Wat Jens van ’t Wout kan, kan Xandra Velzeboer ook. De olympisch kampioen op de 500 meter gaat op de 1.000 meter op herhaling met een afgetekende overwinning.
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft vooral over schaatsen, atletiek en roeien.
Als Xandra Velzeboer vlak voor de 1.000 meterfinale wordt voorgesteld, roert het in overtal aanwezige Nederlandse publiek zich. In hun gejuich klinkt de hoop dat de Nederlandse kan herhalen wat Jens van ’t Wout deed. Dat zij ook voor de tweede keer kan scoren en na haar titel op de 500 meter nogmaals goud kan pakken. Anderhalve minuut later klinkt het gebrul nog luider, want ze doet het.
‘Ik had er alle vertrouwen in dat Jens de finale van de 1.500 meter kon winnen’, zegt Velzeboer na afloop. En tegelijkertijd dacht ze dat een dubbele overwinning op dit niveau helemaal niet mogelijk was. Haar sport is immers zo onvoorspelbaar. ‘Maar hij deed het wel en toen dacht ik: het kan dus wel. Dat gaf me zoveel vertrouwen en energie.’
De 1.000 meter is niet Velzeboers sterkste onderdeel. Dat is de 500 meter, waarop ze afgelopen donderdag iedereen haar wil oplegde. De kilometer is veel meer dan die spurt van 4,5 ronde een onderdeel waarin wachten, loeren op een kans belangrijk is. Het gaat niet alleen om de pure snelheid die Velzeboer zo bijzonder maakt.
Als ze in vorm is, dan kan ze het wel. Toen ze in 2023 wereldkampioen werd op de 500 meter, was ze ook de beste op de 1.000 meter. En dat ze in vorm is, daar twijfelde al helemaal niemand meer over in Milaan. Bondscoach Niels Kerstholt zag bovendien hoe de vrouw, die hij roemt om haar discipline en ongekende snelheid, tactisch gegroeid was. Net zoals hij eerder bij Van ’t Wout een verbetering in diens snelheid had gezien. ‘Ze beginnen wat dingen van elkaar over te nemen. Dat zie ik wel gebeuren. Xandra speelt deze 1.000 meter tactisch uit.’
De favoriet was Courtney Sarault. De Canadees won afgelopen winter drie van de vier World Tours over 1.000 meter. De enige keer dat zij niet de beste was, werd ze tweede. Het beste resultaat van Velzeboer in die mondiale wedstrijdreeks? Derde. ‘We hebben als team die World Tour als de belangrijkste wedstrijden van het seizoen gezien. En ik voelde in die races elke keer dat er nog wat extra’s zat’, blikt Velzeboer terug.
En om haar nog eens extra gerust te stellen herhaalden Kerstholt en diens assistent Haralds Silovs steeds dat ze nog niet op haar best hoefde te zijn. Dat de piek nog zou komen in Milaan. Zoals ook gebeurde. Velzeboer: ‘Ik was voor het eerst in dit seizoen echt uitgerust, maar dit is ook het enige toernooi dat telt.’
Als het startschot maandagmiddag klinkt, neemt Velzeboer de derde positie in het pelotonnetje van vijf in. Ze weet dat ze niet onmiddellijk de kop hoeft te nemen. Maar ze wil wel opschuiven: de eerste positie biedt meer zekerheid. Net voor haar rijdt Arianna Fontana, die meer olympische medailles heeft dan ze kan tellen. De Italiaanse is klein en soepel in haar bewegingen, maar voor degene die achter haar rijdt kan ze ondoordringbaar zijn als een kluisdeur.
Maar Velzeboer kraakt de code, schuift Fontana voorbij en met drie ronden op het bord schuift ze ook Sarault voorbij. Het is een startschot voor een vierspersoonsshuffle waarin niet alleen Velzeboer, Sarault en Fontana hun rol spelen, maar ook Kim Gil-li ineens de koppositie weet te vinden. Het duurt slechts een paar tellen voordat Velzeboer de Zuid-Koreaanse weer passeert. En dan is het al duidelijk: niemand gaat haar nog bedreigen. Sarault troost zich met het zilver, Kim met brons.
Velzeboer volgt Suzanne Schulting op, die op shorttrackschaatsen deze Winterspelen individueel alleen op de 1.500 meter uitkomt. Schulting heeft thuis, naast de gouden aflossingsmedaille de ze samen met Velzeboer in Beijing won, ook twee olympische gouden plakken behaald op individuele afstanden. Tweemaal won ze de 1.000 meter, in 2018 en in 2022. Maar een dubbele zege op één toernooi, dat deed zelfs Schulting nooit. Velzeboer is de trefzekerste vrouw in de Nederlandse shorttrackgeschiedenis.
Als bij de huldiging Kim en Sarault al met hun medailles om de nek op het podium staan en Velzeboer wacht op het omroepen van haar naam is er een moment van oogcontact. Eerst met de Canadese, dan met de Koreaanse. Een glimlach speelt om de lippen van alle drie, een onuitgesproken teken van verstandhouding is het die contrasteert met de nietsontziende strijd die ze even ervoor hebben geleverd.
Velzeboer: ‘We hebben onderling zoveel respect voor elkaar. Dit is waar wij allemaal het hele jaar voor trainen. Maar tijdens de wedstrijd zet je je game face op en race je voor jezelf. Dan is het vrouw tegen vrouw, een gevecht op het ijs.’
Velzeboer, die naast de vrouwenaflossingswedstrijd ook nog een individuele kans op de 1.500 meter heeft, geeft maandag het publiek waar het op hoopt. Ze herhaalt de stunt van Van ’t Wout, voegt een gouden medaille toe aan wat nu al verreweg het succesvolste olympisch shorttracktoernooi voor Nederland is.
En aan de rand van de baan staan haar ploeggenoten, die inmiddels wel wat gewend zijn. Maar van ongeloof stoten ze elkaar aan, zal Melle van ’t Wout later zeggen. ‘Wat is hier gebeurd?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant