Het nieuwe kabinet wil Lelystad Airport in gebruik nemen voor tienduizend vakantievluchten en ziet ook een rol voor Defensie. Dat kan niet zonder natuurvergunning. Schiphol bereidt zich al voor op de uitbreiding, maar experts hebben er weinig vertrouwen in.
Op enkele instructievluchten en een blokkade van Greenpeace na gebeurt er nog maar weinig op Lelystad Airport. Terwijl er naar schatting ruim 243 miljoen euro is geïnvesteerd in dat vliegveld. Toch is het nog maar de vraag of ooit het geluid van rolkoffertjes door de vertrekhal zal klinken.
De slechte staat van de omliggende natuur zit de uitbreiding van de luchthaven in de weg. Daarvoor is namelijk een nieuwe natuurvergunning nodig. Eerder noemde Schiphol-topman Pieter van Oord het verkrijgen van die vergunning de "one million dollar question".
Tegelijkertijd bereidt mede-eigenaar Royal Schiphol Group zich erop voor dat Lelystad Airport de eerste passagiers al in 2027 kan verwelkomen. Deskundigen vragen zich af of dat haalbaar is.
De vergunning is een groot juridisch struikelblok. Schiphol zelf raakte vorig jaar zijn natuurvergunning kwijt. De luchthaven mag van het demissionaire kabinet twee jaar zonder vergunning opereren, maar daarmee is het vraagstuk op de lange termijn niet opgelost.
Ook het verlenen van een natuurvergunning voor Lelystad Airport is lastig, vertellen experts aan NU.nl. In een straal van 25 kilometer rondom het vliegveld daalt namelijk te veel stikstof neer. De nabijgelegen Natura 2000-gebieden, zoals de Veluwe en de Weerribben, verkeren in slechte staat, zegt hoogleraar Milieubeleid Raoul Beunen. "De stikstofdepositie moet eerst flink naar beneden voordat ruimte kan worden gegeven aan nieuwe activiteiten."
"De berekeningen die zijn gedaan voor de opening van het vliegveld voor commerciële luchtvaart klopten niet", vervolgt Beunen. Er bleek meer stikstof vrij te komen dan verwacht. Die berekeningen moeten dus opnieuw, en dat kost tijd.
Eerder kocht het vliegveld boeren uit, maar daar stak de Raad van State een stokje voor. De hoogste rechtbank vindt dat de overheid de uitstoot van stikstof eerst moet terugdringen, zodat de natuur kan herstellen.
Het is niet zo dat er op dat vlak niets gebeurt. Boeren mogen bijvoorbeeld minder mest uitrijden langs natuurgebieden. Maar de huidige maatregelen zijn niet genoeg om al in 2027 open te kunnen, denkt Beunen.
Dat bleek vrijdag ook uit de doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving. Het nieuwe kabinet doet meer om stikstof naar beneden te krijgen dan het vorige, maar het blijft te weinig om de eigen doelen te halen.
"De stikstofzaken van Johan Vollenbroek hebben grote invloed gehad", zegt hoogleraar staats- en bestuursrecht Chris Backes. De vele rechtszaken van Mobilisation for the Environment (MOB) onder leiding van Vollenbroek zorgden namelijk voor veel strengere stikstofregels. Een uitspraak uit december 2024 stelt dat boeren uitkopen niet automatisch stikstofruimte vrijmaakt.
Volgens Backes had er al jaren een een herstelplan moeten zijn. Tot die tijd kunnen nieuwe veranderingen eigenlijk niet doorgaan. "Op deze manier gaat het niet lukken Nederland van het slot te halen."
"Het hele stikstofdossier kan pas weer vlot getrokken worden als er een forse uitstootreductie gaat plaatsvinden", zegt Vollenbroek zelf. "Dat geldt niet alleen voor Lelystad. Maar ook voor de woningbouw, de industrie, eigenlijk voor alles."
Voor Defensie geldt een ander juridisch verhaal. Het minderheidskabinet wil ook F-35-gevechtsvliegtuigen gaan stationeren op Lelystad Airport. Nationale veiligheid is juridisch zwaarwegend. Militair gebruik van de luchthaven lijkt dus haalbaarder.
Dan is er nog het klimaatargument. Vliegen veroorzaakt CO2-uitstoot, waardoor de aarde opwarmt. "Het uitbreiden van een vliegveld is vanuit klimaatoogpunt heel onlogisch", zegt Beunen.
"Idealiter zou je van de overheid verwachten dat ze inzet op de vermindering van het aantal vluchten." De coalitie heeft overigens in de plannen staan dat de totale uitstoot van Schiphol en Lelystad samen omlaag moet.
De overheid kan volgens Beunen beter investeren in treinen en de vermindering van het aantal vluchten, in plaats van te zorgen voor korte afstandsvluchten vanuit Lelystad. "Het staat haaks op de grote opgaven om stikstofdepositie te verlagen, broeikasgassen te verminderen en de beweging naar het spoor te krijgen", concludeert hij.
Zullen er ooit wel passagiers vertrekken vanaf Lelystad Airport? Als het om de korte termijn gaat, zijn de hoogleraren sceptisch. "Misschien", zegt Backes. "Wanneer er elektrische vliegtuigjes naar Mallorca vertrekken."
Vollenbroek sluit zich daarbij aan. "Wij zullen er in ieder geval dwars voor blijven liggen", zegt de milieuactivist.
Source: Nu.nl economisch