Het azc in Budel verdwijnt. De burgemeester, gemeenteraad en een kleine meerderheid van de bevolking krijgen hun zin: in 2028 maakt Defensie er weer een kazerne van. Toch zijn er ook mensen die zich met hart en ziel inzetten voor de azc-bewoners.
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Het kunststof dak van het bushokje stort bijna in, op het bankje ligt afval, de reclameposter is vergeeld en de paal waaraan het haltebord zat, is kaal. In volle vaart rijdt de bus van Weert naar Eindhoven de halte voorbij. Een vrolijk ‘Bravo’ staat er met grote letters op: ‘Brabant vervoert ons’. Vluchtelingen horen kennelijk niet bij ‘ons’, want precies drie jaar geleden stopte lijn 11 hier voor het laatst, bij de ingang van het 1.500 inwoners tellende asielzoekerscentrum bij Budel in de Brabantse gemeente Cranendonck.
In het bijna bezweken bushokje aan de Randweg-Oost kan de één een symbool zien van onterechte angst voor asielzoekers, de ander van een triomf op overlastgevende vreemdelingen. Beide partijen staan drie kilometer verderop, in Maarheeze, steeds scherper tegenover elkaar. ‘Dat vind ik nog wel het ergste’, zegt Ans van de Laar (68), ‘dat we het azc een splijtzwam laten zijn in onze gemeenschap.’
De voorzitter van inwonerscollectief Cranendonck komt net terug van de fietsles die ze in het azc gegeven heeft aan Syrische en Jemenitische vrouwen. ‘Eén vrouw had het heel snel door’, zegt Van de Laar tegen medeleden van het collectief. ‘Ze was zó trots op zichzelf.’
De fietsles is bittere noodzaak, zegt ze, want met de bus kan niet meer. Het alternatief is een uur lopen naar Budel, en drie kwartier naar Maarheeze. ‘Om boodschappen te doen, naar de kerk te gaan, kortom: om deel te nemen aan de samenleving.’
Buschauffeurs trokken in 2023 aan de bel bij hun werkgever, vervoerder Hermes. Ze voelden zich niet meer veilig op lijn 11. Bewoners van het azc zaten zonder kaartje in de bus en als de chauffeur daar wat van zei, werd hij bedreigd en bespuugd. Volgens Hermes was dit dagelijkse praktijk. Het bedrijf besloot de azc-halte tijdelijk voorbij te rijden, ‘totdat er een oplossing was gevonden’.
Een heel andere oplossing voor overlast op de bus kozen de gemeenten Westerwolde en Emmen bij het opvangcentrum in Ter Apel, net als Budel een grote aanmeldlocatie: asielzoekers zouden voortaan gratis mee mogen. Maar demissionair asielminister Mona Keijzer (BBB) zette daar een streep door: ‘Zeker voor mensen die hier te gast zijn geldt: als je in Nederland in de bus stapt, koop je een kaartje.’
Het inwonerscollectief van Van de Laar, meest gepensioneerden, zet zich met hart en ziel in voor een menswaardig bestaan voor vluchtelingen. Dat de bus bij het azc stopt, is dan wel het minste. Het collectief slaagde erin alle relevante partijen – gemeente, COA, Hermes, provincie – vorige maand om tafel te krijgen.
Tot meer dan een door vrijwilligers onregelmatig gereden pendelbus leidde het gesprek echter niet. ‘Moet je voorstellen’, zegt Frans Heesakkers (83) van het collectief, ‘een busje met acht plaatsen rijdt het terrein op van 1.500 mensen. Wie mag er dan mee?’
Van de Laar miste inlevingsvermogen bij haar gesprekspartners. ‘Het is ver van hun bed, vrouwen die kilometers over afgelegen en donkere wegen sjouwen met kleine kinderen en zware boodschappen.’
In Maarheeze heeft het inwonerscollectief meer en meer het gevoel tegen de stroom in te roeien. Deze maand nam de Tweede Kamer bijna unaniem – alleen Denk, PvdD en Volt waren tegen – een motie aan van JA21 en BBB, die de regering oproept extra maatregelen te nemen ‘om de overlast als gevolg van de opvanglocatie in Budel zo snel mogelijk terug te dringen’.
Begin 2025 dreigde de NS niet meer te stoppen op station Maarheeze, omdat het de beveiligingskosten niet meer wilde dragen. Nu zijn beide perrons alleen toegankelijk via een wachtershuisje met beveiligers. Om hen heen hangen borden en pamfletten die in het Engels en Arabisch duidelijk maken dat een treinkaartje verplicht is. Bij de stallingen staan Nederlandse borden met in kapitalen waarschuwingen tegen ‘fietsendieven en vandalen’.
De borden, beveiligers en wachthokken zijn niet bepaald hartelijk voor de bewoners van het azc. Zij hebben hier duidelijk het tij tegen.
De gemeenteraad van Cranendonck wil het azc sluiten sinds opinieonderzoek in 2023 uitwees dat ‘de meerderheid van de inwoners overlast ervaart’. Tegelijk spreekt de burgemeester van ‘diefstal, vernielingen en bedreigingen’ in relatie tot het azc. Niettemin erkent iedereen dat een kleine groep ‘veiligelanders’, die vrijwel geen kans maken op asiel, verantwoordelijk is voor de overlast.
Tot vreugde van de tegenstanders van de opvang maakte het ministerie van Defensie eind vorig jaar bekend dat het wegens uitbreiding van de krijgsmacht het azc Budel in 2028 weer volledig ombouwt naar de militaire kazerne die het tot 2014 was. ‘Heringebruikname van de Nassau-Dietzkazerne kan relatief snel.’ Voor het azc is daarbij geen plaats, stelt Defensie.
Wat er tot die tijd met de bushalte gebeurt, daarover laat busvervoerder Hermes geen misverstand bestaan: ‘De bus stopt daar nooit meer zolang het azc daar zit’, verklaarde het bedrijf vorige week tegen Omroep Brabant.
Inwonerscollectief Cranendonck is al even vastbesloten door te gaan om de azc-bewoners alle mogelijke steun te geven, ook al gaat de opvanglocatie over twee jaar dicht. ‘Wij gaan uit van de realiteit van nu’, zegt Ans van de Laar strijdbaar. ‘En dat is dat een hele grote groep asielzoekers onze hulp nodig heeft.’ Weerstand? ‘Wij worden taaier als we tegen de stroom ingaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant