Citaat: ‘Het is walgelijk dat Nederlanders in eigen land door de eigen overheid worden vertrapt, maar dat gelukszoekers uit Afrika en achterlijke Midden-Oosterse zandbaklanden door die overheid worden vertroeteld. Het Nederlandse immigratiebeleid is één grote misdaad tegen het Nederlandse volk. En zij’ – op dit punt gebaarde toenmalig PVV-Kamerlid Gidi Markuszower naar de overige Kamerleden – ‘jullie dus ook hier allemaal, jullie zouden voor een tribunaal gedaagd moeten worden.’
Markuszower is sinds kort de leider van een nieuwe, van de PVV afgesplitste fractie, die door aankomend premier Rob Jetten welwillend werd onthaald, want: ‘Als er een nieuwe fractie bij komt die ook constructief wil samenwerken, dan biedt dat zeker kansen.’
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Markuszower deed zijn uitspraak over tribunalen vijf jaar geleden. Het is een van zijn vele tirades in deze trant. Hij heeft er nooit verantwoording over afgelegd of er beredeneerd afstand van genomen. Niemand hoeft dat ooit, op de kringverjaardag van de Nederlandse politiek.
En zie, Jetten is al een keertje gered door Markuszower. Als diens fractie bij het debat over het coalitieakkoord niet met de beoogde regeringspartijen had meegestemd, had Jetten zich meteen geconfronteerd gezien met een meerderheid tegen de voorgenomen verhoging van de AOW-leeftijd.
Er stond een interessant tweeluik in NRC. In één stuk, over de erfenis van het miserabele kabinet-Schoof, beschreef politiek redacteur Guus Valk hoe partijen in Den Haag de periode willen doen vergeten. Maar Valk noemt de blijvende invloed enorm. ‘Het taboe op regeringsdeelname van uiterst rechts is weg.’ En: ‘De min of meer acceptabele context waarbinnen het politieke debat wordt gevoerd, verschoof.’
In een tweede stuk zag je dat verschuiven alweer voor je ogen gebeuren. Het beschreef dat Kamerfracties ‘van links tot rechts worstelen met de vraag of zij zich luider moeten uitspreken tegen de ontwikkelingen bij Forum voor Democratie’. Aanleiding is de berichtgeving, ook in de Volkskrant, dat lokale kandidaten van Forum actief zijn geweest voor extreemrechtse en zelfs ronduit nazistische organisaties. De partij, die er goed voor staat in peilingen, gaat in meer dan honderd gemeenten meedoen.
Lokaal leidt dat er in sommige plaatsen toe dat partijen Forum gezamenlijk uitsluiten. Maar in politiek Den Haag moet men dus nog even ‘worstelen’. Geen enkele fractie stemt uit principe tegen elke FvD-motie, noteerde NRC. En in het minderheidskabinet zijn geen afspraken over de vraag of bewindslieden bij Forum gaan winkelen om steun te krijgen.
Nog niet zo lang geleden zou het een onontkoombare rode vlag zijn geweest wanneer een partij gewezen nazi’s op de lijst had. Extreemrechts is in naoorlogs Nederland een tijd categorisch afgewezen. Helaas te zeer op grond van uiterlijkheden. Bruinhemden waren fout, dat idee heerste wel. Maar dat bleef wat cosmetisch. De waarden daaronder, van onze democratische rechtsorde, werden weinig besproken en geïnternaliseerd.
Jodenhaat was lang taboe, zeker. Daar kon je na de Holocaust met goed fatsoen niet mee aankomen. Maar de diepere lessen over de vernietigende kracht van discriminatie, racisme en ontmenselijking werden wat waterig getrokken.
Je kon dat al zien toen de PVV de inperking van grondrechten bepleitte voor moslims, Marokkaanse Nederlanders of ‘allochtonen’ en vervolgens tot tweemaal toe in het hart van de macht werd gebracht. Je kunt het zien in de toeschietelijkheid ten aanzien van Markuszower.
Hoever de historische en democratische ongeletterdheid ging, bleek nog sterker vanaf 2017, toen Forumleider Thierry Baudet een mijl verder ging dan de PVV door zijn vreemdelingenhaat in biologische termen te gieten en dit helemaal niet breed werd herkend. Zijn partij propageerde algauw fascistische complottheorieën en deed aan opruiing.
In de reacties op de roep om tribunalen – die bij Forum begon, Markuszower was een na-aper – zag je ook onbeholpenheid. Het fundamentele bezwaar, dat dit een wens was om politieke tegenstanders terecht te laten staan in de stijl van dictaturen, hadden de meeste politici niet paraat.
En nu dient zich door de mogelijke Forum-opmars opnieuw de vraag aan wie er gaan meebewegen en hoever.
Er is iets geks, met een nieuwskop als ‘Kandidaten FvD waren actief bij extreemrechtse organisaties’. Ik denk dan toch: dat zijn ze nog steeds. Hoogleraar rechtsextremismeonderzoek Léonie de Jonge wijst erop dat het verschil tussen ‘radicaal-rechts’, zoals Forum meestal wordt aangeduid, en ‘extreemrechts’, vaag is, juist bij deze partij. En ze waarschuwt dat deze indeling onbedoeld de indruk kan wekken dat alleen extreemrechts het gevaar voor de democratie vormt en dat radicaal-rechts op die manier mainstream kan worden.
Het risico in het kort: iedereen die zich niet openlijk met de nazi’s uit de jaren dertig en veertig associeert is min of meer aanvaardbaar.
Als andere partijen ten aanzien van Forum nu niet voorbij het geworstel komen, zou dat betekenen dat je kennelijk als neonazi via Forum kunt herintreden. Radicaal-rechts als de witwasmachine voor extreemrechts. Dan is ook dat laatste taboe, hoe cosmetisch ook, bijna opgeheven.
Ik denk te weten dat Jetten zich ook zorgen maakt over de normalisering van radicaal- en extreemrechts. Mijn vrees is dat hij in antwoord daarop louter vertrouwt op prettige omgangsvormen – ook ingegeven door zijn kwetsbare minderheidspositie – en niet zal normeren.
Laat hem dan bij historicus Jill Lepore lezen dat er nauwelijks historische voorbeelden zijn van afbladderende democratieën die zichzelf weer oprichten. Een van de grote vragen die boven zijn hoofd hangen, is of hij de premier wordt onder wie het verschuiven zal stoppen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant