Donald Trump zegt dat hij per decreet kiezers verplicht wil laten stemmen met een identiteitsbewijs bij de tussentijdse verkiezingen, ook als het Congres daar geen wet over aanneemt. In berichten op sociale media schreef de president dat hij een "Executive Order" zal uitvaardigen als zijn plannen in het Congres vastlopen. "Bij de mid-terms zal je je moeten identificeren, of het congres dat nou goedkeurt of niet," aldus Trump.
Trump dringt al langer aan op een centralere rol van de federale overheid bij verkiezingen. Hij roept Republikeinen op om verkiezingen te "nationaliseren" en de uitvoering naar zich toe te trekken. Dat staat op gespannen voet met de Grondwet van de Verenigde Staten, die zegt dat tijd, plaats en manier van verkiezingen voor het Huis en de Senaat door de parlementen van de afzonderlijke staten worden bepaald. Trump ziet het decreet als volgende stap als zijn wetstraject stukloopt.
Centraal daarin staat de SAVE America Act, een wetsvoorstel dat verkiezingsregels in het hele land moet veranderen. De wet eist dat kiezers, net als in Nederland en de vrijwel alle andere landen, een foto-identiteitsbewijs tonen. De SAVE America Act verplicht staten ook om bewijs van staatsburgerschap "in persoon" te controleren voordat iemand zich kan registreren voor een federale verkiezing, bijvoorbeeld met een Amerikaans paspoort of geboortebewijs.
Het Huis van Afgevaardigden nam de wet woensdag aan met steun van alle Republikeinen; alleen de Democratische afgevaardigde Henry Cuellar uit Texas stemde voor. De wet ligt nu in de Senaat, waar 60 stemmen nodig zijn en de kans op goedkeuring klein is.
Hoogleraar recht Nate Persily van Stanford University stelt dat een decreet dat verkiezingsprocedures wijzigt in strijd is met de Grondwet. Volgens hem krijgt de president geen eenzijdige regelgevende macht over verkiezingen en kan alleen het Congres via een wet, zoals destijds de Voting Rights Act van 1965, ingrijpen in de regels van de staten. Rick Hasen, directeur van het Safeguarding Democracy Project aan de rechtenfaculteit van UCLA, verwacht dat elk bevel dat staten dwingt een door Trump opgelegde kiezers-ID-wet toe te passen, ongrondwettig wordt verklaard.
De rechtbanken hebben eerder al een streep gezet door een soortgelijke stap van Trump. In maart gaf hij een decreet uit dat mensen bij registratie voor verkiezingen verplichtte hun staatsburgerschap te bewijzen en dat nieuwe termijnen voor briefstemmen oplegde. Een federale rechter legde in januari een permanent verbod op dat decreet op, met de conclusie dat de president niet het gezag heeft om verkiezingsprocedures zelfstandig te wijzigen. Die uitspraak weegt mee in de beoordeling van eventuele nieuwe decreten over kiezersidentificatie.
In de VS verschilt per staat of je je moet legitimeren als je gaat stemmen. Er zijn een aantal staten waar je géén identiteitsbewijs hoeft te laten zien. Daaronder vallen Californië, Illinois, Maine, Maryland, Massachusetts, Minnesota, New Jersey, New Mexico, New York, Oregon, Vermont en Washington D.C. In Nederland is het tonen van je legitimatiebewijs een verplichting om te mogen stemmen.
Source: Fok frontpage