is tv-recensent van de Volkskrant.
Niet schrikken, maar op bevel van Donald Trump hebben Amerikaanse strijdkrachten vannacht Groenland en IJsland ingenomen. Soldaten lopen door de straten van Nuuk, op het vliegveld van Reykjavik zijn onbekende aantallen militairen geland. In de podcast Europa draait door constateert historicus Arend Jan Boekestijn met Tim de Wit dat ‘Trump de Navo heeft opgeblazen’. Demonstranten tegen Trump vullen de straten van Kopenhagen en Europese ministers komen in crisisberaad bijeen.
Nee, geen realiteit in de speciale aflevering woensdag van VPRO’s Bureau Buitenland, maar fictie die op een even speelse als akelige manier tegen een wellicht toekomstige werkelijkheid aanschurkt. Helemaal denkbeeldig is het immers niet dat de Europeaan binnen afzienbare tijd wakker wordt met nieuws over Amerikaanse invallen op de wekkerradio. Wat geldt voor Groenland, geldt voor IJsland: het heeft een strategische ligging, nabij de smeltende Noordpool met nieuwe internationale vaarroutes tot gevolg, en het ligt relatief dicht bij Rusland.
Op verzoek van de VPRO-redactie schreef NRC-journalist Maarten Schinkel scenario’s gebaseerd op een wat-als-stelling: De dag dat Trump meer dan Groenland opeist. Een stoet deskundigen op geopolitiek en militair terrein legt Bureau Buitenland uit waarom behalve Groenland ook IJsland tot de potentiële prooien van de VS behoort. Tussen de interviews door zijn de (duidelijk als fictie gemarkeerde) scenario’s van Schinkel gemonteerd.
Stap voor stap schetst hij hoe de crisis verergert. Niet alleen op internationaal niveau, maar ook in Nederland. Premier Rob Jetten veroordeelt de Amerikaanse agressie op sociale media, maar die boodschap bereikt het volk (vermoedelijk door dwarsboming vanuit Amerika) niet meer: hij heeft nog maar een handjevol volgers. Burgers zwengelen hun noodradio aan omdat de digitale communicatie is lamgelegd.
Boekestijn fulmineert in zijn podcast: ‘Dit past niet meer in mijn denkraam.’ Politici zien zich voor de vraag gesteld: buigen we voor Trump, en moet Europa zich onderwerpen aan de Amerikaanse almacht? Of breken we definitief met onze machtige bondgenoot en zoeken we steun bij middle powers als Canada? Richten we de big bazooka van handelsbeperkingen op de VS? En wat gaat dat Europa wel niet kosten? Een handelsoorlog, een compleet eigen defensie opbouwen, geen betaalbare olie en gas meer. Bij jongemannen valt de oproep voor militaire dienst op de mat.
Het is een spannende vorm waarmee Bureau Buitenland de niet zo verre toekomst in kaart probeert te brengen. De dynamiek van geopolitieke ontwikkelingen laat zich, zeker met de wispelturige Trump als aanjager, uiteraard nauwelijks voorspellen. Maar het denken in scenario’s is een uitdagende manier om het ongewisse te vangen in waarschijnlijkheden. Het dwingt tot vooruitdenken, als een schaker.
Vrolijk maakt het niet. Bekijk alleen al dat kaartje van het noordpoolgebied met die toekomstige vaarroutes en overvloedige bodemschatten. Het verlies aan arctische schoonheid is in geopolitieke zin allang een gegeven. Slechts de naïeve natuurliefhebber plengt hierbij nog een traan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant