Alternative für Deutschland De radicaal-rechtse AfD verwijt gevestigde politieke partijen vaak dat zij bestaan uit zichzelf verrijkende beroepspolitici. Nu blijken AfD’ers in Saksen-Anhalt systematisch elkaars familieleden in dienst te nemen.
Co-voorzitter Tino Chrupalla van de AfD.
In september wordt een nieuw parlement gekozen in de deelstaat Saksen-Anhalt. Volgens de laatste peiling gaat de Alternative für Deutschland (AfD) – die door de binnenlandse veiligheidsdienst als extreem-rechtse partij wordt gezien – met maar liefst 40 procent aan kop. Als de AfD deze voorsprong vasthoudt kan ze mogelijk zonder coalitiepartner regeren in de deelstaat.
Maar in de afgelopen weken ontspint zich een rel over nepotisme binnen de partij in Saksen-Anhalt. De beschuldigingen zijn niet heel ernstig, maar wel talrijk. De komende maanden moet blijken of de kiezers de praktijken binnen de partij zo laakbaar vinden dat ze zich van de AfD afkeren, of dat zij vriendjes- en familiepolitiek door de vingers zien.
De AfD in Sasken-Anhalt is een soort familiebedrijf. AfD’ers lijken systematisch elkaars familieleden in dienst te nemen. Zo werkt de vader van lijsttrekker Ulrich Siegmund voor een partijgenoot in de Bondsdag, waar die een tijd lang bijna 8.000 euro per maand verdiende. Een deelstaatparlementariër verschafte zijn drie zussen een baan bij een andere AfD-deelstaatparlementariër. Een zwager van dezelfde AfD’er werkte ook weer in de Bondsdag voor een partijgenoot – en zo zijn er meer verstrikkingen.
Per maand heeft een Bondsdaglid zo’n 26.000 euro budget voor medewerkers; in het parlement in Saksen-Anhalt is dat 5.500 euro. Een aantal AfD’ers gaf dat geld vooral uit aan familieleden van partijgenoten. Dat is op zichzelf legaal, maar, zo erkende ook AfD-co-voorzitter Tino Chrupalla, het wekt wel een dubieuze indruk. Kort na die uitspraak van Chrupalla werd bekend dat ook hijzelf de echtgenote van een partijgenoot in dienst heeft.
De AfD in Saksen-Anhalt koos de afgelopen dagen de vlucht naar voren. In een video noemt lijsttrekker Siegmund (wiens toehoorders bij optredens meer dan eens „Sieg! Mund!” scandeerden, wat bij sommigen onprettige associaties oproept) de beschuldigingen een „lastercampagne”. Volgens Siegmund is het een „georkestreerde campagne” om „de verkiezingswinst te dwarsbomen” en van de „echte problemen in het land af te leiden”.
Ook beschuldigt lijsttrekker Siegmund een partijgenoot ervan een „infiltrant” van de binnenlandse veiligheidsdienst te zijn, die interne documenten aan de media zou hebben doorgespeeld. En omdat „vertrouwen” binnen de partij zo belangrijk is, juist om dit soort lekken te voorkomen, is het logisch dat zijn partijgenoten mensen in dienst nemen die ze ‘via via’ kennen, aldus Siegmund.
Toch belooft hij meer transparantie, omdat de AfD „ook in de toekomst de partij zal zijn die tegen vriendjespolitiek en corruptie” is. De AfD doet vaak alsof de gevestigde politieke partijen corrupt zijn en bestaan uit zichzelf verrijkende beroepspolitici, die alleen aan zichzelf denken en niet aan de kiezer.
Nu blijkt die zelfverrijking op kosten van de belastingbetaler dus in de eigen gelederen te gebeuren. Binnen de partij en onder sympathisanten klinkt dan ook harde kritiek. De „geloofwaardigheid heeft een barst”, schreef partij-ideoloog Götz Kubitschek. Partijprominent Björn Höcke, voorzitter in Thüringen, deelde de kritiek van Kubtischek op X.
Als het aan de AfD in Saksen-Anhalt ligt gebeurt er verder niets. De partijtop probeert de AfD’er die over het nepotisme naar buiten trad uit de partij te zetten. Die ontkent dat hij voor de veiligheidsdiensten werkt. Volgens Duitse media ruziede hij al een tijd lang met zijn partijgenoten, wat voor hem een reden was om uit de school te klappen.
Of de affaire een echt probleem wordt voor de partij zal nog moeten blijken. Politicoloog Julia Reuschenbach, verbonden aan de Universiteit Hamburg, wijst erop dat eerdere kwesties – bijvoorbeeld de veroordeling van een AfD-medewerker vanwege spionage voor China – de partij weinig schaadden. „Bij kiezers van rechts-populistische partijen wereldwijd zie je dat er veel moet gebeuren voor ze het vertrouwen in hun partij opzeggen”, zegt Reuschenbach.
Aan de andere kant, zegt Reuschenbach, is geld en vriendjespolitiek veel tastbaarder. „In potentie is het een gevaarlijk onderwerp voor de AfD. Maar de schade zal beperkt zijn, de partij zal niet ineens gedecimeerd worden.”
De verkiezingen zijn pas over een half jaar. Tot september heeft de partij veel tijd om alles bij het oude te laten, met een tikje meer transparantie. Interessanter zou een debat binnen de partij zijn of deze mate van nepotisme wel past bij de beloftes van de rechts-populisten, maar daar lijkt de partijtop tot nu toe voor terug te deinzen.