Onder moslims in Nederland bestaat onduidelijkheid over het begin van de ramadan. Moslims die Saoedi-Arabië volgen, begonnen woensdag al aan de vastenmaand, anderen doen dat pas donderdag. Kan er niet voortaan ver van tevoren één dag voor alle moslims worden bepaald?
Vooral Marokkanen zitten met vragen rond het begin van de vastenmaand. Het Islamitisch Centrum Barendrecht zag zich door alle consternatie genoodzaakt een verklaring uit te brengen. ‘De Vereniging van Imams in Nederland kondigde op het laatste moment aan dat de Saoediërs zich vergist moeten hebben’, zegt Azzedine Karrat, imam bij de moskee in Barendrecht. ‘Zij stellen op basis van wetenschappelijke inzichten dat het onmogelijk was om afgelopen dinsdagavond al een sikkel rond de nieuwe maan te zien.’
Wanneer de maansikkel in Saoedi-Arabië met het blote oog waarneembaar is, kondigt het hooggerechtshof in dat land aan dat de volgende dag de ramadan begint. Veel Marokkaanse Nederlanders houden zich vast aan dit bericht en begonnen daarom al woensdag met vasten. Die visuele waarneming, de zogenoemde ru’yah, is een van de twee Islamitische manieren om de start van de vastenmaand vast te stellen.
In de Turkse gemeenschap in Nederland is geen verwarring over de aanvang van de ramadan. De Turken volgen een astronomische berekening om de stand van de maan en daarmee het begin van de ramadan vast te stellen. Dat is de zogenoemde hisaab-benadering. Voor hen stond daardoor veel eerder vast dat niet al op woensdag, maar pas donderdag de ramadan zou beginnen. Landen als Indonesië, Maleisië en Singapore gebruiken een combinatie van berekeningen en visuele waarneming.
In deze verschillende benaderingen is er geen goed of fout, benadrukt Muhsin Köktaş, voorzitter van het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO). ‘Er bestaat niet zoiets als ‘de’ moslimgemeenschap. Er zijn een heleboel culturele verschillen, maar wat betreft de ramadan zijn er twee benaderingen. Daarover is onenigheid, maar de vraag is vooral hoe we meer eenheid kunnen creëren.’
Eens in de zoveel jaar leiden de verschillende benaderingen tot andere uitkomsten, wat tot nu toe volgens de Barendrechtse imam Karrat ‘goed te managen’ was. Maar verwarring over de Saoedische visuele waarneming van dit jaar versterkt de roep om een duurzame oplossing.
Moslims wenden zich tot de imam met de vraag wat ze in deze situatie moeten doen. ‘Het is misschien rot om zo te moeten beginnen met de ramadan’, zegt Karrat. ‘Maar ik benadruk ook dat we er een mooie maand van gaan maken, vol bezinning en reflectie. Dat is waar deze maand uiteindelijk om draait.’
Veel moslims kiezen een benadering die goed past bij hun sociale omgeving, aldus Nathal Dessing, die zich als religiewetenschapper aan de Universiteit Leiden bezighoudt met de ‘alledaagse geleefde islam’ in Europa. ‘De islamitische regels zijn minder eenduidig dan veel mensen wellicht denken’, zegt zij. ‘Het is fijn om tegelijk met je omgeving te vasten en feestdagen te vieren. Sommige moslims hebben ook familie of vrienden in andere landen en stemmen daar liever op af.’
Het CMO wil graag duidelijkheid scheppen in Nederland en twijfels wegnemen rond de vaststelling van de ramadan. ‘Het zou heel goed zijn als bijvoorbeeld het KNMI voor ons de maancyclus zou berekenen’, zegt voorzitter Köktaş. ‘Dan weten we op welke dag en tijdstip de maansikkel zichtbaar is in Nederland.’
Volgens imam Karrat moet die berekening juist niet door het KNMI worden gedaan. ‘Ik zou dat zelf als gemeenschap oppakken, maar dat is ook kostbaar en ingewikkeld’, zegt hij. ‘Dat er uiteindelijk twee kampen blijven, is niet het probleem. Waar ik op hoop, is dat we de Marokkaanse visuele waarneming overnemen in plaats van de Saoedische. De Marokkaanse observatie is betrouwbaarder, en vooral Marokkaanse Nederlanders hebben last van de verwarring.’
Er zit bovendien een strategisch belang bij een ruim vooraf vastgestelde datum voor het begin van de ramadan, aldus islamwetenschapper Dessing. ‘Als het CMO graag wil dat islamitische feestdagen ook nationale feestdagen in Nederland worden, moet de datum vastliggen en niet afhangen van het al dan niet zien van de maan’, zegt zij. ‘Vergelijkbaar met christelijke feestdagen zoals Pasen en Pinksteren. Ook deze worden op de stand van de maan gebaseerd, maar wel al ruim van tevoren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant