Regeringsleiders uit de hele wereld zijn vanaf vrijdag in München voor de jaarlijkse veiligheidsconferentie. Een jaar na de vernietigende toespraak van de Amerikaanse vicepresident JD Vance staat de vraag centraal hoe Europa omgaat met de grillige politiek van de Amerikaanse regering.
Vorig jaar was de Münchner Sicherheitskonferenz (MSC) een van de eerste momenten waarop de VS duidelijk maakte dat het bondgenootschap met Europa geen garantie was. Dat gebeurde met de stevige toespraak van Vance, waarin hij kritiek op uitte op Europa dat te weinig verantwoordelijkheid zou nemen over de eigen defensie.
Ook viel Vance uit over de censuur die Europa volgens hem toepaste op onder meer koranverbranders, antiabortusactivisten en vrouwonvriendelijke berichten op internet. Hij zette vraagtekens bij de samenwerking tussen Europa en de VS als die het niet eens konden worden over de invulling van vrijheid van meningsuiting.
Sindsdien zijn er verschillende diplomatieke conflicten tussen Europa en de VS geweest. Die gingen bijvoorbeeld over steun aan Oekraïne of het Amerikaanse plan om Groenland te annexeren of kopen. Deze conflicten zijn vaak vakkundig weggepoetst, maar lieten wel sporen na: Europa beseft zich dat de tijd voorbij is dat Europa blind op de VS kon rekenen.
Sindsdien lijken de ogen van Europa geopend. Dat was ook te zien aan het rapport dat in aanloop naar de conferentie werd gepresenteerd, met de titel Sloop in uitvoering.
Die titel is bewust gekozen vanwege de "sloopkogelpolitiek" van de Amerikaanse president Donald Trump, die weinig heel laat van internationale afspraken en organisaties. De auteurs van het rapport schrijven dat Europese leiders gedurfder moeten zijn in hun besluitvorming en communicatie.
Het is interessant om te zien welke houding de Europeanen tijdens de top gaan innemen. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz gaf deze week aan dat Europa "de taal van machtspolitiek moet leren". "Als democratieën zijn we partners en bondgenoten van de VS, geen ondergeschikten."
Eerder deze week stelde de Franse president Emmanuel Macron dat Europese economische investeringen nodig zijn vanwege de "openlijk anti-Europese" Trump. De investeringen moeten Europa minder afhankelijk maken van de grillen van de huidige Amerikaanse regering.
Uiteraard is ook NAVO-chef Mark Rutte in München, net als de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Ook de Canadese premier Mark Carney zou aanwezig zijn, maar hij stelde zijn vertrek woensdag uit na de schietpartij in een Canadese school. De toespraak van Carney tijdens het World Economic Forum in Davos viel in januari op omdat Carney zich daarin hard afzette tegen de VS. Het is onduidelijk of Carney alsnog af zal reizen naar München.
Een Nederlandse delegatie reist eveneens af naar München. Die bestaat uit demissionair premier Dick Schoof, minister van Buitenlandse Zaken David van Weel en minister van Defensie Ruben Brekelmans.
Dit jaar is Vance niet bij de veiligheidsconferentie: minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio leidt de Amerikaanse delegatie. Rubio zou dit jaar minder controversiële woorden willen gebruiken dan Vance, zeggen Amerikaanse functionarissen tegen AP. Maar de boodschap zou wel ongeveer hetzelfde zijn: Europa moet voor de eigen defensie zorgen.
De VS heeft dergelijke kritiek afgelopen jaar vaker geuit. Dat deed de Amerikaanse regering onder meer in de nationale veiligheidsstrategie die begin december werd gepubliceerd. De regering van Trump schreef daarin dat de Europese beschaving "uitgewist" dreigt te worden door migratie en veranderende bevolkingssamenstellingen. Ook herhaalde de VS dat Europa de eigen defensiecapaciteit moet opschalen.
Volgens Wolfgang Ischinger, directeur van de veiligheidsconferentie, staat er de komende dagen in München veel op het spel. "De trans-Atlantische verhoudingen zijn dit moment in een significante vertrouwens- en geloofwaardigheidscrisis", zei hij eerder deze week. Hij hoopt dat de Amerikaanse delegatie ervoor zorgt dat de vooruitzichten "minder somber en grimmig" worden.
Wat er dit jaar anders is dan vorig jaar, is dat politici van de extreemrechtse Duitse partij AfD aanwezig zijn. Vance had vorig jaar kritiek geuit op het feit dat AfD niet was uitgenodigd. Volgens de organisatie is die kritiek niet de reden om nu wél de AfD'ers uit te nodigen.
"Het is een beslissing die we uit ons eigen geweten hebben genomen", zei Ischinger tegen Politico. "De veiligheidsconferentie brengt verschillende standpunten samen. Het zou lastig zijn voor ons als we de grootste Duitse oppositiepartij uitsluiten." Ook tussen 2008 en 2022 woonden AfD'ers de conferentie bij.
Source: Nu.nl algemeen