Europa moet een sterke geopolitieke speler worden die de nieuwe veiligheidsstructuur op het continent zelf vormgeeft. Ook moet het ervoor waken dat een eventueel akkoord in Oekraïne niet de toekomst van dat land of vrije Europese landen ondermijnt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Dat heeft Emmanuel Macron vrijdag gezegd in een krachtige speech op de veiligheidsconferentie van München. De Franse president, die in eigen land politiek verzwakt is, begon zijn toespraak met een oproep aan Europeanen om trots te zijn op hun continent. ‘Niet in onszelf geloven is een grote vergissing’, zei hij als inleiding op een indirect antwoord op de bijtende kritiek waarmee de Amerikaanse vice-president JD Vance vorig jaar in München zijn gehoor schokte.
‘Er is een tendens in sommige kringen om Europa te bekritiseren, maar ik heb een ander idee: Europa is een radicaal creatieve constructie, niet ouderwets maar wat we nodig hebben. Poetin stond hier twintig jaar geleden en vroeg om een eigen invloedssfeer, we zeiden collectief nee. Nu wint dit idee op sommige plekken weer aan kracht, maar kijk wat we in Europa nog kunnen bereiken als partnerschap van gelijken. Wij geloven nog in wetenschap in Europa, we voeren nog klimaatbeleid, wij beschermen onze vrijheden en de integriteit van ons publieke debat.’
Macron zei, zoals de Duitse bondskanselier Friedrich Merz eerder op vrijdag had gedaan, dat Frankrijk in gesprek is met Duitsland en ook het Verenigd Koninkrijk en Zweden, onder andere over nucleaire afschrikking. Hij wil deze ‘belangrijke dialoog’ verbreden naar alle geïnteresseerde landen.
Er is genoeg te bespreken, zei Macron, die erop wees dat de huidige veiligheidsarrangementen in Europa allemaal uit de Koude Oorlog stammen, inclusief de oude (en inmiddels afgedankte) wapenbeheersingsverdragen ‘die allemaal zonder Europese deelname’ tot stand kwamen.
De Franse president liep verschillende cruciale onderwerpen af waarover Europeanen gezamenlijke strategieën moeten bedenken. Voorop staat de ‘existentiële uitdaging’: Oekraïne en de veiligheid in Europa. Europeanen en geallieerde landen van buiten het continent in de coalitie van bereidwilligen, betalen nu ‘100 procent van de militaire steun aan Oekraïne’ en moeten nauw betrokken zijn bij een staakt-het-vuren of vredesregeling inzake Oekraïne.
De Europeanen moeten niet toestaan dat een ‘kortstondig akkoord dat de fundamentele kwesties niet oplost’ wordt gesloten dat de Europese veiligheid kan ondermijnen. Macron zei, in navolging van Merz, dat hij nog niet ziet dat Rusland klaar is om vrede te sluiten.
Maar hij voegde eraan toe dat dat moment wel dichterbij komt en dat om dat te versnellen de druk op Rusland – economisch en anderszins – zoveel mogelijk moet worden opgevoerd. ‘Wij zijn onderdeel van de oplossing en moeten onderdeel zijn van de discussie.’
Maar Europa moet volgens Macron ook nu al nadenken over ‘hoe na een eventuele deal te coëxisteren op één continent met een agressief, onhervormd Rusland langs onze grenzen’ wiens militaire productie op tilt is geslagen. Om zo’n Rusland af te schrikken – én om eventueel met Rusland wapenbeheersingsafspraken te kunnen maken – moet Europa volop investeren in onder andere de langeafstandswapens waarover Rusland wel in ruime mate beschikt.
Eerder op de dag hield Merz ook al een pleidooi voor een sterker Europa. Merz had het specifiek over de tientallen jaren dat Duits buitenlands beleid een ‘normatief surplus’ bevatte. ‘Met de beste bedoelingen kritiseerden we iedereen in de wereld die internationale normen schond, maar we maakten ons minder zorgen over het feit dat we niet over de middelen beschikten er wat aan te doen. Die kloof zijn we nu aan het dichten.’
Beide Europese leiders presenteerden hun Europese pleidooien als middel dat ook de trans-Atlantische band zal versterken en tot een gelijkwaardiger partnerschap zal maken, al lag bij Merz het accent meer op een nieuw trans-Atlantisch partnerschap dan bij Macron. De richting is evenwel hetzelfde.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant