De Amerikaanse stad Minneapolis is symbool geworden van het burgerlijk verzet tegen het agressieve optreden van immigratiepolitie ICE. Strijden tegen onrecht zit de inwoners van Minneapolis in de genen.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Brittany Cedeño (36) zit aan de eettafel met haar pistool bij de hand. Net nog vertelde ze hoe doodsbang ze altijd was voor wapens. Hoe ze als kind met een boog om de geweren heen liep die bij vriendjes in de gang stonden. Ze bezwoer er nooit een aan te raken.
Cedeño schudt haar hoofd. ‘Ik moest er niks van weten’, zegt de verpleegkundige in haar vrijstaande huis in Minneapolis. ‘Tot ICE hier in de straat begon huis te houden.’
Drieduizend agenten van de Amerikaanse immigratiepolitie trokken de afgelopen maanden haar stad door op zoek naar ongedocumenteerden. Cedeño zag hoe een Mexicaanse man door agenten werd gevolgd. ‘Ze sleurden hem over straat’, zegt ze. ‘Hij schreeuwde om hulp, maar het was al te laat. Hij werd meegenomen naar een detentiecentrum.’
De man had net als Cedeño twee kinderen. En hij heette ook Kevin, zoals haar echtgenoot. Die eerste Kevin had een Mexicaanse achtergrond, die van haar is Nicaraguaans. Beiden zijn Amerikaans staatsburger.
Pas na een slopend proces wist de familie van de Mexicaanse man hem weer thuis te krijgen. Cedeño voelde hoe de hele situatie ook haar aanging, hoe ook voor haar en haar familie de dreiging is toegenomen. Dus, zegt Cedeño, zag ze geen andere optie dan zich over haar angst heen te zetten en een wapen te kopen. ‘Onze rechten worden met voeten getreden’, zegt ze. ‘Ze hebben ons in een hoek geduwd. We moeten onszelf leren beschermen.’
Jezelf verdedigen, bewapenen, paraat staan om in opstand te komen tegen mogelijke tirannie van de staat: lange tijd waren dit dé stokpaardjes van rechts-conservatief Amerika. Maar in Minneapolis zijn het nu juist Democraten die zichzelf en elkaar leren hoe je je verzet en hoe je jezelf beschermt tegen een kwaadwillende federale overheid. In de maand januari werden er in Minneapolis 70 procent meer wapenvergunningen aangevraagd dan een jaar eerder.
De progressieve stad in het conservatieve Midden-Westen van de Verenigde Staten is het symbool geworden van burgerlijk verzet. Wekenlang achtervolgden ongeveer 35 duizend vrijwilligers ICE-agenten door de stad. Ze noteerden nummerplaten. Filmden arrestaties.
Ondanks de vrieskou gingen ze met tienduizenden de straat op. Ook toen demonstranten aan hun haren over straat werden gesleurd, werden bespoten met traangas of zelfs werden doodgeschoten, zoals Renée Good (37) en Alex Pretti (37) overkwam.
En nu lijkt dat verzet beloond. Vorige week kondigde Donald Trumps ‘grenstsaar’ Tom Homan aan dat de gigantische ICE-operatie in Minneapolis ten einde komt. De immigratiepolitie zal hier nog wel actief zijn, maar niet meer op grote schaal. Velen in de stad, maar ook daarbuiten, zien dit besluit als een capitulatie van de regering-Trump.
Dat het uitgerekend deze stad – beroemd om zijn bescheidenheid – zou lukken is niet verwonderlijk, aldus inwoners. Het activisme, zeggen zij, zit hier in het water. Maar hoe komt dat?
Nabij het hoofdkwartier van ICE sluipen mensen door de bosjes met walkietalkies. Zij waarschuwen mede-activisten voor de komst van de politie. Verderop hebben leden van het inheemse Sioux-volk in de sneeuw een tipi-kamp opgezet: hun vorm van protest tegen de federale overheid.
Minneapolis’ geschiedenis van verzet begon ooit bij de inheemse bevolking. In de 19de eeuw kwamen zij al in opstand tegen de kolonisten die een deel van hun volk uitmoordden, en de rest verdreven. Later, in de zomer van 1968, werd hier de American Indian Movement opgericht, die landelijk opkomt voor de rechten van inheemse volken.
Ook ditmaal speelden de inheemse Amerikanen een bijzondere rol in het verzet tegen de ICE-operatie in Minneapolis. Ze patrouilleerden in buurten, waarschuwden immigranten voor ICE, maar gaven ook leiding aan zogenoemde healing-ceremonies, met dans en muziek.
‘ICE heeft veel oude trauma’s opgerakeld’, zegt Erica Crazy Hawk (45), die behoort tot het Crow Creek Sioux-volk. ‘De wijze waarop ze kinderen van ouders scheiden, burgers doden, mensen opsluiten, het is precies zoals wij het hebben meegemaakt.’
In Minneapolis, zoals door heel de VS, worden dagelijks inheemse Amerikanen aangehouden door de immigratiepolitie. Ze delen hun uiterlijke kenmerken met latino’s. Velen beschouwen de ongedocumenteerden die nu vastzitten als ‘familie’. ICE-agenten hebben ongeveer vierduizend personen gearresteerd tijdens hun operatie in Minneapolis.
‘Vlakbij waar nu het hoofdkwartier van ICE zit, werden mijn voorouders ooit gedood door kolonisten’, vertelt Crazy Hawk. Meer dan een halve eeuw later eist zij de vrijlating van Latijns-Amerikaanse immigranten. Bij de tipi’s verderop is aan een kampvuur een altaar opgericht waarop ‘heilige medicijnen’ liggen als salie, ceder en tabak. In het tentenkamp dragen ze T-shirts met de tekst: 'Niemand is illegaal op gestolen land.’
Protestleuzen kom je dezer dagen door heel de stad tegen. Op muren, in bushokjes, op borden: overal lees je politieke kreten tegen het beleid van de regering-Trump.
Dat is niet voor het eerst. Hoewel niet zo bekend als New York of Los Angeles, hebben mensen van over de hele wereld flarden van Minneapolis in hun geheugen zitten. In 2020 gingen schokkerige videobeelden de wereld over toen George Floyd (46) tijdens een aanhouding in Minneapolis werd gedood door de politie. Agent Derk Chauvin knielde minutenlang op zijn nek. Inwoners gingen daarna iedere dag de straat op. De protesten verspreidden zich eerst over heel Amerika en daarna ook over de rest van de wereld.
‘De Black Lives Matter-protesten waren de generale repetitie van de opstand tegen ICE’, zegt Michelle Gross (57), terwijl ze haar rollator wegduwt en plaatsneemt op een bankje in het fotomuseum dat is gewijd aan Floyd. Meters verderop werd hij vermoord.
Ze zette zich in voor de vervolging van politieagent Chauvin. Toen bleek dat de politie hem niet wilde vervolgen, staken activisten het politiebureau in brand. Er kwam alsnog een proces. Chauvin werd tot 22,5 jaar cel veroordeeld. Gross vindt het typerend voor het effectieve verzet in haar stad.
‘Toen ik in 1992 naar Minneapolis verhuisde, voelde ik meteen dat mensen hier dingen voor elkaar krijgen’, zegt Gross, die zich al decennialang sterk maakt voor burgerrechten. Nu is ze voorzitter van de non-profitorganisatie Communities United Against Police Brutality, die strijdt tegen politiegeweld.
Afgelopen weken was Gross bij trainingen voor vrijwilligers die zich inzetten tegen ICE. ‘Er zijn in Minneapolis heel veel organisaties, die goed met elkaar samenwerken’, zegt ze. ‘We zijn hier niet zo sektarisch als op andere plekken. Als we problemen hebben, lossen we het intern direct op.’
Nu ICE weggaat is hun grootste zorg: de vervolging van de agenten die verantwoordelijk zijn voor de dood van Renée Good en Alex Pretti. Gross: ‘De regering weet in ieder geval wat er in Minneapolis kan gebeuren als de agenten niet worden vervolgd.’
Een groot deel van de half miljoen inwoners van Minneapolis stamt af van de honderdduizenden Scandinaviërs die zich hier tussen 1850 en 1930 vestigden. Ze bouwden aan een politieke cultuur die samenwerking vooropstelt, zoals zij dat leerden in hun deel van Europa.
In de jaren zestig werd in Minneapolis de Urban Coalition opgericht, een forum waar inwoners vanuit verschillende lagen van de samenleving met elkaar in gesprek gingen over thema’s als ras, armoede en ongelijkheid. Ze zochten gemeenschappelijke oplossingen voor hun diverse problemen. Het forum leidde tot de oprichting van lokale activistengroepen en ngo’s.
‘Veel maatschappelijke organisaties die nu actief zijn in Minneapolis, zijn daarnaar te herleiden’, zegt historicus Theartrice Williams (91), die bij de oprichting van de Urban Coalition betrokken was. Williams bracht een boek uit over de activistische geschiedenis van zijn stad.
‘Een groot verschil is dat we destijds werden gesteund door de landelijke regering’, zegt Williams telefonisch. Het was Democratische president Lyndon B. Johnson die in de jaren zestig geld vrijmaakte om inwoners van de stad bijeen te brengen. ‘Nu zijn we genoodzaakt om ons te verzetten tegen de regering.’
Het Witte Huis vecht terug. De regering van president Trump verspreidt actief desinformatie over de motieven van actievoerders uit Minneapolis. Renée Good werd ‘een binnenlandse terrorist’ genoemd, Alex Pretti zou ‘een wapen’ op agenten hebben gericht. Dat bleek een telefoon. Trump verspreidde AI gemanipuleerde beelden van betogers. In een poging hun verzet te breken, worden activisten door de regering afgebeeld als zwak en hysterisch.
‘Een wereldmacht die zich gedraagt als een goedkoop roddelblad’, zegt Nekima Levy Armstrong (49) tijdens een interview in het gemeentehuis van Hennepin County, waar Minneapolis onder valt. ‘Ze willen zo de opstand tegen de regering-Trump sussen.’
Eind januari organiseerde burgerrechtenadvocaat en activist Levy Armstrong een protest in een kerk waar de pastoor ook voor ICE werkt. Het doel van het protest was om kerkgangers daarvoor te waarschuwen. Enkele dagen later werd ze opgepakt. Ook journalisten Don Lemon, die verslag deed van het protest, en Georgia Fort werden gearresteerd.
De regering-Trump deelde door AI-gemanipuleerde foto’s van Levy Armstrong, waarop haar huidskleur donkerder was gemaakt. Op een foto lijkt het alsof ze tijdens een paniekaanval aan het huilen is. De AI-foto toont aan dat de regering-Trump steeds verder durft te gaan in het verspreiden van desinformatie. Intussen beschuldigt ze Levy Armstrong van samenzwering en het verstoren van een kerkdienst.
‘Ik heb nog nooit in mijn leven de blik gehad als op die nepfoto’, zegt Levy Armstrong. Volgens haar moeten Amerikanen nu hun democratie beschermen door in verzet te komen. ‘We bevinden ons in een van de gevaarlijkste perioden van de Amerikaanse geschiedenis.’
In Washington wordt onderhandeld over de financiering van ICE. De Democraten willen alleen goedkeuring aan de financiering geven in ruil voor concessies. Ze eisen dat ICE-agenten hun maskers afdoen, camera’s gaan dragen en niet langer zonder aanleiding door buurten patrouilleren.
‘Deze voorstellen zijn gebaseerd op gezond verstand en ze worden gesteund door het Amerikaanse volk’, zei Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat, afgelopen weekeinde tegen nieuwszender CNN. ‘Het zijn regels waaraan alle politiediensten in het land zich al moeten houden. Alleen ICE gaat alle perken te buiten.’
Veel Amerikaanse steden willen leren van het verzet in Minneapolis. Afgelopen week bezocht de burgemeester van Minneapolis Jacob Frey, zijn collega Zohran Mamdani van New York. Hij adviseerde over zijn ICE-aanpak, voor het geval de immigratiedienst ineens in New York opduikt. De agenten die Minneapolis verlaten, kunnen binnenkort weer in een andere stad worden ingezet.
‘Ik ben trots dat wij, de inwoners van Minneapolis, ondanks alle tegenwerking hebben bewezen dat we durven terug te vechten’, zegt Levy Armstrong. ‘Ze kunnen leugens over ons verspreiden, maar vroeg of laat komt de waarheid naar boven.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant