Boek uit de kast Uit straatboekenkastjes in heel Nederland haalt Arjen Fortuin steeds een boek, bespreekt het, en geeft het door. Deze week duikt in Leerdam een boek op van René Appel over een kwaadaardige Leerdammer.
Nee, Leerdam heet vooralsnog geen Jutta Town. Ergens in de afgelopen eeuwen hebben de voorvaderen van Jutta Leerdam de tachtig kilometer westwaarts naar ’s Gravenzande afgelegd, waardoor het vestingstadje aan de Linge alleen nog zijn naam deelt met de schaatskampioene. Al valt het niet uit te sluiten dat de komende tijd gedesoriënteerde Amerikaanse fans zich hier melden op zoek naar de wortels van de vrouw die inmiddels veel beroemder is dan de plaats waaraan ze haar achternaam dankt.
De boekenzoeker treft in het noorden van de stad niet alleen ‘Mooi hè, alles’, de inmiddels nogal nostalgieopwekkende affichekunst van het collectief Loesje, maar ook de thriller Doorgeschoten van René Appel. Een Appel is net een appel: soms wat zuurder, soms wat zoeter – maar altijd gezond, fris en licht verteerbaar – goed voor honger en dorst. Doorgeschoten verscheen in 2003 en is wat je een Pimthriller zou kunnen noemen: een literaire verwerking van de moord op Pim Fortuyn in mei 2002.
Appel blijft aanvankelijk dicht op de actualiteit: hij dompelt de lezer meteen onder in een verkiezingsdebat tussen zijn Pimfiguur (de biseksuele krullebol Tom Hordijk) en lijsttrekkers van andere partijen die zich geen raad weten met diens radicaal-rechtse populisme. We maken kennis met Selma – in het dagelijks leven crècheleidster bij de Kikkertjes, maar óók activiste bij het Politiek Actie Front (PAF) – en met de chauffeur van Hordijk. Die laatste bewondert zijn baas, maar is geen ideologische scherpslijper. Appel zet de jongeman in één zinnetje neer wanneer deze Stefan zich alleen in een kamer bevindt met een verleidzuchtige ex-minnares van Hordijk: „Dit was meer vrouw dan hij aankon.”
Het eerste deel van de roman volgt in grote lijnen de werkelijkheid, zij het met een wat lange aanloop tot de moord: de trekker wordt pas halverwege overgehaald. Wel zeer verrassend is dat de auto van Hordijk op een zeker moment een buitenwijk van, jawel, Leerdam indraait. Het blijkt de woonplaats van een oud-militair en voorman van Hordijks partij: „Meeuwisse woonde in een buitenwijk met chique huizen, allemaal met veel groen eromheen en aan het water. Waarschijnlijk was de grond hier uitgegraven voor deze villabuurt.”
Geen goede citymarketing, deze Leerdammer. Hij loopt niet naar de auto toe, hij marcheert. In zijn tijd als gemeenteraadslid bij Leerdammer belang schitterde hij door afwezigheid. Dat laatste doet denken aan oud-LPF’er Mat Herben (uit Linschoten, niet ver van Leerdam), maar dan zonder de sukkeligheid die de opvolger van Fortuyn aankleefde. Deze Meeuwisse is evil – wat Leerdam het centrum van het kwaad maakt. Je kunt je dan ook helemaal voorstellen hoe plaagzieke vrienden deze Appel in het voorjaar van 2003 aan Leerdammers cadeau hebben gedaan, waarna de pijnlijke rol van hun woonplaats deze ontvanger bij het lezen in de keel bleef steken.
Intussen komt Doorgeschoten na de lange aanloop lekker op gang en begint Selma geleidelijk aan de contouren van het grote complot te ontwaren, dat Appel knap in elkaar heeft gezet. Een smakelijk hapje dus, deze roman uit Leerdam. Om nog maar te zwijgen van de speelse uitweidingen die Selma’s baan bij de Kikkertjes de schrijver biedt: „De kinderen werden gebracht. Ze zongen, ze huilden, ze speelden, ze plakten, tekenden en kleurden, ze zaten op een rijtje op hun wc’tjes. Toen alle kinderen al klaar waren, maar Jeremy nog niet, ging ze bij hem kijken. ‘Mag ik misschien wat privacy?’ vroeg hij.” Van dat soort intermezzo’s zou menige roman enorm opknappen.
Wilt u het besproken exemplaar van Doorgeschoten hebben? Mail naar boekuitdekast@nrc.nl; het boek wordt onder inzenders verloot, de winnaar krijgt bericht.
Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews