat het publiek zich moet onthouden van uitingen van afkeuring of instemming, blijkt tevergeefs.
H. is hardleers, vindt het OM. De twee eerdere taakstraffen haalden blijkbaar te weinig uit. Nu eist de officier van justitie daarom om een gevangenisstraf van zes weken, waarvan vier voorwaardelijk. En wordt een socialemediaverbod geëist voor Facebook en WhatsApp, voor groepen groter dan tien.
Daar wil de politierechter niet aan beginnen. Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, vindt hij. En het is onbegonnen werk om na te gaan of het H. is of zijn vrouw die de berichten verspreidt.
De geëiste celstraf van twee weken is volgens de rechter wel op zijn plaats. ‘Misschien ziet men u wel als Robin Hood. Maar ik vind dat u een grens bent overgegaan.’ Daar is H. het vast niet mee eens, vermoedt de rechter.
Maar Jan H. neemt het gemoedelijk op, in het theater van het recht. ‘Dat weet ik niet. U doet uw werk. En nu ga ik roken.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant