Tacitus zou niet hebben opgekeken van de Epstein Files. Misschien had de Romeinse historicus nog wel even gezocht, toch nieuwsgierig, of er nazaten in voorkwamen van Tiberius, de moreel ontspoorde keizer (r. 14-37 na Chr.) die zich wellustig overgaf aan een rijke catalogus perversiteiten. Tacitus wist dat politieke en morele corruptie hand in hand gaan. Hij boekstaafde het wangedrag van de keizer en zijn kornuiten in de Annales en Historiae. Ook weer een bonus van een gymnasiumopleiding: aspirant-leden van de elite kunnen, met een beetje goede wil, leren hoe het niet moet.
Tiberius leefde zich trouwens ook uit op een eiland, in zijn geval Capri, voor de Italiaanse kunst. Volgens Tacitus’ collega-historicus Suetonius, die de hormonale bedrijvigheid van de keizer nog wat explicieter beschreef, moesten meisjes, knapen en zelfs baby’s het daar ontgelden. De slaapkamers hadden ranzige schilderingen en een bibliotheek vol erotica, mocht een handleiding nodig zijn bij de inspanningen.
Jeffrey Epstein en zijn oude maatje Trump flirtten niet toevallig allebei met die status van een Romeinse keizer. De een in zijn seksuele misdaden en geprivilegieerde onaantastbaarheid, de ander met zijn megalomane danszaal, vergulde kantoren, standbeelden en torens die hij voor zichzelf opricht. De term fascisme heeft per slot van rekening ook Romeinse wortels (een Mussolini-verwijzing naar de fasces, bundels houten roeden die publiek gezag symboliseerden).
Waar houdt de klassieke kitsch op? Je verwacht elk moment dat het Kennedy Center in Washington, door Trump gesloten voor verbouwing, straks de deuren opent als een MAGA-Colosseum, waar ICE-gladiatoren immigranten kunnen opjagen en kapitein-ter-zee Hegseth een zeeslag mag uitvechten met de Venezolaanse vissersvloot. Niets te gek in het Trump-universum, dat uitdijt en inkrimpt ergens tussen Mein Kampf, de Dow Jones en het psychiatrisch handboek DSM-V.
Dat is misschien nog wel het beangstigendste aan de onthullingen over Epstein en Trump: het idee dat dit de échte wereld is, de walmende beerput achter de façade die complotdenkers altijd al roken en waar alles goor en geil is. Die ontgoocheling is te herkennen in het I told you so dat nu her en der klinkt over ‘het hypocriete Westen’, met zijn wetenschap, Verlichting en universele mensenrechten. Allemaal holle frasen, een leugenachtig Potemkin-dorp waar in werkelijkheid Auschwitz een „permanente mogelijkheid” is (Sinan Çankaya in zijn Galmende geschiedenissen). De maskers vallen af.
Alleen, het punt is: dit is precies wat fascisten willen dat je gelooft.
Hun boodschap: weg met de liberale beschaving en die weekheid over democratie, mensenrechten en gelijkheid. De wereld is geen plek voor ‘zwakke volken’, zoals een beruchte en opnieuw actuele Duitse staatsman ooit zei – wen er maar aan. Alleen darwinistische machtsdrift telt. Trumps huisfanaticus Stephen Miller zei het met zoveel woorden. Maar wie daarin meegaat, moreel en intellectueel teleurgesteld, heeft uiteindelijk ook geen weerwoord meer tegen de ‘westerse’ machtsdrift en gewetenloosheid die hij wil aanklagen.
Dan toch liever vasthouden aan die ‘hypocriete’ erfenis, de beloftes van vrijheid en gelijkheid waar Amerikaanse burgers, ook nog als ze strenger toezicht op immigratie willen, zich nu op beroepen om de uitholling van hun onvolmaakte democratie een halt toe te roepen. Niet iedereen in de politieke, economische en academische elite gaf zich af met Epstein – je zou het eens kunnen vergeten. Lang niet iedereen buigt voor Trump. Integendeel, nu ook hij het masker laat vallen en de bruutheid van zijn handlangers open en bloot te zien is, springen er barsten in de MAGA-revolutie, stelde NRC recent vast, ook onder zijn medestanders. Je kunt ook van je land houden zonder Trump.
En zie alhier, op polderformaat, de Forum-jeugd die steeds minder een geheim maakt van zijn extreemrechtse inspiraties en ambities, aangespoord door het succes van de nieuwe, ijzingwekkend kalme partijleider. Of het minderheidskabinet-Jetten in staat zal zijn om nu eens op zijn Ruttiaans ‘pleur op’ te zeggen tegen deze krachten, wordt een interessante vraag.
Het zou wel moeten. De beerput is nooit het hele verhaal. Ook dat wist Tacitus. Daarom spande hij zich zo in om oude republikeinse waarden in ere te herstellen.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet