Bondskanselier Friedrich Merz ligt onder vuur van de rechtervleugel van zijn partij en is niet populair bij de kiezers. Toch werd hij op de partijdag van de CDU met overweldigende meerderheid herkozen als leider van de christendemocraten.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking. Hij woont in Berlijn.
Het leek een ironisch commentaar op een land waar veel verkeerd gaat. De herverkiezing van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz als partijleider van de christendemocratische CDU mislukte in eerste instantie, omdat het elektronische stemsysteem niet werkte. Merz werd vervolgens op een ouderwetse manier herkozen, met briefjes die met de hand werden ingevuld.
Op de partijdag van de christendemocraten in Stuttgart kreeg Merz vrijdag ruim 91 procent van de stemmen. Na zijn redevoering volgde een staande ovatie van tien minuten en dertig seconden. De boodschap was duidelijk: de christendemocraten willen eenheid uitstralen.
Daartoe bezocht ook oud-kanselier Angela Merkel de partijdag, voor de eerste keer sinds haar politieke afscheid in 2021. Merkel kreeg een warm applaus. Ze sprak niet, maar zat als een vriendelijke sfinx op de eerste rij. Haar vertrouwde blazer neigde deze keer naar turquoise, de partijkleur. Merkels aanwezigheid werd opgevat als een steunbetuiging aan Friedrich Merz, die ze in 2002 versloeg in de strijd om het leiderschap van de partij en met wie ze een gespannen relatie heeft.
De ruime overwinning in de leiderschapsverkiezing was een opsteker voor Merz. In zijn eigen partij ligt hij onder vuur van de rechtervleugel die een harder economisch beleid beschouwt als de enige manier om de Duitse economie uit het slop te trekken. Zo wil de Junge Union (een groep christendemocraten onder de 35) een hogere pensioenleeftijd en bezuinigen op allerlei sociale voorzieningen. Anders dreigt Duitsland te eindigen als Frankrijk, ‘diep in de schulden’, zei Junge Union-woordvoerder Johannes Winkel in Stuttgart.
In Duitse media werd vooraf gespeculeerd over een pijnlijke uitslag voor Merz. Een herverkiezing door 80 procent van de afgevaardigden, of nog minder, zou als een motie van wantrouwen zijn opgevat. Het gevaar werd echter afgewend. Over de voorstellen van de Junge Union wordt verder gediscussieerd. Niet alle christendemocraten zijn voorstander van harde ingrepen in de sociale zekerheid, zeker niet aan de vooravond van twee belangrijke deelstaatverkiezingen.
Een jaar na de Bondsdagverkiezingen van 2025 is Merz niet populair bij de Duitse burgers. Volgens een peiling van afgelopen week vindt slechts 22 procent dat hij het beter doet dan zijn voorganger Olaf Scholz, de bleke aanvoerder van een vechtkabinet van sociaaldemocraten, groenen en liberalen. 35 procent vond Scholz beter, de rest zag geen verschil.
In zijn rede voor de partijdag in Stuttgart sloeg Merz een offensieve en optimistische toon aan. Hij presenteerde zichzelf als de staatsman die Duitsland een leidende rol in een nieuwe wereldorde wil geven. Op economisch gebied presenteerde hij zich als een aanpakker die Duitsland weer ‘in topvorm’ wil brengen, en zich niets aantrekt van ‘de mekkeraars en de defaitisten’.
Merz zei begrip te hebben voor de frustraties van zijn partijgenoten die vinden dat de hervorming van de economie niet snel genoeg gaat. In de verkiezingscampagne presenteerde hij zichzelf als de macher die de Duitse economie uit het slop zou trekken met radicale hervormingen. Daarmee heeft hij te grote verwachtingen gewekt, erkende hij op de partijdag. ‘Ook ik vind dat de hervormingen verder moeten gaan dan we tot nu toe hebben gedaan. Maar we zitten nu eenmaal in een coalitie met de SPD. Ik vraag niet alleen om uw solidariteit, maar ook om uw geduld.’
In een gefragmenteerd electoraal landschap zijn de christendemocraten en de sociaaldemocratische SPD tot elkaar veroordeeld, zeker omdat Merz andermaal samenwerking met de extreemrechtse AfD uitsloot. Een coalitie van oude rivalen levert echter spanningen op. Veel CDU’ers willen naar rechts, na de voorzichtige middenkoers van Merkel, terwijl de SPD juist haar sociale gezicht wil laten zien om niet volledig te worden weggevaagd.
De meeste sprekers op de partijdag benadrukten het belang van eenheid, maar in de wandelgangen klonk gemopper. ‘Merz heeft geen empathie’, zegt een vrouwelijke afgevaardigde. ‘Merz is een zwakke kanselier die niet waarmaakt wat hij belooft’, zegt ondernemer Claudia Ritzenhoff. ‘Vanaf dag een zou hij zich inspannen voor economische groei en de bureaucratie aanpakken. In ons bedrijf merken we daar niets van. Merz is kanselier, maar we worden geregeerd door de SPD.’
Toch werd Friedrich Merz met grote meerderheid herkozen. ‘De uitslag is geen teken van enthousiasme, maar van discipline’, schreef de Süddeutsche Zeitung. Wie Merz verzwakt, verzwakt ook de CDU. Daarom kreeg de bondskanselier een stevig mandaat van zijn partij.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant