Alle kinderen op Friese basis- en middelbare scholen moeten de komende jaren Fries leren. Om de taal te behouden, hebben de Provinciale Staten unaniem besloten dat de taal een prominentere en minder vrijblijvende rol krijgt in het curriculum.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het is fiif for tolve voor het Fries, concludeerde taalonderzoeker Geert Driessen tien jaar geleden al. Steeds minder Friese kinderen spraken de taal nog, onder meer vanwege het feit dat veel Friezen relaties aangaan met mensen van buiten de provincie, evenals de opmars van het Engels. Daardoor komt de toekomst van de taal in het geding.
Sindsdien zet de provincie in op het behoud van het Fries. De Provinciale Staten hebben deze week ingestemd met vijf nieuwe onderwijskerndoelen voor de provincie, die in samenspraak met lokale instellingen tot stand zijn gekomen. Scholen krijgen de verplichting hun leerlingen te leren lezen en schrijven in het Fries, maar ook om les te geven over de Friese cultuur.
De scholen worden onder meer verplicht om toe te zien op ‘een rijke Friese taal- en leeromgeving’, en leerlingen moeten zich ontwikkelen tot ‘bewuste gebruiker van het Fries’ en ‘bewuste deelnemer aan de Friese cultuur’. Die doelstellingen klinken wat vaag, maar na een testfase zeggen scholen er goed mee te kunnen werken, aldus de provincie.
De kerndoelen waarmee de Provinciale Staten hebben ingestemd:
De school zorgt voor een rijke Friestalige taal- en leeromgeving
De leerling gebruikt de Friese taal
De leerling ontwikkelt zich als bewuste gebruiker van het Fries
De leerling doet ervaring op met Friese taalexpressie
De leerling ontwikkelt zich als bewuste deelnemer aan de Friese cultuur
De nieuwe doelen zijn een stuk minder vrijblijvend dan de doelen die sinds 2006 van kracht zijn. Daarin ligt de nadruk vooral op het gebruik van de taal in alledaagse situaties en veelvoorkomende teksten als liedjes en verhalen.
Voor het behoud van het Fries werkt de provincie samen met het Rijk, dat als taak heeft om regionale talen of talen van minderheden te beschermen. In de Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer worden eens in de vier à vijf jaar afspraken gemaakt over hoe het Rijk en de provincie dat willen bewerkstelligen.
In het verdrag van 2024 is de ambitie uitgesproken dat in 2030 alle scholen in het Friese taalgebied de taal aanbieden, zodat alle kinderen de kans krijgen om Fries te leren. Het voornemen moest worden verankerd via een wijziging van de kerndoelen. Die worden normaliter bepaald door de landelijke overheid, maar Friesland vormt een uitzondering op die regel en mag ze zelf formuleren.
Het zal niet eenvoudig zijn om de nieuwe doelen op alle Friese scholen te behalen. Zo blijft schrijven in het Fries voor veel mensen een probleem, inclusief docenten. Er is bovendien überhaupt een tekort aan bevoegde leraren. Om een nieuwe aanwas te enthousiasmeren, lanceerde de provincie vorige maand de campagne Jou Frysk omdatst joust om it Frysk (geef Fries, omdat je geeft om het Fries).
De doelen worden nu ter goedkeuring voorgelegd aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Vanaf volgend schooljaar kunnen scholen ermee aan de slag, voor het schooljaar 2030-2031 moeten ze de doelen hebben ingevoerd. Vanaf dat moment is het aan de Onderwijsinspectie om te controleren of de doelen worden behaald. De nieuwe kerndoelen gelden niet voor scholen in de gemeenten Ameland, Schiermonnikoog, Terschelling, Vlieland en Weststellingwerf.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant