De bewoners van bergdorp Cortina zijn enthousiast over het verloop van de Olympische Winterspelen. Toch maken ze zich ook zorgen over de toekomst: ‘De vorige keer hadden we 39 jaar lang schulden.’
doet verslag van de Winterspelen in Milaan en Cortina.
Elsa Zardini (70) werd geboren in Cortina d’Ampezzo tijdens de vorige Olympische Spelen, in de winter van 1956. Mede daardoor is ze dol op bobsleeën, want tijdens haar jeugd was er een actieve scene. ‘We gingen vaak kijken.’
Toch besloot ze tijdens deze Spelen de nieuwe bobbaan links te laten liggen. De bouw liet een bittere nasmaak na bij Zardini en veel andere inwoners van het dorp. Niet alleen omdat die rond de 120 miljoen euro kostte en er ruim vijfhonderd bomen voor gekapt werden.
Maar vooral omdat hij voor de kritische Cortinezen symbool staat voor iets groters: de manier waarop het organiserend comité hun dorp heeft overgenomen, zonder de bevolking bij het mega-evenement te betrekken en te informeren.
Zardini is voorzitter van de vereniging van Ladinischsprekers, een culturele minderheid van zo’n 35 duizend Dolomietenbewoners, van wie er ruim tweeduizend in Cortina wonen. In haar kantoor in het centrum haalt ze een woordenboekje met sporttermen in het Ladinisch tevoorschijn, dat ze speciaal voor de Spelen in vijf talen heeft laten drukken.
De taal is verwant aan het Latijn, maar kent ook andere invloeden. Zo is het woord voor berg ‘crëp’, dat niets te maken heeft met het Italiaans of Latijn. ‘En we hebben zes woorden voor verschillende types sneeuw.’ Hun taal laat zien hoe nauw de sprekers verbonden zijn met het woeste berglandschap om zich heen.
Na de Spelen van 1956 heeft de gemeente 39 jaar gedaan over het afbetalen van de daaruit voortvloeiende schulden, zegt Zardini bezorgd. Ze is bang dat eventuele bezuinigingen ten koste zullen gaan van het Ladinisch cultureel erfgoed.
Om aandacht te vragen voor hun cultuur, hebben de Ladinischsprekers tijdens de Spelen overal in Cortina hun vlag opgehangen: blauw van de lucht, wit van de sneeuw en groen van de weiden.
Ook in de jeugd van winkelhouder Stefano Morona (67) speelden de Winterspelen van 1956 een belangrijke rol. Zijn ouders openden hun winkel in delicatessen, wijn en champagne een jaar later, vanwege het gegroeide toerisme in het skioord.
‘De Winterspelen zijn geweldig’, zegt Morona enthousiast. Van de kritiek van sommige dorpsgenoten wil hij niets weten. Met zijn winkel midden in het centrum behoort hij tot de middenstand die deze dagen een recordomzet draait.
Bovendien is hij apetrots op Stefania Constantini (26), de Italiaanse speelster uit Cortina die in het gemengde curling een bronzen medaille won. ‘Ze is dankzij mij begonnen met de sport’, legt Morona uit. Hij is een fanatieke speler en nam zijn dochter Giulia en haar vriendinnetje Stefania mee. De rest is geschiedenis.
In het chique centrum van Cortina, tussen de winkels van Prada en Rolex, hangt inderdaad een vrolijke sfeer, ziet ook milieuactivist Fabio Tulli (38). Olympische supporters struinen voorbij de vele kunst- en antiekhandels van het dorp.
Tulli, die uit de naburige stad Treviso komt, is uiterst kritisch op de organisatie van de Spelen. Het ergste vindt hij de bouw van een kabelbaan, die eigenlijk vóór de Spelen af had moeten zijn om supporters naar de olympische skipiste te brengen.
Het grootste probleem is niet eens de vertraging, de kosten of de milieuimpact, waarschuwt Tulli. Wie de omgeving rond Cortina kent, weet dat het bouwgebied uiterst gevoelig is voor aardverschuivingen. ‘Er zitten nu al scheuren in pilaren.’
Het is tijdens de Spelen stiller in Cortina dan hij had verwacht, merkt Tulli op. De straten van het dorp zijn gezellig druk, maar zeker niet overvol, en ook op de tribunes zijn regelmatig lege plaatsen te zien.
‘Een bewuste strategie’, weet luxemakelaar en geboren en getogen Cortinees Gianluca Gaspari (52). De organisatie heeft expres drempels opgeworpen om Cortina tijdens de Spelen te bereiken, omdat het nu eenmaal klein is en de infrastructuur niet meer bezoekers aan kan. Ook nu staat er elke dag file in de hoofdstraat, alleen al door de voertuigen die de strenge selectie van de organisatie doorkomen.
Cortina loopt leeg, zegt Gaspari. In de jaren zeventig woonden er nog zo’n negenduizend mensen, tegenwoordig is daarvan minder dan de helft over. Als makelaar begrijpt hij wel waarom: huizen zijn onbetaalbaar.
In de meeste makelaarsadvertenties is de prijs alleen op verzoek te zien, al staat er ook een appartement van 101 vierkante meter te koop voor 1,3 miljoen euro. Leraren of verpleegkundigen kunnen in Cortina eigenlijk niet meer wonen, ziet Gaspari, ook omdat huiseigenaren liever niet aan vaste bewoners verhuren: dat brengt minder op dan toeristische verhuur.
Hij is niet tegen de Spelen, zegt de makelaar, maar vindt het jammer dat er een nalatenschap voor Cortina ontbreekt, bijvoorbeeld in de vorm van betaalbare woningen. Het olympisch dorp net buiten het plaatsje is tijdelijk en verdwijnt na de Spelen weer.
Ook Elsa Zardini ziet een gemiste kans voor haar dorp, dat de gelegenheid volgens haar juist aan had kunnen grijpen om hun Ladinische bergcultuur te promoten en te investeren in natuurbehoud. ‘Het is een prachtig sportevenement’, vindt ze. ‘Maar met een hoog prijskaartje.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant