Keer op keer wisten verdachten het terrein van Shell in de Rotterdamse haven te betreden, blijkt uit een rechtszaak rond oliefraude. Met hulp van binnenuit konden zij ongehinderd hun gang gaan rond opslagtanks vol brandbare en explosieve stoffen.
Het was een van de opvallendste bevindingen van een politieonderzoek naar oliefraude: vier mannen wisten in 2021 en 2022 met het grootste gemak de raffinaderij van Shell in Pernis en de tankterminal van de multinational in Europoort binnen te komen. Daar tapten ze olie uit huizenhoge opslagtanks zonder dat iemand hen erop aansprak. Het gebeurde minimaal zeven keer, waarschijnlijk nog vaker.
Die feiten kwamen vorige week aan het licht tijdens een drie dagen durende rechtszaak rond oliefraude in de Rotterdamse haven. Vijf mannen moesten zich verantwoorden voor hun rol, nadat ze in 2022 waren opgepakt na een poging tot oplichting. Tegen twee van hen eist het Openbaar Ministerie een celstraf van 14 maanden, waarvan 8 voorwaardelijk.
De Rotterdamse zaak geeft niet alleen een intrigerende inkijk in de miljoenenzwendel rond olie – een groeiend probleem met internationale imagoschade tot gevolg – maar roept ook vraagtekens op over de veiligheid in het gebied. Want hoe kan het dat de grootste raffinaderij van Europa, die tot de kritieke infrastructuur van Nederland behoort en potentieel doelwit is voor buitenlandse sabotage, zo gemakkelijk te infiltreren was?
Tijdens het politieonderzoek bleek hoe simpel de verdachten de beveiliging van Shell wisten te omzeilen. Een door Shell ingehuurde medewerker, die verantwoordelijk was voor het onderhoud van pijpleidingen op het streng beveiligde terrein, haalde indringers op bij de poort, regelde anonieme gastenpassen en bracht ze in een auto naar opslagtanks. Daar konden ze met hulp van een omgekochte medewerker van een inspectiebedrijf in alle rust olie aftappen.
Raffinaderijen zijn doorgaans streng bewaakte terreinen, maar Shell had niks door. Beveiligers wisten van niets, namen van de indringers waren achteraf niet terug te vinden in registratiegegevens. Pas toen de mannen bij een poging tot oplichting tegen de lamp liepen, en de politie filmpjes van hun activiteiten op het Shell-terrein aantrof, gingen de alarmbellen af.
Volgens deskundigen moet de zaak dienen als waarschuwing voor de Rotterdamse olie- en opslagbedrijven, die van groot belang zijn voor de Nederlandse- en Europese economie. ‘We weten dat oliebedrijven een logisch doelwit zijn voor hybride sabotage vanuit Rusland’, zegt Cyril Widdershoven, energie- en veiligheidsadviseur van adviesbureau Blue Water Strategy. ‘Als mensen die een simpele fraude willen plegen dit al kunnen doen, dan vraag ik me af wat de mogelijkheden zijn voor mensen die écht getraind zijn.’
Dat de oliesector een doelwit van mogelijke Russische sabotage kan zijn, bleek in augustus 2025. Toen werd bekend dat de Roemeense autoriteiten Rusland verdenken van betrokkenheid bij het vervuilen van een olievoorraad die onderweg was naar Europa. Een zending van Azerbeidjaanse ruwe olie was in een pijpleiding vanuit Turkije vervuild met chloriden. Zulke vervuilde olie kan grote schade aanrichten aan raffinaderijen.
Wat Rotterdam extra kwetsbaar maakt, is dat de Navo voor een deel leunt op de haven als aanvoerlocatie voor brandstoffen. ‘De grootste pijpleidingen onder de grond zijn in het bezit van de Navo, daar doorheen stroomt tijdens een oorlog de diesel en benzine voor onze vliegtuigen, schepen en tanks’, aldus Widdershoven, die de Navo in het verleden adviseerde. ‘Je kunt je als land nooit permitteren dat kwaadwillenden zich rond die infrastructuur begeven, maar helemaal nu niet.’
Zeker is dat buitenlandse mogendheden die uit zijn op sabotage vaak geen eigen onderdanen sturen, maar gebruikmaken van criminelen. ‘Het gaat vaak om mannen die snel geld willen verdienen en die het niet zoveel uitmaakt voor wie ze werken’, zegt Bart Schuurman, hoogleraar terrorisme en politiek geweld aan de Universiteit Leiden.
Deze zogenoemde ‘wegwerpagenten’, die door Rusland vermoedelijk gebruikt werden bij sabotagepogingen in onder andere Duitsland, Frankrijk en Polen, hebben volgens Schuurman bovengemiddeld vaak een crimineel verleden. ‘Iedereen kan allerlei klusjes doen, voor zowel criminele netwerken als bijvoorbeeld Rusland. Vaak weten ze niet eens voor wie ze iets uitvoeren.’
Het screenen van medewerkers is bij oliebedrijven daarom extra belangrijk, zegt Widdershoven. ‘Dat blijkt hier ook. We zeggen altijd: de zwakste schakel in de beveiliging is de mens zelf. Acties van insiders zijn het moeilijkst tegen te gaan.’
De branchevereniging van tankopslagbedrijven Votob liet eerder aan de Volkskrant weten de beveiliging rond terminals op te schroeven. ‘Je wilt niet dat criminelen die nu toegang proberen te krijgen tot onze terreinen hun kennis straks voor andere doeleinden inzetten’, zei directeur Willem-Henk Streekstra. ‘We gaan de komende jaren, samen met de marechaussee en defensie, flink inzetten op fysieke veiligheid.’
Shell wil niet inhoudelijk reageren op vragen van de Volkskrant. Het bedrijf heeft aangifte gedaan toen de insluipingen aan het licht kwamen. ‘Over de manier waarop betrokkenen toegang tot het terrein hebben gekregen, doen wij geen uitspraken’, aldus een woordvoerder. Ook de vraag of het bedrijf de beveiligingsmaatregelen heeft aangescherpt, blijft onbeantwoord.
In contact komen met de auteurs? Mail naar Onderzoek@volkskrant.nl
‘Onze goede naam gaat eraan’
De oliefraude rondom de Rotterdamse haven is uitgegroeid tot een miljoenenbusiness. Criminelen maken niet meer alleen slachtoffers onder zakenlieden, maar bedreigen inmiddels de veiligheid in de haven zelf.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant