Afgelopen maand stonden op het digibord in de klas allerlei krantenkoppen over de recente ontwikkelingen omtrent een minimumleeftijd van 15 jaar voor sociale media. Deze krantenkoppen zorgden in het klaslokaal voor veel tumult. Paradoxaal genoeg waren het precies dezelfde reacties als die ik twee jaar geleden ondervond bij het bespreken van een telefoonverbod.
Toen hielden de leerlingen mij ook al met argusogen in de gaten en leek het wel of ze mij wilden lynchen. Er staat namelijk weer iets te gebeuren dat hen zwaar in het sociale leven zal raken.
Twee jaar geleden werd er op mijn school en veel andere scholen een telefoonverbod ingevoerd ('thuis of in de kluis') en een jaar geleden kwam er in Australië een socialemediaverbod voor jongeren onder de 16 jaar. Vervolgens heeft er in Europa een kruisbestuiving plaatsgevonden, want verschillende Europese landen zijn nu ook aan het nadenken over eenzelfde soort maatregel. Ook in ons land staat er met het nieuwe coalitieakkoord een ophoging van de minimumleeftijd in het verschiet.
Het stemt mij hoopvol dat de leeftijd voor sociale media nu op de politieke agenda staat. Toch zie ik dat mijn leerlingen daar anders over denken, want het enthousiasme onder hen is ver te zoeken. Sterker nog, ze zijn bijna allemaal unaniem tegen het verbod. ‘Hoe moet ik dan mijn vrienden bereiken’ en ‘Nu wordt er weer iets van ons afgepakt’, zijn bijvoorbeeld uitspraken die tijdens een klassengesprek naar boven kwamen.
Over de auteur
Gijs Korenblik is docent geschiedenis en maatschappijleer. In de maand februari is hij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Daarentegen zijn de jongeren wel van mening dat de huidige minimumleeftijd van 13 jaar een prima ijkpunt is. Mijn leerlingen vinden bijvoorbeeld dat kinderen op de bassischool niet in staat zijn om de socialemedia-apps te snappen, laat staan de verleidingen te weerstaan. ‘Meneer, bij elk feestje zitten die kleine kinderen alleen maar op hun iPad en ze zeggen helemaal niks.’
Hoe ironisch bovenstaande situatie ook is, het is eigenlijk zorgelijk hoe de pubers zichzelf overschatten. De afgelopen decennia wordt steeds duidelijker hoe verderfelijk de socialemedia-apps zijn. Zo verslechtert hun mentale gezondheid, doordat jongeren door visuele apps als Instagram en TikTok allerlei angst- en depressieve gevoelens ontwikkelen.
Tevens werken sociale media als een verslavende drug, met als gevolg dat jongeren soms tientallen uren per week kwijt zijn aan het eindeloos scrollen en kijken van filmpjes op TikTok. Ook bieden deze media toegang tot bizarre en ongecensureerde beelden van de gruwelijke realiteit. ‘Poh, die nek van Kirk blijft nog maar net hangen en het is net een film’, aldus een leerling die mij op het schoolplein de echte beelden van de moord op de Amerikaanse conservatieve activist Charlie Kirk liet zien.
Er zijn daarom genoeg redenen om onze twijfels te hebben over de invloed van sociale media. Niet voor niks bleek vorige maand uit een onderzoek van onderzoeksbureau Newcom dat bijna twee derde van de Nederlanders voor een verbod van sociale media voor kinderen onder de 16 jaar is. Bovendien bleek uit het onderzoek dat een merendeel van de ervaringsdeskundigen van sociale media (generatie Z, tussen 16 en 28 jaar) óók voor een minimumleeftijd is.
Daarnaast ontstaat door het gebruik van sociale media een paradoxale situatie: ouders creëren die verslaving of houden die in stand, omdat anders hun kroost niet mee kan doen met het onderlinge groepsproces. En geen enkele ouder wil dat hun kind wordt buitengesloten, omdat deze bijvoorbeeld niet de nieuwste online slang kent.
Als reactie op deze ontwikkeling is er een ouderpact van tienduizenden ouders die willen dat hun kind smartphonevrij kan opgroeien. Een ontwikkeling die ik als millennial toejuich, want ik had een geweldige jeugd zonder al die kunstmatig gecreëerde online behoeftes.
Maar aan de invoering van een minimumleeftijd zit ook een keerzijde, omdat na het verstrijken van de leeftijdsgrens jongeren op hun 16de ineens kennis kunnen gaan maken met de gevaarlijke en verslavende wereld van sociale media. Het is daarom belangrijk dat er, met de invoering van de leeftijdsgrens, ook geïnvesteerd wordt in het ontwikkelen van mediawijsheid bij zowel ouders als jongeren.
Het is namelijk ook een primaire taak van ouders om hun kinderen voor te bereiden op de digitale wereld. Daarbij zal de aard van verslavende apps door middel van Europese wetgeving moeten veranderen in de richting van ‘gezondere’ voorbeelden, zoals Bluesky en Signal. Desalniettemin zal het ophogen van de leeftijdsgrens een nieuwe mijlpaal zijn in de strijd tegen de toxische invloeden van sociale media.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns