Zaterdag overleed de nationalistische activist Quentin Deranque aan verwondingen die hij opliep bij gewelddadige confrontaties tussen extreemlinks en radicaal-rechts in het Franse Lyon. La France Insoumise, de grootste linkse partij van Frankrijk, wordt ‘moreel verantwoordelijk’ gehouden voor zijn dood.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Het onderzoek naar de dood van de 23-jarige student Quentin Deranque was maandag nog volop gaande. Maar Franse politici van radicaal-rechts tot het politieke midden richtten alvast de blik op het radicale La France Insoumise (LFI).
De grootste linkse partij van Frankrijk wordt verweten nauwe banden te onderhouden met la Jeune Garde, een extreemlinkse groepering waarvan een aantal leden in verband wordt gebracht met zijn dood.
‘LFI moedigt een klimaat van geweld aan’, zei regeringswoordvoerder Maud Bregeon maandagochtend, en dat maakt de partij ‘moreel verantwoordelijk’ in de ‘lynchpartij’ die donderdag heeft plaatsgevonden. Deranque werd donderdagavond naar het ziekenhuis gebracht, waar hij zaterdag aan zijn verwondingen overleed.
De Franse stad Lyon is al jaren het toneel van gewelddadige confrontaties tussen antifascistische en nationalistische groepen. De rellen van afgelopen donderdag begonnen bij de universiteit van Lyon. Daar was een conferentie gepland met de Palestijns-Franse Rima Hassan, een vooraanstaande Europarlementariër voor LFI. Buiten werd tegen haar komst gedemonstreerd door vrouwen van Némésis, een nationalistisch-feministische groep die zich voornamelijk richt tegen immigratie en de islam als oorzaken van feminicide en seksueel geweld tegen vrouwen in Frankrijk.
Volgens demonstranten van Némésis was Quentin Deranque bij het protest aanwezig als lid van hun eigen ordedienst. Met een groep van vijftien mannen zou hij zijn gevraagd om de veiligheid van de vrouwelijke activisten te garanderen. Maar, zo zei de openbaar aanklager maandagmiddag in een persconferentie, eenmaal ter plekke werden die mannen zelf doelwit van een aanval.
Twintig personen, gemaskerd met bivakmutsen, zouden de groep te lijf zijn gegaan. Het merendeel wist te ontkomen, maar drie mannen werden door de groep geïsoleerd. Op videobeelden is te zien hoe een van hen op de grond wordt geduwd, waarna zes individuen op hem in blijven slaan. De openbaar aanklager bevestigde maandag dat het daarbij gaat om Deranque.
De 23-jarige student wiskunde werd donderdagavond door hulpdiensten met zwaar hoofdletsel naar het ziekenhuis gebracht, waar hij zaterdag overleed. Het openbaar ministerie maakte maandagmiddag bekend een onderzoek te openen naar opzettelijke doodslag en zware mishandeling onder verzwarende omstandigheden: de daders zouden gemaskerd, gewapend en in groepsverband hebben gehandeld.
Vijftien getuigen zijn intussen gehoord, maar tot dusver zijn nog geen aanhoudingen verricht. Wel maakte de Franse nieuwszender BFMTV maandagmiddag bekend dat minstens vijf verdachten zijn geïdentificeerd, waarvan een aantal deel uitmaakte van la Jeune Garde. Die antifascistische groep, in 2018 opgericht in Lyon, werd afgelopen zomer door het ministerie van Binnenlandse Zaken ontbonden vanwege gewelddadige manieren van actievoeren.
Ook leden van Némésis hadden eerder naar la Jeune Garde gewezen als betrokken bij de aanval. Ze zouden in een van de agressors Jacques-Elie Favrot hebben herkend, parlementair medewerker van LFI-Kamerlid Raphaël Arnault. Op zijn beurt staat Arnault bekend als een van de oprichters van la Jeune Garde. De advocaat van Favrot heeft diens aanwezigheid donderdag niet ontkend, maar stelt dat Favrot niets van doen heeft met het geweld tegen Deranque.
Hoewel zijn familie zijn betrokkenheid bij de ordedienst van Némésis tegenspreekt, was Deranque een bekende in de wereld van ‘identitaire’ bewegingen. Met die term worden in Frankrijk groepen aangeduid die zich richten op het beschermen van de Franse identiteit, en de islam en immigratie daarvoor doorgaans als grootste bedreigingen zien. Ook zou hij volgens Franse media actief zijn in verschillende neofascistische bewegingen.
Parlementair medewerker Favrot heeft zich tijdelijk uit zijn functie teruggetrokken, zolang het justitieel onderzoek naar de dood van Quentin loopt. Daarnaast is hem de toegang tot het Franse parlement voorlopig ontzegd.
Of la Jeune Garde inderdaad achter de gewelddadige aanval zit, wordt nog onderzocht. Maar de getuigenissen tot dusver wijzen in die richting, zo verklaarde minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez. ‘Ultralinks was overduidelijk aan zet.’ Ook benadrukte Nuñez de ‘zeer nauwe banden’ tussen la Jeune Garde en La France Insoumise.
Zijn woorden vinden deze dagen weerklank bij talloze politici, die LFI beschuldigen van het goedkeuren van geweld, zo niet het aanmoedigen ervan. Zo zei minister van Justitie Darmanin zondag: ‘Lange tijd heeft La France Insoumise gezegd dat de politie doodt. Hier zien we duidelijk dat het ultralinks is dat heeft gedood.’ Hij voegde eraan toe dat bij LFI, net als bij ‘extreemlinkse partijen in het algemeen, een welwillendheid bestaat tegenover politiek geweld en dat men doet alsof woorden niet doden’.
Bruno Retailleau, voormalig minister van Binnenlandse Zaken namens Les Républicains en presidentskandidaat voor de verkiezingen in 2027, sprak van ‘extreem geweld dat heerst’ binnen de groepen die rond LFI circuleren. ‘La France Insoumise heeft vruchtbare grond gecreëerd voor deze ultragewelddadigheid’, zei de partijsecretaris van Les Républicains.
In reactie op de dood van Deranque hebben meerdere politieke partijen in Lyon hun campagne voor de aankomende gemeenteraadsverkiezingen stilgelegd. Die vinden plaats in maart.
Source: Volkskrant