Donald Trump heeft een streep getrokken door het belangrijkste instrument van de VS om de uitstoot te beperken. Niet langer erkent zijn overheid de wetenschappelijke bevinding dat klimaatverandering een gevaar vormt voor mensen.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Glimlachend draagt Donald Trump het Amerikaanse klimaatbeleid ten grave. ‘Dit is een grote’, zegt de president donderdag in het Witte Huis, met om zijn nek een feestelijke, pimpelpaarse das. Zijn aankondiging: ‘De grootste deregulering uit de Amerikaanse geschiedenis.’ Hij pauzeert theatraal. ‘By far.’
Dat blijkt geen bluf. In een persconferentie van een paar minuten slaat Trump de bodem weg onder bijna twintig jaar aan Amerikaans milieubeleid. Niet langer, zegt de president, beschouwt zijn overheid klimaatverandering als een bedreiging voor de mensheid. En daarmee verdampt, in één klap, de wettelijke basis voor het nemen van maatregelen.
Trump maakt donderdag onmiddellijk een einde aan bestaande limieten op uitstoot door motorvoertuigen, veruit de grootste vervuilers van de VS: ‘Voorbij, dood!’ Andere industrieën staan op de agenda. De president die de opwarming van de aarde al jaren afdoet als ‘hoax’, geeft dat proces nu eigenhandig een zetje.
Geen land stootte in de geschiedenis van de mensheid méér broeikasgassen uit dan de Verenigde Staten. Nog altijd produceren Amerikanen per persoon drie keer meer CO₂ dan het wereldwijde gemiddelde. En nu heeft Trump een streep getrokken door het belangrijkste instrument om die uitstoot te beperken.
Trumps regering trekt de zogeheten endangerment finding terug. Dat is de formele constatering, gedaan door de Environmental Protection Agency (EPA) in 2009, dat broeikasgassen een directe bedreiging vormen voor de Amerikaanse volksgezondheid. Een doorbraak destijds.
Hoewel de gevolgen van klimaatverandering al decennia meet- en merkbaar waren, bezat de federale overheid weinig bevoegdheid om de uitstoot te beperken – zover ze dat wilden. De EPA was sinds de jaren 70 verantwoordelijk voor het reguleren van een schone lucht, maar broeikasgassen vielen buiten hun mandaat. Die zorgden niet voor directe schade aan degenen die ze inademden, luidde de gedachte.
De ‘endangerment finding’ veranderde dat. Klimaatverandering leidt immers tot natuurrampen en pandemieën, en die vormen wél directe bedreigingen. Op die basis werd besloten dat de federale overheid, belast met de bescherming van haar burgers, uitstootlimieten mag opleggen. Of liever gezegd: mocht.
‘Deze constatering is niet op feiten gebaseerd’, beweert Trump donderdag, in weerwil van decennia aan klimaatwetenschap. ‘Integendeel. Al generaties lang hebben fossiele brandstoffen miljoenen levens gered en miljarden mensen over de hele wereld uit de armoede getild.’
De Amerikaanse president die dagelijks normen breekt en wetten buigt om de macht van zijn staatsapparaat te vergroten, beperkt die nu drastisch op het gebied van klimaat – een kwestie die juist, alleen al vanwege de schaal, landelijk beleid vereist. Nee, zegt Trump eigenlijk: de federale overheid heeft hier niets te zoeken.
Dat is een langgekoesterde wens van conservatieve activisten en de fossiele industrie, die Trumps campagne in 2024 spekte met ruim 450 miljoen dollar. De beloftes die hij deed als kandidaat komt hij nu als president na.
Eerder dit jaar trok Trump de VS al terug uit het Klimaatakkoord van Parijs, als enige van de 194 aangesloten landen. Hij deed hetzelfde met een vergelijkbaar verdrag van de Verenigde Naties. Miljoenen hectaren aan beschermd natuurgebied werden door Trump afgelopen maanden beschikbaar gesteld voor de olie- en gaswinning.
Hoewel deze eerste deregulatieronde van het klimaatbeleid nu ten deel valt aan motorvoertuigen – op afstand de grootste bron van CO2-uitstoot – is Trumps regering van plan datzelfde te doen voor industrieën als kool-, olie- en elektriciteitswinning. Dit is slechts het begin.
‘We worden minder veilig, minder gezond en minder in staat om klimaatverandering te bestrijden’, reageerde oud-president Barack Obama, onder wiens leiderschap de EPA-regel aanvankelijk werd ingesteld. ‘Allemaal zodat de fossiele industrie nog meer geld kan verdienen.’
Het verzet komt al in actie. Verschillende partijen hebben al rechtszaken aangekondigd om Trumps besluit aan te vechten, onder wie de Californische gouverneur Gavin Newsom. Zijn staat lijdt ernstig onder klimaatverandering. ‘Als dit roekeloze besluit wettelijk standhoudt’, waarschuwde Newsom donderdag, ‘dan zal dat leiden tot meer dodelijke bosbranden, meer doden door extreme hitte, meer overstromingen en droogte.’
Het laatste woord zal zijn voorbehouden aan het Hooggerechtshof, de hoogste juridische instantie in de VS. Conservatieven zien zo’n uitspraak, die maanden of zelfs jaren op zich kan laten wachten, met vertrouwen tegemoet. Afgelopen jaren perkten de opperrechters de macht van de overheid om klimaatbeleid te forceren al ernstig in.
Dan resteert de politiek. Het Congres zou bij wet kunnen besluiten om van het bestrijden van klimaatverandering een overheidstaak te maken. Dat lijkt echter ondenkbaar, met een Republikeinse meerderheid die klimaatverandering bagatelliseert en zelden durft te breken met Trump.
In een zeldzaam vertoon van verzet, bekritiseerde de grootste vakbond van de EPA donderdag wel openlijk het besluit van de president. ‘Dit is ernstig verraad van de missie van de EPA en de taak om de volksgezondheid en veiligheid te bewaken’, aldus voorzitter Justin Chen. ‘Amerikanen zullen hiervoor de prijs betalen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant