DEN HAAG - Hij heeft bedoeld en onbedoeld de afgelopen jaren zijn stempel gedrukt op de Haagse politiek. Rachid Guernaoui (53) verloor als D66'er een hoogoplopende slag om een wethouderspost, sloot zich daarna aan bij de partij van Richard de Mos en werd alsnog wethouder. Maar toen belandde hij in een jarenlange strijd met het Openbaar Ministerie (OM). 'Dit gevecht heb ik nooit willen aangaan.'
De sfeer bij Hart voor Den Haag is hoopvol. Over een paar weken zijn de gemeenteraadsverkiezingen en de partij van Richard de Mos doet het goed in de peilingen.
Hart voor Den Haag blijft daarin de grootste van de stad en zou twaalf zetels halen. Nog niet de vijftien of meer die De Mos voor ogen heeft, maar het begin is daar.
Verkiezingscampagnes zijn gesneden koek voor Hart voor Den Haag-raadslid Rachid Guernaoui. Hij heeft er al vele meegemaakt, maar beleeft deze anders dan al zijn vorige.
Guernaoui gaat zijn laatste weken in als volksvertegenwoordiger. Na de verkiezingen op 18 maart stopt hij, na bijna twintig jaar, als raadslid. Hij staat nog wel als lijstduwer op plek 45 op de kieslijst van Hart voor Den Haag, maar keert niet terug in een nieuwe gemeenteraad.
'Ik heb na al die jaren niet meer de energie en de drive om vanuit de gemeenteraad de stad beter te maken', legt hij uit. 'In een andere rol kan ik de stad veel beter verder helpen.'
Hij doelt op een rol als wethouder. Als Hart voor Den Haag na de verkiezingen in het college komt dan staat Guernaoui - net als Richard de Mos zelf - klaar om wethouder te worden. Die functie hadden Guernaoui en De Mos al eerder, maar die periode is van korte duur geweest. Een corruptieonderzoek dwingt hen om na vijftien maanden ontslag te nemen als wethouder.
In 2019 wordt duidelijk dat het OM de oud-wethouders Richard de Mos en Rachid Guernaoui, voormalig Hart voor Den Haag-raadslid Nino Davituliani en vijf Haagse ondernemers verdenkt van onder meer corruptie, het lekken van geheime informatie en later zelfs lidmaatschap van een criminele organisatie.
Bijna vier jaar later spreekt de rechter iedereen op alle punten vrij. Het OM gaat in hoger beroep, maar ook het gerechtshof spreekt de politici en ondernemers vrij van corruptie.
Wel vindt het gerechtshof dat De Mos en Guernauoi schuldig zijn aan het lekken van geheime informatie. Hiervoor krijgt De Mos een voorwaardelijke geldboete van 2000 euro, Guernaoui krijgt geen straf opgelegd. Guernaoui is in cassatie gegaan tegen zijn veroordeling, maar verloor die zaak.
'Dat was echt verschrikkelijk', zegt Guernaoui. 'Wat die zaak allemaal met je doet is onbeschrijfelijk. Alles wat je doet staat plotseling stil en wordt kapot gemaakt. Ook mijn wethouderschap is mij afgepakt, terwijl ik daar keihard voor geknokt heb.'
Pas na een kleine vijf jaar is de zaak afgerond en is van de corruptieverdenking niets overgebleven. 'Het is een mega-overwinning', vindt Guernaoui. 'Maar helaas was het een gevecht dat ik nooit had willen aangaan. Ik heb het nooit gewild, maar wel gekregen.'
De strijd die hij in de jaren hiervoor in de politieke arena voert is van een totaal andere orde. Daar kiest hij zelf voor. 'Dat gebeurt soms in de politiek', verklaart hij. 'Soms ontmoet je mensen met wie je een klik hebt en soms kom je in aanraking met mensen die je niet mogen. Daar moet je ook mee omgaan.'
Die persoonlijke verhoudingen zorgen ervoor dat Guernaoui in 2017 afscheid neemt van D66, de partij waar hij in 1994 lid van wordt. 'Die partij sprak mij toen het meeste aan', vertelt hij. 'Het was een vernieuwende en open partij zonder dogma’s. Gewoon de problemen oplossen. Later heeft D66 wel dogma’s ontwikkelt, vooral op het gebied van duurzaamheid.'
In 2008 komt Guernaoui voor D66 in de Haagse gemeenteraad en hij is van 2010 tot 2014 fractievoorzitter. Maar zijn ambities reiken verder. Hij wil lijsttrekker van zijn partij worden en daarna wethouder.
Die missie mislukt. In 2014 verliest hij allereerst een strijd om het lijsttrekkerschap van Ingrid van Engelshoven. 'Zij was landelijk partijvoorzitter geweest en had dus betere landelijke contacten. Zij heeft die lijsttrekkersverkiezing eerlijk gewonnen', blikt Guernaoui terug.
Dat Van Engelshoven vervolgens wethouder wordt kan Guernaoui wel begrijpen. Maar na Van Engelshoven kiest D66 alweer voor een wethouder van buiten de fractie en de stad. Tot twee keer toe zelfs.
Eerst diplomaat Tom de Bruijn en daarna Saskia Bruines, die op dat moment wethouder in Leidschendam-Voorburg is. Bruines is de beoogd opvolger van Van Engelshoven, die naar het Binnenhof vertrekt om daar als minister van Onderwijs aan de slag te gaan.
Guernaoui: 'Toen dacht ik: nu is het wel genoeg. Ik had besloten om mij niet weer te laten passeren. Ik ben gewoon de beste kandidaat met de meeste ervaring. Ik hou van de stad en weet wat er nodig is. Ik ga er alles aan doen om wethouder te worden.' Hij werpt zich, tegen de zin van de D66-partijtop, op als kandidaat-wethouder naast Bruines.
Zijn actie zet kwaad bloed in de partij, maar hij krijgt ook steun van sommige fractiegenoten. Daarnaast lukt het hem om raadsleden van andere partijen aan zijn kant te krijgen. Die heeft hij nodig, want uiteindelijk beslist een raadsmeerderheid over de aanstelling van een wethouder.
Achter de schermen loopt de spanning hoog op, want het wordt duidelijk dat Guernaoui steeds meer stemmen binnenhaalt. Zelfs landelijke kopstukken van D66 gaan zich met de wethouderstrijd in Den Haag bemoeien, zegt Guernaoui.
'Er is landelijke druk uitgeoefend, ook op oppositiepartijen in de gemeenteraad', zegt hij. 'Ze hebben alles uit de kast gehaald en daardoor heb ik verloren.'
Hij verliest de strijd, maar de stemverhouding is uiterst klein. Bruines krijgt 23 stemmen, drie meer dan Guernaoui. Hierna blaast Guernaoui de aftocht. Hij vertrekt bij D66 en neemt zijn raadszetel mee. 'Ik wist dat ik weg zou gaan als het niet ging lukken', zegt hij. 'Het was voor mij alles of niets.'
Hierna heeft hij drie opties: zijn eigen partij oprichten, zich aansluiten bij een andere partij of stoppen. 'In dat denkproces heb ik verschillende gesprekken gevoerd met Richard de Mos', vertelt hij. 'Niet met andere partijen, want ik wist al snel dat ik niet naar een andere landelijke partij wilde. Die hebben landelijke belangen en de landelijke kopstukken overrulen alles.'
Een lokale partij moet het dus worden en met De Mos klikt het. 'Ik kende hem al uit de raad en ben hem beter gaan leren kennen toen wij in de vertrouwenscommissie zaten voor de benoeming van de nieuwe burgemeester waar Pauline Krikke uiteindelijk uitkwam. In zo’n commissie trek je een paar dagen intensief op met elkaar.'
Guernaoui besluit de sprong te wagen en sluit zich aan bij Richard de Mos, die op dat moment met Groep de Mos in de raad zit en drie zetels heeft. Met Guernaoui erbij groeit de partij naar vier zetels.
Het feit dat De Mos een paar jaar bij de PVV van Geert Wilders heeft gezeten is voor ex-D66'er Guernaoui geen belemmering. 'Richard had en heeft geen anti-islam-agenda', zegt Guernaoui daarover. 'Ik ken veel PVV'ers en die mensen hebben niets tegen de islam, alleen hun grote leider heeft dat. En Groep de Mos had geen anti-islam thema, dus dat was geen issue.'
Wel heeft Guernaoui, voor hij overstapt, over een aantal thema's afspraken gemaakt met De Mos. Op het vlak van migratie bijvoorbeeld. Het standpunt van de partij over het opvangen van statushouders is dat Den Haag zich houdt aan de taakstelling van het Rijk. 'Dat is het beleid dat we al jaren voeren', zegt Guernaoui.
De asielstop, een standpunt dat in het nieuwe verkiezingsprogramma van Hart voor Den Haag staat, kan ook zijn goedkeuring wegdragen. 'Daar ben ik het helemaal mee eens, want we hebben grootstedelijke problemen.'
Kort en goed heeft Guernaoui wat piketpaaltjes geslagen voordat hij de overstap naar de partij van De Mos maakt, zegt hij. 'We hebben een aantal afspraken gemaakt over de richting en de naam van de partij', vertelt Guernaoui. 'We zijn wat meer naar het midden opgeschoven en een brede, lokale partij geworden voor heel Den Haag.'
De lokale partij slaat aan in de stad en wordt in 2018 de grootste van Den Haag. De partij verzilvert de winst en vormt met D66, GroenLinks en de VVD een coalitie. Richard de Mos en Rachid Guernaoui krijgen wat ze willen en worden wethouder.
'Ik dacht: het is mij na een lange strijd eindelijk gelukt', zegt Guernaoui. 'Het ging niet makkelijk en ik heb er heel veel politieke gevechten voor moeten aangaan. Als het dan gelukt is en je mag je eigen stad besturen en beter maken, dan geeft dat een heel goed gevoel.'
Guernaoui gaat 'vol energie' aan de slag. De strijdbijl met de D66-wethouders Robert van Asten en Saskia Bruines, die in hetzelfde college komen, wordt begraven. 'We hebben een kort gesprek gehad en gezegd: wat gebeurd is, is gebeurd. We gaan nu samen de stad besturen. Je hoeft geen vrienden te zijn om in een college te zitten.'
Guernaoui heeft het naar zijn zin als wethouder. 'Ik ben keihard gaan werken. Ik heb nog nooit zo hard gewerkt, maar het gaf mij enorm veel voldoening. Ik werd er echt gelukkig van en vond dat ik er goed in was.'
Maar op dinsdag 1 oktober 2019 wordt plotseling alles anders. Die ochtend valt de rijksrecherche zijn werkkamer binnen. Hij en Richard de Mos worden door het OM verdacht van corruptie. Deze corruptiezaak zal jarenlang voortslepen.
'Die zaak had impact op alles. Op mijn werk, mijn gezin, mijn gezondheid, mijn financiën. Ze probeerden alles wat mij lief is van mij af te pakken en dat allemaal met valse beschuldigingen.'
Hij is vanaf dag één in de strijdmodus gegaan, zegt hij. 'De enige manier om er tegenin te gaan was knokken. Gelukkig wist ik toen nog niet hoe lang het zou duren. Als ik dat wist, dan weet ik niet wat ik zou hebben gedaan.'
Al met al heeft hij bewogen jaren beleefd op het stadhuis. Jaren die hij zelf omschrijft als historisch. 'Historisch in mijn tijd bij D66 en historisch wat wij met Hart voor Den Haag voor elkaar hebben gekregen en wat ons is aangedaan.'
Zijn gedrevenheid is ondertussen niet verdwenen, zegt hij. 'Als ik had geweten dat dit erbij hoorde, dan weet ik niet of ik opnieuw voor een politieke carrière had gekozen', erkent hij.
'Maar mijn drijfveer is nog altijd dat je in de politiek hele mooie dingen kunt doen voor de mensen in de stad. Dat geeft mij kracht en daarom wil ik weer wethouder worden.'
Source: Omroep West Den Haag