Het kabinet-Jetten luidt maandag een nieuw tijdperk in. Voor het eerst krijgt Nederland een echt minderheidskabinet, terwijl er grote opdrachten liggen na jaren stilstand. Deze ministers zullen daar een flinke kluif aan hebben.
"We willen eindelijk doorbraken bereiken in het stikstofbeleid en op de woningmarkt. Onze boeren, de natuur, woningzoekenden en ondernemers verdienen beter", belooft de coalitie.
Aan Jaimi van Essen, tot voor kort wethouder in Deventer, de taak om die belofte in te lossen. Iets wat de speciaal in het leven geroepen ministeriële commissie van kabinet-Schoof niet lukte. In die coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB - en later VVD en BBB - waren de onderlinge belangen te verschillend.
D66, VVD en CDA zullen het sneller eens zijn, maar hebben geen meerderheid in de Kamer. Een nog groter probleem is het wantrouwen in de agrarische sector. Boeren bekijken het nieuwe kabinet met argusogen.
Dat juist D66 - de partij die jaren terug pleitte voor "een halvering van de veestapel" - de landbouwminister levert, wakkert de achterdocht aan. Van Essen moet het oude imago van zich afschudden en het vertrouwen van de boeren voor zich winnen.
Daar is hij zich ook van bewust. "Ik wil het met begrip en compassie doen", zei hij vorige week bij zijn eerste kennismaking met de parlementaire pers. Ook benadrukte de D66'er dat hij uit de regio komt. "Als je van het Twentse platteland komt, weet je welke belangen hier op het spel staan."
Wie weet krijgt Van Essen door zijn achtergrond het voordeel van de twijfel. Maar hij zal ook pijnlijke maatregelen moeten nemen. De coalitie wil na de stilstand onder BBB-minister Femke Wiersma de stikstofuitstoot fors verminderen.
En hoe je het ook wendt of keert: op den duur zal dat tot minder vee leiden. De tijd moet uitwijzen of Van Essen deze harde boodschap goed zal laten landen buiten Den Haag.
Ook Sophie Hermans wacht als beoogd minister van Volksgezondheid een pittige uitdaging. In het kabinet-Schoof was ze als klimaatminister vrij onzichtbaar. Dat zal nu wel anders zijn, want de coalitie wil bijna 10 miljard euro bezuinigen op de zorg.
De oppositie is over het algemeen wel te porren voor investeringen. Als het op bezuinigingen aankomt hangt de vlag er vaak anders bij. Hermans hoeft niet te rekenen op steun van linkse partijen en partijen als de PVV en BBB.
Toch zullen haar begrotingen in beide Kamers een meerderheid moeten halen. Dat betekent dat Hermans als geen ander het politieke handwerk goed in de vingers moet hebben.
Misschien is ze daarom juist aangesteld voor deze klus. De VVD-minister staat bekend als een politicus die vooral achter de schermen veel werk heeft verzet. Hermans was jarenlang politiek assistent van oud-premier Mark Rutte. Ook heeft ze ervaring als fractievoorzitter, vicepremier en was ze bij onderhandelingen vaak de secondant van Rutte.
De afgelopen tijd werd weer duidelijk dat de AOW een van de gevoeligste politieke onderwerpen is. D66, VVD en CDA willen de gerechtigde leeftijd vanaf 2033 sneller laten stijgen.
De maatregel moet zo'n 2,7 miljard euro opleveren, maar of het er ooit van gaat komen is zeer de vraag. Tijdens het debat over het coalitieakkoord bleek al dat de weerstand bij de oppositie heel groot is. Het plan werd op een haar na naar de prullenbak verwezen.
Ook vanuit de polder klonk al hevige kritiek. Over de verhoging van de AOW-leeftijd zijn in 2019 - in het kader van het pensioenakkoord - afspraken vastgelegd. Volgens oppositiepartijen en vakbonden is het niet chique om daar nu alweer aan te tornen.
Hans Vijlbrief is als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verantwoordelijk voor dit hoofdpijndossier. Hoewel het plan pas na de aankomende regeertermijn op de rol staat, zal dit hem de komende jaren al veel kopzorgen bezorgen.
Het aanstaande debat met het hele kabinet-Jetten zal hoogstwaarschijnlijk ook weer in het teken staan van deze kwestie. De Kamer debatteert woensdag en donderdag.
Source: Nu.nl algemeen