Bangladesh kiest na de studentenprotesten voor het vertrouwde: de BNP is de grote winnaar van de parlementsverkiezingen van donderdag. De islamistische partij Jamaat-e-Islami blijft ver achter.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit Dhaka, Bangladesh.
De avond is al gevallen als Fahim Mustafa (34) zijn vinger laat glijden over de uitslagenlijst, die net bij de ingang van het schoolgebouw is opgehangen. Arman Hussain (31) schijnt hem bij met de zaklamp van zijn telefoon.
De Bangladesh Nationalistische Partij (BNP), de gedoodverfde winnaar van de Bengaalse parlementsverkiezingen van donderdag, heeft bij dit stemlokaal in de hoofdstad Dhaka gewonnen, zien de twee vrienden. De alliantie onder leiding van de islamistische partij Jamaat-e-Islami blijft achter. ‘Het gaat goed komen’, verzucht Mustafa, een BNP-kiezer.
Tegen de ochtend, met slechts twee derde van de stemmen geteld, heeft de BNP de meerderheid in het parlement al veiliggesteld. Bangladesh heeft dus, anderhalf jaar nadat studenten het autoritaire regime van oud-premier Sheikh Hasina omver wierpen, overtuigend gekozen voor het bekende; de centrumrechtse BNP regeerde Bangladesh al drie keer eerder.
Hussain denkt te weten waaraan de partij het grote succes dankt. ‘Ze heeft een stabiele achterban en het is de enige partij op de kieslijst met bestuurservaring.’
BNP-leider Tarique Rahman (60) wordt zo goed als zeker de nieuwe premier van Bangladesh. Hij treedt in de voetsporen van zijn ouders: zij zijn allebei ook premier van Bangladesh geweest.
Rahman keerde anderhalve maand voor de verkiezingen terug uit Londen, waar hij zeventien jaar doorbracht in zelf opgelegde ballingschap, nadat Sheikh Hasina’s regering hem van corruptie had beschuldigd.
Zijn jaren in Londen hebben Rahman goed gedaan, meent Mustafa, staand voor het schoolgebouw. ‘Hij had ooit een agressieve stijl, maar tegenwoordig is hij bedachtzamer.’ Rahman voerde campagne met de belofte van stabiliteit en veiligheid.
De parlementsverkiezingen markeerden donderdag het einde van een vijftien jaar durend autocratisch bewind. De sfeer was opgetogen en de dag verliep zonder grote incidenten. Veel kiezers kwamen voor het eerst stemmen, of voor de eerste keer in lange tijd.
Adil Mirza (35) nam zich twee verkiezingen geleden voor om nooit meer te stemmen. Hij herinnert zich hoe stomverbaasd hij was toen hij in 2018 in het stemhokje werd opgewacht door een onbekende man die hem dwong voor de Awami League te stemmen, de partij van toenmalig premier Hasina. ‘Het was één grote schijnvertoning.’
Dat hij nu, acht jaar later, weer bij de jongensschool in Dhaka staat met het vertrouwen dat zijn stem iets waard is, voelt al als een overwinning op zich, los van welke partij wint. ‘Voor het eerst sinds ik me kan herinneren, kunnen we openlijk kritisch zijn op alle partijen’, zegt hij. ‘Laten we hopen dat dat zo blijft.’
Mirza wil, zoals de meeste Bengalen, niet zeggen op welke partij hij vandaag heeft gestemd. Hij zal ‘blij’ ontwaken als de conservatieve, islamitische partij Jamaat-e-Islami vrijdag tot winnaar is uitgeroepen, zegt hij, en ‘neutraal’ mocht de BNP uiteindelijk winnen. ‘Ik heb niets met Tarique Rahman, maar ik heb ook niets tegen hem.’
Hoewel vrijdag nog niet alle uitslagen binnen zijn, lijkt de BNP zijn grootste concurrent Jamaat ver achter zich te laten. Met 202 van de 300 kiesdistricten geteld staat de BNP op 155 zetels. Jamaat en de tien kleine partijen waarmee de islamisten een alliantie sloten, inclusief studentenpartij NCP, behaalden samen 41 zetels.
Een partij ontbrak donderdag op het stembiljet. De Awami League, de partij van oud-premier Sheikh Hasina, mocht niet deelnemen aan de verkiezingen. Die uitsluiting verklaart waarschijnlijk de lage opkomstcijfers. Tegen 2 uur ’s middags had pas 48 procent van de stemgerechtigden gestemd, terwijl de stembussen om half 5 sloten. Ter vergelijking: bij de laatste vrije verkiezingen in 2008 kwam meer dan 80 procent van de kiesgerechtigden opdagen.
Tegelijkertijd is het goed mogelijk dat de BNP zijn winst te danken heeft aan de Awami League-aanhangers die wel kwamen stemmen. Neven Rudro Das (21) en Krisna Das (20) komen naar eigen zeggen uit een ‘echte Awami League-familie’. Rudro is nog steeds kwaad over de uitsluiting, Krisna snapt het ergens wel. ‘Ze zijn verantwoordelijk voor veel doden.’ Bij de studentenprotesten van de zomer van 2024 werden 1.400 demonstranten gedood.
Toch kwamen beide neven vandaag naar de stembus om te stemmen op de BNP, het in hun ogen beste alternatief voor hun eigen partij. De studentenpartij NCP had naar hun smaak te weinig ervaring om te regeren. En de islamistische partij Jamaat-e-Islami is niets voor hen. Krisna: ‘Ik kan me voorstellen dat je je als conservatief moslim thuisvoelt bij die partij, maar wij zijn hindoe.’ Ze willen dat Bangladesh ‘Bengaals’ blijft, oftewel: zijn Indiase invloeden behoudt.
De kiezers kregen donderdag twee stembiljetten: een witte voor de parlementsverkiezingen en een roze voor een referendum over het juli-handvest, een serie grondwetswijzigingen die de Bengaalse democratie moeten versterken.
Rakib Islam (30), ontwerper in een van Dhaka’s kledingfabrieken, vulde alleen het roze formulier in. Wie aan de macht komt interesseert hem niet, zolang de volgende regering de hervormingen maar doorvoert. ‘Dit land kan alleen vooruit als er systeemverandering komt.’
Of Islam zijn zin krijgt, is vrijdagochtend nog niet te zeggen. Maar wat de uitslag ook is, het is aan de BNP om de grondwetswijzigingen door te voeren. Dat maakt het spannend, want voorafgaand aan de verkiezingen had de BNP enkele bezwaren.
Maar Mustafa en Hussain, de twee vrienden die bij het schoolgebouw naar de uitslagen kwamen kijken, zijn niet bang dat de grondwetswijzigingen zullen sneuvelen. Hussain: ‘Voeren ze het niet door, dan staan de jongeren klaar om weer de straat op te gaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant