Het politieke drama Yellow Letters heeft de Gouden Beer gewonnen op het filmfestival van Berlijn. Ook tijdens de prijsuitreiking liepen de gemoederen weer hoog op. Maar op de keuzes van de jury viel weinig aan te merken.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Wie het hoofdkwartier van het filmfestival van Berlijn binnenstapt, kan niet om Sandra Hüller heen. Traditiegetrouw hangen op de eerste verdieping van theater Berlinale Palast grote portretten van de juryleden, en soms ook van beroemde gasten. Maar het letterlijke middelpunt, dat is deze editie Hüller.
Als er iets bestaat als een Europese filmster, dan is het de Duitse Hüller, die de afgelopen jaren de (film)wereld veroverde met veelgeprezen werk in onder meer The Zone of Interest en Anatomy of a Fall. Later dit jaar zien we Hüller ook in Amerikaanse producties, in grote rollen naast onder anderen Tom Cruise (Digger) en Ryan Gosling (Project Hail Mary).
Een verrassing kunnen we het inmiddels dus niet meer noemen dat Hüller zaterdagavond in de prijzen viel bij de prijsuitreiking van de 76ste editie van de Berlinale. Hüller won zeer terecht de Zilveren Beer voor beste acteur, ditmaal voor haar ijzersterke rol in Rose, een stemmig zwart-witdrama over een vrouw die zich in de 17de eeuw voordoet als man, om zo een stuk land te kunnen opeisen. Een broek geeft macht, wil de film maar zeggen.
Hüller werd daarmee een prettige, alom geroemde mascotte voor een festival waar de uithangborden het dit jaar bijzonder lastig hadden. Dat begon op de eerste dag van het festival met de persconferentie van de jury, waar voorzitter Wim Wenders zich wat ongelukkig uitsprak over de relatie tussen film en politiek.
Dat leidde er vervolgens toe dat vrijwel elke filmster en filmmaker werd gevraagd naar politieke kwesties, die vaak met het nodige ongemak werden ontweken. Een van de spaarzame uitzonderingen was regisseur en Rage Against the Machine-gitarist Tom Morello, die de documentaire The Ballad of Judas Priest maakte, over heavy metalband Judas Priest: ‘Wat een geweldige tijd om in te leven, waarin je zowel een documentaire kunt maken over een van je favoriete bands als fascisme kunt bestrijden.’
Maar verder bleef veel toch behoorlijk onstuimig, wat zich ook weer doortrok naar de prijsuitreiking zaterdagavond, waar veel winnende filmmakers hun kans grepen om zich uit te spreken over de situatie in Gaza. De Luxemburgse actrice Désirée Nosbusch, die de avond presenteerde, werd zichtbaar emotioneel toen ze het rumoerige publiek probeerde te kalmeren.
In haar openingsspeech probeerde festivaldirecteur Tricia Tuttle de boel eerder juist te sussen en de kritiek op het festival te omarmen: ‘We werden dit jaar publiekelijk uitgedaagd, en dat voelt niet altijd prettig, maar het is wel goed. Kritiek uiten en je stem laten horen is onderdeel van de democratie, net als meningsverschillen.’
Ook Wenders kwam in zijn speech nog even terug op de controverse, door te stellen dat er een ‘kunstmatige discrepantie’ bestond tussen degenen die kritiek hebben op de Berlinale en de organisatoren en juryleden van het festival. ‘De meesten van ons juichen jullie toe.’
Tijdens de prijsuitreiking vielen juist de meest politieke films uit de hoofdcompetitie in de prijzen. De Gouden Beer, de hoofdprijs, werd uitgereikt aan het politieke drama Yellow Letters, van de Duits-Turkse regisseur İlker Çatak, over een echtpaar in de toneelsector dat doelwit wordt van het Turkse regime en daardoor uit elkaar dreigt te worden gedreven. Juryvoorzitter Wenders sprak van een ‘angstaanjagende blik op de toekomst’.
Ook de op één na belangrijkste prijs, de Grand Jury Prize, ging naar een Turkse film, het beklemmende Salvation van Emin Alper, waarin een dorpsgemeenschap doorslaat in waanzin en paranoia richting een andere stam waarmee ze een conflict over land heeft. In een gesprek met diverse media, waaronder de Volkskrant, trok regisseur Alper nadrukkelijk vergelijkingen met situaties in de echte wereld, en dan vooral met het conflict tussen Israël en Palestina. Dat herhaalde hij zaterdagavond in een bevlogen dankwoord, dat hij opdroeg aan de Palestijnen in Gaza en de mensen die lijden onder de tirannie van het regime in Iran. De uitspraak ‘jullie zijn niet alleen’ kon op veel applaus en gejuich vanuit de zaal rekenen.
Het brons van de jury ging naar het schitterende en verpletterende dementiedrama Queen at Sea, over een hecht echtpaar op leeftijd dat dreigt te worden verscheurd door de dementie van een van hen. De film won ook de prijs voor beste bijrol, die werd uitgedeeld aan Britse veteranen Tom Courtenay en Anna Calder-Marshall.
De prijs voor beste regie ging naar Grant Gee, die met Everybody Digs Bill Evans een eigenzinnige, stijlvolle biopic maakte over Amerikaanse jazzpianist Bill Evans, die vooral in de jaren zestig op de toppen van zijn roem zit, maar ook worstelt met verslavingen. De prijs voor beste scenario werd uitgereikt aan de Canadese Geneviève Dulude-De Celles voor het migratiedrama Nina Roza.
Een eervolle vermelding was er in het Generations-programma voor het sterke Nederlandse familiedrama A Family van Mees Peijnenburg. De film Truly Naked van de Nederlandse Muriel d’Ansembourg viel niet in de prijzen, maar werd wél verkocht aan meerdere landen.
Daarmee komt er na een roerige anderhalve week een einde aan de 76ste Berlinale, waar de jury onhandig begon, maar uiteindelijk geen misstap beging bij het uitdelen van de prijzen. Festivaldirecteur Tuttle kan zich opmaken voor rustiger tijden, al blijven de (politieke) emoties bij de Berlinale nooit ver weg. Zoals Tuttle zelf aangaf in haar slotspeech: ‘Als deze Berlinale emotioneel beladen was, is dat geen falen van de Berlinale, en ook geen falen van de cinema. Dat is de Berlinale die haar werk doet, en dat is de cinema die haar werk doet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant