Orgelmuziek De Britse organiste Anna Lapwood maakt met filmmuziek het kerkorgel populair op sociale media, gaf een orgellesje aan Tom Cruise en speelt voor uitverkochte zalen: „De meerderheid van mijn concertbezoekers komt via sociale media.”
Anna Lapwood, organiste en TikTok-hit, bij het orgel van de Royal Albert Hall in Londen.
De politie moest eraan te pas komen toen Anna Lapwood vorige zomer een orgelrecital gaf in de Dom van Keulen. Meer dan dertienduizend mensen kwamen af op het gratis concert door de van TikTok bekende Britse organiste. Terwijl een kilometerlange rij wachtenden het Keulse centrum ontregelde, besloot Lapwood ter plekke dan maar twee keer achter elkaar op te treden. Ondanks uitpuilende kerkbanken en gangpaden met op de grond zittende luisteraars, moesten alsnog zo’n vijfduizend mensen teleurgesteld huiswaarts keren. Komende woensdag is de dertigjarige Lapwood in Rotterdam voor een uitverkochte solorecital in de Grote Zaal van De Doelen. Volgens de concertzaal staan er nog meer dan 2.500 geïnteresseerden op de wachtlijst.
De afgelopen jaren trekt Anna Lapwood (1995) op sociale media de aandacht met haar orgelfilmpjes, tegenwoordig vaak opgenomen achter het orgel van de Royal Albert Hall in Londen. Vorig jaar werd ze daar benoemd tot de eerste officiële organist. Waar organisten doorgaans uit het zicht zitten, hoog op de orgelgalerij, biedt Lapwood in haar video’s een kijkje achter de schermen. Daarin is ze niet de enige, maar wel degene met veruit het grootste bereik: haar video’s op TikTok (1,5 miljoen volgers) en Instagram (ook 1,5 miljoen volgers) trekken gemiddeld honderdduizenden views met uitschieters van tientallen miljoenen. Met een brede lach op haar gezicht laat ze zien hoe een orgel werkt, zoals het voetenwerk op de pedalen. Ze neemt je mee tijdens nachtelijke oefensessies in een lege kathedraal. Ook populair zijn de video’s waarin ze bijzondere ontmoetingen heeft: een duet met kunstfluiter Geert Chatrou, een spontaan duet met een zingende toerist, een bezoekje van nieuwsgierige lichttechnici, een impromptu orgellesje aan Tom Cruise.
Lapwood begon met het posten van video’s in coronatijd. Een last minute optreden met de Britse triphop-producer Bonobo in 2022 ging viraal. „Daarna kreeg ik opeens wat ruigere types bij mijn concerten”, grinnikt Lapwood tijdens een kort videogesprek eind januari. Ze benadrukt de waarde van sociale media om meer mensen bij het orgel te betrekken. „Daar brengen jonge mensen hun tijd door. Als ze toevallig op iets leuks stuiten, gaan ze dat verder verkennen. Als we ervoor zorgen dat er orgelmuziek opduikt tijdens dat dagelijkse scrollen, hebben we de kans een compleet nieuw publiek te trekken. De meerderheid van mijn concertbezoekers komt via sociale media.”
„Lapwood laat het orgel zien vanuit een ander perspectief dan alleen maar het instrument van de kerk”, zegt Francesca Ajossa (1999), organiste en geselecteerd voor de Sweelinckprijs 2026 aan de telefoon. „Ze laat horen dat het een instrument is waarmee je veel kan, het is heel fris. Ze maakt het orgel toegankelijk: ze legt uit wat ze aan het doen is, bijvoorbeeld waarom je met je voet op een knop moet drukken en welke klanken er allemaal mogelijk zijn. Ze bereikt veel mensen die er normaal niks over zouden weten. Dat is zeker iets wat de orgelwereld nodig heeft.” De ontkerkelijking betekent dat steeds minder mensen in aanraking komen met het orgel, als bespeler of als luisteraar.
Ook voor de orgelspelende jeugd is Lapwood een inspiratiebron, ziet organist Peter Ouwerkerk (1968), die met zijn stichting StayTuned.nu orgelexcursies voor tieners organiseert. „In de pauzes zitten ze op hun telefoon filmpjes te bekijken en laten ze elkaar zien wat ze allemaal hebben ontdekt. Dat zijn dan kerkelijke orgelspelers uit de wat conservatievere orgelcultuur, die bijvoorbeeld Bach spelen. En organisten zoals Anna Lapwood, of Jan Liebermann uit Duitsland, met een heel ander repertoire: bewerkingen zoals Händels Arrival of the Queen of Sheba, of filmmuziek. Voor de oudere generatie organisten zijn dat twee verschillende muzikale werelden, bij de jonge organisten vermengt zich dat veel meer.”
Haar vader was predikant in de Anglicaanse kerk. Lapwood zong en bespeelde meerdere instrumenten, waaronder harp in het Britse Nationaal Jeugdorkest, voordat haar moeder haar op het idee bracht om zich in het orgel te verdiepen. Als kind droomde ze ervan om filmcomponist te worden, op haar lessenaar staan nu meestal orgelarrangementen van filmmuziek van anderen: Pirates of the Caribbean, How to Train Your Dragon en Interstellar. Onlangs voltooide ze haar eigen halfuur durende arrangement van Howard Shores filmmuziek voor The Lord of the Rings. Vanuit het conservatieve deel van de orgelwereld krijgt Lapwood felle kritiek. Ze zou het orgel ‘verkwisten aan troep’ en ‘geen waardering hebben voor de grote klassiekers’. Op haar Instagram-profiel staat een gepinde post waarin ze daarop reageert.
„Ik krijg elke dag te horen dat filmmuziek geen serieuze muziek is. Deze specifieke reactie kwam op een stukje filmmuziek van John Williams en ik dacht echt ‘Come ooon!’ Harry Potter, Star Wars, Indiana Jones: dat is geen troep, John Williams is een genie! Zeg maar eens tegen orkestmusici dat Harry Potter makkelijke muziek is. Dan lachen ze je uit. Toen ik mijn orgelopleiding volgde maakte ik me zelf ook schuldig aan de opvatting dat filmmuziek geen goede muziek is. Mensen die je respecteert zeggen het. En dan herhaal je het zonder er zelf echt over na te denken. In die tijd stopte ik met filmmuziek maken. Maar het is waar ik me muzikaal het gelukkigst bij voel. Mensen zijn bang dat orgelmuziek uitsterft, filmmuziek zorgt voor een nieuw publiek. Dat is toch een goede zaak. En één persoon – al zijn het er honderd trouwens – die filmmuziek speelt, zal het traditionele repertoire echt niet ontwrichten.”
Ajossa en Ouwerkerk zijn ook positief over de waarde van filmarrangementen als publiekstrekker voor het orgel. Ajossa ziet het wel als een gemiste kans dat Lapwood in haar video’s niet vaker muziek verwerkt die origineel voor het orgel is geschreven. „Het orgel kent een van de rijkste repertoires die er bestaan voor een instrument: we hebben meer dan vijf eeuwen aan muziek. Star Wars klinkt spectaculair op orgel, maar er zijn ook heel veel spectaculaire stukken geschreven door Bach en door andere grote componisten die echt met het orgel hebben gewerkt. Het zou mooi zijn, juist omdat ze zoveel publiek heeft, als die historische rijkdom van de orgelmuziek ook onder de aandacht zou komen.”