Rusland beweert dat buitenlandse inlichtingendiensten toegang hebben tot versleutelde berichten op Telegram, inclusief de onderlinge communicatie van Russische militairen. De app wordt veel gebruikt aan het front.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Telegram spreekt van een ‘verzinsel’, bedoeld om Russen naar overheidsapp Max te drijven. Sinds vorig jaar moet die app verplicht geïnstalleerd staan op nieuwe apparaten die in Rusland worden verkocht.
De Russische autoriteiten zijn al maanden bezig om het gebruik van Telegram en andere buitenlandse berichtenapps te ontmoedigen. Onder het mom van terrorismebestrijding is bellen via Whatsapp en Telegram, apps die tientallen miljoenen Russische gebruikers hebben, al maanden onmogelijk. Vorige week blokkeerde Rusland de toegang tot Whatsapp zelfs volledig.
Dat Telegram in Rusland zo populair is, komt mede doordat de app van oorsprong Russisch is. Telegram is opgericht door de Russische ondernemer Pavel Doerov, maar het hoofdkantoor is inmiddels gevestigd in Dubai.
Doerov vertrok in 2014 uit Rusland, nadat het door hem opgerichte sociale medium VKontakte was overgenomen door Kremlingezinde eigenaren. Hij lag al langer in de clinch met de Russische autoriteiten, omdat hij weigerde Russische oppositiepartijen van VKontakte te verbannen.
Woensdag opende de Russische minister van Digitale Ontwikkeling Maksoet Sjadajev de aanval op Telegram. Sjadajev beweerde dat ‘buitenlandse inlichtingendiensten’ toegang hebben tot berichtenverkeer op Telegram. Deze buitenlandse diensten zouden ‘deze data gebruiken bij militaire operaties tegen onze strijdkrachten’, aldus Sjadajev tijdens een bijeenkomst met Russische parlementsleden.
Daarnaast voldoet Telegram volgens Sjadajev niet aan een Russische wet die techbedrijven met meer dan een half miljoen Russische gebruikers verplicht om zich gedeeltelijk in Rusland te vestigen. Ten slotte stelt de minister dat Telegram veelvuldig wordt gebruikt voor ‘drugshandel, de verspreiding van kinderporno, fraude en andere verboden activiteiten’.
Dergelijke beschuldigingen gingen ook vooraf aan de strafmaatregelen tegen Whatsapp. Volgens Sjadajev kunnen Russen voorlopig nog berichten versturen via Telegram, maar vertraagt overheidscensor Roskomnadzor het versturen van bestanden.
Ook Russische militairen mogen Telegram vooralsnog blijven gebruiken, hoewel Sjadajev benadrukt dat hij ‘hoopt dat ze op den duur zullen overstappen naar een andere berichtendienst’. De minister noemde geen alternatieve app, maar zijn voorkeursoptie laat zich raden: Max, de ‘superapp’ die is ontwikkeld in opdracht van de Russische overheid.
Russen worden al maanden op allerlei manieren aangezet om Max te gaan gebruiken. Het Kremlin wil dat die uitgroeit tot een universele app, naar model van het Chinese WeChat. Gebruikers kunnen via Max berichten versturen en videobellen, maar ook internetbankieren, overheidszaken regelen, eten bestellen en reistickets boeken.
Russische gebruikers laten zich echter niet zo makkelijk verdrijven van hun favoriete berichtenapps. Ondanks maandenlange promoties voor Max, inclusief reclamecampagnes met bekende Russen, maken nog altijd miljoenen Russen gebruik van Whatsapp en Telegram.
Telegram-oprichter Doerov reageerde eerder deze maand woedend op de maatregelen die het Kremlin tegen zijn app heeft genomen. Volgens hem drijven de Russische autoriteiten gebruikers richting ‘een door de staat gecontroleerd alternatief dat is ontworpen voor massale surveillance en politieke censuur’.
Diezelfde woorden staan ook in de verklaring die Telegram donderdag naar buiten bracht na de beschuldigingen van minister Sjadajev. Dat er problemen zijn met de versleuteling van Telegramberichten, is volgens het techbedrijf een ‘verzinsel’.
De nieuwe beschuldigingen tegen Telegram doen vermoeden dat het Kremlin niet tevreden is met het tempo waarin Russen de overstap maken naar Max. De autoriteiten worden daarbij niet geholpen door Russische politici, mediapersoonlijkheden en nieuwssites, die vrijwel zonder uitzondering nog volop actief zijn op Telegram. Dat geldt ook voor Sjadajevs eigen ministerie van Digitale Zaken.
Bovendien communiceren Russische militairen aan het front in Oekraïne op grote schaal via Telegram. Toen de Russische autoriteiten die app eerder deze maand vertraagden, leidde dat tot woedende reacties onder Russische militaire bloggers.
Bij de aankondiging van de nieuwe beperkingen benadrukte minister Sjadajev dan ook dat de maatregelen voorlopig niet zullen gelden in de omgeving van de frontlinie, ondanks zijn zorgen over vermeende buitenlandse meelezers.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant