Feminist en auteur Roxane Gay heeft, tussen haar bespiegelingen over de Verenigde Staten door, nog tijd om wat van haar favorieten te delen: Hermès-tassen, kookwebsites en onbeschaamd boze feministen.
is verslaggever bij Volkskrant Magazine en columnist.
‘It’s a shit show.’ Auteur en universitair hoofddocent Roxane Gay kan er kort over zijn hoe het is om momenteel een feminist te zijn in de Verenigde Staten. ‘Soms denk ik: ik ga doen alsof ik geen Engels spreek, want ik kan niet eens uitleggen wat daar gebeurt.’
We ontmoeten Gay in de lobby van het poenige Rosewood Hotel op de Amsterdamse Prinsengracht, waar ze even verblijft. Kort tevoren verzet ze de afspraak omdat ze die middag nog de molens op de Zaanse Schans wil bekijken, en nu we elkaar dan ontmoeten, lijkt ze eerst wat afgeleid, misschien door de voortdurend binnenkomende berichtjes op haar telefoon (‘sorry, gedoe bij mijn agentschap’). Maar goed, gaat Gay dan eenmaal aan, op het thema abortus bijvoorbeeld, dan gaat ze ook door tot ze echt moet stoppen, omdat je het binnen de beperkte tijd óók nog even over haar culturele favorieten moet hebben.
Daarna gaat ze door naar het Amsterdamse debatcentrum De Balie, waar die avond een losvaste jubileumviering van haar essayverzameling Bad Feminist op het programma staat. In 2014 blies Gays adagium (wees liever een slechte feminist dan helemaal geen feminist) welkome lucht in een tijd dat feministen zichzelf en elkaar nog weleens wilden geselen met dogmatiek en activistische puurheid. Maar goed: was 2014 een absoluut piekjaar voor de beweging, het jaar waarin celebs als Emma Watson en Beyoncé aloude gelijkheidsidealen in nieuwe glitter doopten, waarin de VS een geëmancipeerde president hadden en girlbosses een triomftocht maakten door de cultuur, dan is in 2026 de pendule de andere kant op gezwaaid: Amerikaanse feministen, en niet alleen zij, kijken tegen een minder vrouwvriendelijk politiek getij aan.
‘We zitten in een backlash’, zegt Gay. ‘We verliezen terrein als het gaat om gendergelijkheid, de genderloonkloof, abortus, immigratie, ga zo maar door. Talloze feministen doen geweldig werk, maar het is een onmogelijke strijd. Je moet voortdurend terrein herwinnen dat al was veroverd.’ De afschaffing van Roe v. Wade (de uitspraak die landelijk het recht op abortus garandeerde, red.) was voor de VS een keerpunt, en Gay reageerde meteen in The New York Times, waar ze geregeld essays schrijft: ‘Miljoenen Amerikanen vragen zich af welke rechten hen, hun vrienden, familie en gemeenschappen nog meer kunnen worden afgenomen. De hemel komt naar beneden, en veel van ons proberen die wanhopig omhoog te houden.’
Maar wat Gay al zei in haar nieuwsbrief The Audacity, en ook nu blijft zeggen: ‘Feminism is fine.’ Gay signaleert de neiging om het feminisme bij tegenslag als geheel af te doen als een falende beweging, bijvoorbeeld door celeb feminism de schuld van oppervlakkigheid toe te schuiven. ‘Toen Roe vs. Wade werd teruggedraaid, was er meteen de neiging om het feminisme te verwijten wat er gebeurde. Ook binnen het feminisme bestaat de neiging naar binnen te keren: wat hebben we verkeerd gedaan? Zeker mag je jezelf als feminist kritisch bekijken, maar over het collectief denk ik: nee, we hebben verdomme níks verkeerd gedaan. Het heeft niet te maken met het feminisme, maar met misogynie. En met het feit dat de Democraten járen hebben gehad om het abortusrecht landelijk vast te leggen, en dat niet hebben gedaan. Ik weiger het feminisme daarvan de schuld te geven, terwijl de strijd voor dat abortusrecht al decennia wordt gevoerd. Wat het probleem momenteel ook mag zijn, het is niet het feminisme. Het enige dat feministen misschien fout hebben gedaan, is dat ze niet militant genoeg waren.’
Nog altijd komt Gay op voor het feminisme als voortdurende praktijk, een levensovertuiging waarin je niet perfect of consequent moet of kunt zijn. Gay: ‘Het feminisme is rommelig: het is twee stappen vooruit en vier terug. Maar we vechten nog altijd voor gelijkheid en dat is nu urgenter dan het ooit is geweest.’ Wrok en wraaklust vanwege het tijdperk-Obama zijn volgens Gay de motor achter de huidige terugdraaiing van rechten voor minderheden in Amerika.
‘Donald Trump en zijn handlangers zijn daar nooit van bijgekomen. Racistische Amerikanen hebben daarna gedacht: oké, jullie kregen er één, maar dat is dan genoeg. Niet nog méér vragen. En nu gaan we jullie straffen.’ Intussen ontstond er veel ressentiment naar de vrouwenbeweging door de MeToo-beweging, zegt Gay: ‘Veel mannen verlangen terug naar wat hun vaders hadden: vrouwen die ze, althans in theorie, in bedwang hadden. Een onzinbegrip als MeToo-moeheid spreekt fragiele mannen aan. Misogynie en witte suprematie hangen ook samen. In de VS gaat het ook niet om vrouwen van kleur, die mogen best een abortus krijgen. Het geboortecijfer voor witte vrouwen: dat moet omhoog, want witte vrouwen krijgen niet zo veel kinderen als vrouwen van kleur. Daarom is er ook een meervoudige aanpak nodig van dit probleem.’
Ziet zij dan nog hoopvolle initiatieven in die richting? ‘Niet echt. Als eerste: Democrats need to get their shit together. Ze hebben geen idee wat ze moeten doen om tegen Trump in te gaan. Er zijn wel een paar interessante politici die toekomstgerichte politiek bedrijven, zoals Zohran Mamdani (burgemeester van New York, red.) en Alexandria Ocasio-Cortez (Democratisch politica, red.). Maar niemand profileert zich op abortus. Het is nooit een populair onderwerp voor politici geweest, net als sociale zekerheid. Het eerste dat we moeten doen is politici aansprakelijk stellen en zorgen dat het abortusrecht wordt gevestigd in de federale wet, zodat het niet naar gelang het politieke tij weer kan worden weggehaald.’
Amerikaan zijn is volgens Gay momenteel gewoon ‘heel frustrerend’: ‘Democraten hebben één taak, en dat is om voor wetgeving te zorgen en hun macht ten goede te gebruiken voor hun kiezers. Ik heb momenteel weinig hoop dat dat gebeurt. Maar goed: al deze periodes zijn cyclisch. Er zijn tijden dat het gaat zoals jij wilt en er vooruitgang is, en dan tijden waarin het achteruitgaat. Geen enkele dictator blijft voor altijd zitten.’
En natuurlijk, tot die nieuwe cyclus aanbreekt, wil Gay best wat van haar culturele favorieten delen.
‘Wat iedereen zou moeten lezen in tijden van opkomend fascisme, is The People’s Project, een bloemlezing die is samengesteld door dichters Saeed Jones en Maggie Smith, maar die veel genres omvat. Het is maar een klein boekje, maar het was verrassend. Ik weet niet of hoopvol het woord is, maar ik vond dat het wat juweeltjes bevatte. Hoe vecht je tegen het fascisme? Een van de beste essays, van non-fictieschrijver Eula Biss, gaat erover dat je het in die strijd niet met elkaar eens hoeft te zijn. Je hoeft elkaar niet eens aardig te vinden. Het enige wat je nodig hebt is een gezamenlijk doel, waar je een coalitie voor vormt. Je hoeft geen perfectie na te streven – dat vond ik een goede herinnering.’
‘De laatste tijd ben ik erg into Rashid Johnson, die net een overzichtstentoonstelling heeft gehad in het Guggenheim in New York. Ik vind het prettig als ik naar kunst kijk en de ervaring enigszins verwarrend is, en dat gebeurt bij zijn werk. Dat zet me aan het denken. Zijn werk is gedurfd en visueel, vaak gebruikt hij maar één kleur, maar wel veel vormen en beweging op het canvas. Er gaat vaak zo veel zorg, denkwerk en planning in zo’n kunstwerk zitten, maar dat zie je niet op het eerste gezicht.
‘Ik verzamel ook kunst, vooral van kunstenaars van kleur, vrouwen, queer kunstenaars. Beeldhouwwerk en schilderijen, het kan ook mixed media zijn. Ik koop gewoon dat waarvan ik denk: hier wil ik elke dag naar kijken. Daar ben ik nog niet de fout mee ingegaan.’
‘Een andere kunstenaar die ik nu interessant vind is Titus Kaphar, die recent de film Exhibiting Forgiveness (2024) heeft gemaakt. Zijn werk is complex en verkent de historische canon van de kunstwereld. De film gaat over een man die een nogal afwezige vader had, die plotseling weer contact wil leggen – hij moet bedenken of hij de vader kan vergeven.’
‘Nog steeds: Beyoncé. Ze groeit met me mee. Haar eerste twee albums als solo-artiest waren goed, leuk, sexy, maar pas bij Lemonade werd ik fan, toen zag ik wie ze als verteller was. Het was een compleet verhaal, met geweldige visuele componenten, historische referenties, poëzie – o, zo veel mooie lagen. Visueel geweldig, maar ook emotioneel: wie wil er nou niet af en toe zijn partner met een honkbalknuppel slaan? Ze kent ook haar klassiekers, de muziekgeschiedenis: ze toont altijd besef van artiesten die de weg voor haar geplaveid hebben, zodat zij kan zijn wie zij is.
Het niveau van haar kunstenaarschap, de composities, en dat elk album gewoon volledig op zichzelf kan staan, dat is gewoon fenomenaal. Ik heb groot respect voor haar, en ik ga ook altijd naar haar optredens, zo vaak ik maar kan. Ik ben alleen al bij de Cowboy Carter-tour drie keer geweest. Ik ga met mijn vrouw, en mijn vader is ook twee keer meegeweest, zelfs hij vond het geweldig.
‘Mijn favoriete shampoo is ook van Beyoncé. Haar haarlijn heet Cécred. Veel beroemdheden brengen producten uit, maar die zijn dan een beetje medium, gewoon iets waar ze hun naam opplakken. Beyoncé heeft gewoon goede spullen, door een zwarte vrouw, voor zwarte vrouwen. Duur, maar wel fantastisch.’
‘Ik ben dol op koken en bakken, ik kan bijna alles maken. Als er een recept is, komt het goed. Ik gebruik vaak een geweldige website voor Chinees-Amerikaanse recepten – een beetje het soort eten dat Amerikanen bij afhaalrestaurants halen. Op de website zie je hoe het gemaakt wordt, en er staat ook altijd uitleg bij over de geschiedenis van een gerecht: bijvoorbeeld hoe het in China werd gemaakt, voor het werd vertaald naar wat wij nu eten in een restaurant. Daar leer ik van. Mijn lievelingsrecept is de Mongolian Beef – het is echt makkelijk.’
‘Als ik wil bakken, ga ik naar de site Sally’s Baking Addiction, want de recepten zijn gewoon glashelder, veel plaatjes; gewoon foolproof. Ik begin vaak met wat dingen die ik al heb, en dan kan ik daar altijd wel een recept vinden met wat er al in huis is. Ik ben dol op lange sessies, het is zo ontspannend.’
‘Ik scroll zoveel. Ik ben een TikTok-girly. Nee, over mijn schermtijd gaan we het niet hebben. Die is hoog. Ik ga waar het algoritme me brengt, maar ik denk wel dat ik een goed algoritme heb gebouwd. Ik weet niet of het algoritme me kent, maar het vertelt me wel dingen die ik nog niet wist over mezelf, haha. Dan zie ik een gast in Ierland die koeienhoeven repareert en koeien geneest, en dat blijkt dan een interesse van me te zijn. Hij heet @TheRealHoofGP. En ik kijk naar Hermès-producten, ik weet ook niet hoe mijn telefoon weet dat ik dat wil. Ik kijk naar die video’s van mensen die iets van Hermès kopen en het unboxen in Dubai. Of die vrouw in Dubai (@loveluxury.com, red.) die Hermès-reseller is.
‘Ik ben een Hermès-fan. Er zit zo veel ambacht in die spullen. Ik heb een gigantische Birkin, die is handig want er kan veel in. Hij is wel heel zwaar, maar hij kan op een bagagewagentje en daar gaan we, ik en mijn tasje. Ik draag geen kleine tasjes. En dan heb ik nog een schattige Hermès-rugzak. Ik gebruik de tassen wel, het zijn geen museumstukken. Ja, het klopt dat je voor Hermès iemand van de winkel moet kennen om de tassen te mogen kopen, ik kom al lang bij dezelfde verkoopster. Je moet eerder kleinere items hebben gekocht om grotere te mogen kopen, zoals tassen. Ik koop er dan schoenen, of cadeaus voor mijn vrouw.
‘Dat vind ik wel batshit crazy hoor: dat je eigenlijk auditie moet doen om ergens iets te mogen kopen. Dat maakt me razend. Het feit dat zoveel mensen, en daar reken ik mezelf toe, meedoen met dit soort arbitraire spelletjes, de valse schaarste die ze creëren, dat is zo raar. Soms denk ik: ik ben ook zo’n lemming. Wat ben ik nou aan het doen? Natuurlijk is het overpriced: de prijs is gewoon verzonnen. Maar dat is ook wel interessant, ze testen gewoon wat de markt tolereert, tot welk punt mensen het nog blijven kopen, en wat blijkt: de markt tolereert veel.’
‘Onlangs heb ik een bloemlezing samengesteld met feministisch werk (The Portable Feminist Reader, 2025, red.) en dat was een voorrecht om te doen – daar stond ook de Brits-Australische Sara Ahmed in. Ik vind haar geweldig en haar volgende stap is altijd spannend en interessant. Haar boek The Feminist Killjoy Handbook was geweldig: de titel al, om te beginnen. Wat ik goed vind, is dat zij alle dingen neemt die tegen feministen worden gebruikt, en zegt: ja, dit zijn juist goede eigenschappen, dit zijn talenten. We moeten die juist gebruiken: we moeten beseffen dat we woede en boosheid nodig hebben, en ja, wij gaan jullie feestje verpesten. Het gaat namelijk helemaal niet zo goed, en ik vind het geweldig dat zij dat zo helder en gepassioneerd opschrijft.’
Cv Roxane Gay
1974 Geboren in Omaha Nebraska, VS.
2011 Verhalenbundel Ayiti.
2014 Roman An Untamed State.
2014 Essaybundel Bad Feminist.
2017 Verhalenbundel Difficult Women.
2017 Memoir Hunger.
2019 The Banks, stripboek met Ming Doyle.
2021 Start haar nieuwsbrief The Audacity, later ook The Audacious Book Club.
2022-heden Professor aan de Rutgers University, Gloria Steinem Endowed Chair in Media, Culture and Feminist Studies.
2012-heden Essays voor The New York Times.
Gay is getrouwd met kunstenaar en schrijver Debbie Millman.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant