In Lyon kwamen zaterdag ruim drieduizend demonstranten naar de herdenkingsbijeenkomst voor de nationalistische student Quentin Deranque, die overleed na zware mishandeling door vermoedelijk extreemlinkse demonstranten. Met zijn dood draait het vizier van radicaal-rechts weg naar radicaal-links als het ‘grote gevaar’.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit Lyon.
‘Ik ben geen neonazi’, zegt Marjorie ongemakkelijk. De jonge Française zoekt naar een houding als ze de tientallen mannen in het zwart ziet, hun gezichten achter sjaals en maskers verscholen. Meteen draaien de gezichten haar kant op. ‘Neonazi?’, herhaalt een oudere man aanmoedigend. ‘We respecteren alle overtuigingen’, vult zijn vrouw Danielle aan.
Zoals veel demonstranten die zaterdag naar de herdenkingsmars voor Quentin Deranque zijn gekomen, wil geen van de drie hun achternaam delen. ‘De media behandelen ons niet als gelijken’, zegt Danielle, ‘en je weet nooit wie er met je woorden aan de haal gaat. Van Quentin wordt gezegd dat hij het geweld zelf heeft uitgelokt. Als hij links was geweest, zou je zoiets nooit horen.’
Pas als het echtpaar uit zicht verdwijnt, durft Marjorie opnieuw het woord te nemen. ‘Ik ben gekomen om me te informeren over wat er nou echt gaande is. Op sociale media hoor je steeds dat Quentin extreemrechts was. Het is niet gemakkelijk uit te vinden hoe het precies zit.’ Vertwijfeld blijft ze achter terwijl de stoet van start gaat. ‘Als hij fascist was, kan ik dit niet steunen.’
In Lyon zijn zaterdag zo’n 3.200 mensen bijeengekomen voor de herdenkingsmars voor Quentin Deranque, een 23-jarige nationalistische student die vorige week om het leven kwam. Hij stierf aan zijn verwondingen nadat hij zwaar mishandeld werd door een groep demonstranten uit extreemlinkse hoek. Zeven mensen zijn aangehouden, onder wie een parlementair medewerker van de radicaal-linkse partij La France Insoumise.
Het is een demonstratie onder hoogspanning. Lyon heeft een geschiedenis van gewelddadige confrontaties tussen extreemlinks en -rechts, en de dood van Quentin zet in heel Frankrijk bestaande spanningen op scherp. President Macron riep op tot kalmte, burgemeester Gregory Doucet van de Franse Groenen had tevergeefs geprobeerd de bijeenkomst te verbieden uit vrees voor gewelddadige clashes.
‘Ik wil niet dat Lyon de hoofdstad van ultrarechts wordt’, had Doucet op voorhand gewaarschuwd. ‘Het is allereerst de stad van Jean Moulin, de hoofdstad van het verzet.’ Moulin was in de Tweede Wereldoorlog een van de belangrijkste leiders van het Franse verzet tegen nazi-Duitsland, met Lyon als uitvalsbasis voor verzetsgroepen. In het centrum van de stad is een museum gewijd aan die geschiedenis, gevestigd in een voormalig hoofdkwartier van de Gestapo.
De voorwaarden voor de herdenkingsbijeenkomst, die door het centrum trekt tot naar de plaats waar Quentin in elkaar werd geslagen, zijn strikt. Geen politieke uitingen, geen gemaskerde gezichten, geen andere vlaggen dan de Franse. Desondanks verbergen vele, met name jonge demonstranten hun gezicht achter maskers of opgetrokken sjaals, de capuchon over het hoofd getrokken. Alomtegenwoordig zijn de stickers met het gezicht van Quentin, afgedrukt tegen een Franse vlag, met de tekst ‘gedood door de militie van Mélenchon’, verwijzend naar de voorman van La France Insoumise.
De radicaal-linkse partij ligt volop onder vuur en wordt medeverantwoordelijk gehouden voor het geweld. Naast de aangehouden parlementair assistent wordt een aantal van de verdachten gelinkt aan la Jeune Garde, een antifascistische groep die afgelopen zomer werd verboden door de minister van Binnenlandse Zaken vanwege gewelddadige praktijken. La Jeune Garde werd tot de incidenten expliciet gesteund door politici van LFI. Bovendien worden ook een oud-parlementair assistent en voormalig stagiair van de partij verdacht van betrokkenheid.
Met de dood van Quentin draait het vizier van radicaal-rechts weg naar radicaal-links als het ‘grote gevaar’. Aangevoerd door radicaal-rechts zelf - Jordan Bardella, partijleider van Rassemblement National, roept op tot een ‘cordon sanitaire’ tegen LFI - maar overgenomen door politici van rechts tot het midden. Dat echoot na in Franse media. Zoals weekblad Marianne dat LFI op de cover presenteert als de ‘nieuwe fascisten’, of het als liberaal bekendstaande l’Express dat waarschuwt voor ‘publiek gevaar’ LFI.
‘Antifa moordenaar, LFI medeplichtig!’ zingt de stoet demonstranten die door Lyon trekt. De mars is een initiatief van Aliette Espieux, een Lyonnaise anti-abortusactivist die volgens Franse media getrouwd is met de voormalig leider van Lyon populaire, een extreemrechtse beweging die vorig jaar werd verboden vanwege verheerlijken van nazisme, geweld en discriminatie.
Onduidelijk is of Espieux Quentin persoonlijk kende, maar de student was actief bij meerdere extreemrechtse en nationalistische bewegingen in Lyon die onderling overlap vertonen: van de nationalistische beweging Action Française die terug wil naar de Franse monarchie tot het extreemrechtse Audace dat claimt de ‘Franse identiteit’ te beschermen tegen islamisering en immigratie.
Kerkgangers in Lyon, waar de Saint-George parochie zaterdag een speciale gebedsdienst voor de familie van Quentin organiseert, omschrijven hem vooral als pacifistische activist. ‘Hij wordt neergezet als gewelddadig, maar hij wilde simpelweg zijn vrienden beschermen’, zegt Régis de La Bastille. De mishandeling van Quentin vond plaats in de marge van een protest tegen LFI-Kamerlid Rima Hassan, die in Lyon was voor een conferentie. Volgens De La Bastille heerst in Frankrijk sinds de Revolutie een ‘cultuur van links geweld’.
Als recente bekeerling maakte Quentin deel uit van de parochie, waar zo’n tweehonderd mensen op de gebedsdienst zijn afgekomen. Onder hen opvallend veel jonge mannen, die zich na afloop bij de herdenkingsmars aansluiten. Zoals Roch (die evenmin zijn achternaam wil delen), die vanuit Normandië naar Lyon is gekomen om te vrijwilligen bij de kerkdienst en ‘eer te betonen aan het katholieke engagement’ van Quentin, die ‘slechts het goede wilde doen voor Frankrijk’.
Wat dat goede precies is, laat zich raden tussen de regels door: in leuzen van ‘Frankrijk is katholiek’, tot het On est chez nous dat door de straten van Lyon galmt - wij zijn hier thuis, de populaire slogan van extreemrechts in demonstranties tegen immigratie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant