Door volwassen topsporters als Jutta Leerdam of Femke Bol consequent als ‘meiden’ of ‘meisjes’ aan te duiden, maken we hen kleiner dan ze zijn.
‘Wat we hier hebben gezien aan topsport. Wat deze meiden, deze dames, deze vrouwen op de ijsbaan neerleggen…’ Commentator en oud-schaatser Mark Tuitert zocht al pratend naar woorden toen schaatssters Jutta Leerdam (27) en Femke Kok (25) goud en zilver pakten op de 1000 meter in Milaan. Niet veel later zag ik op Instagram een filmpje waarin koningin Máxima Leerdam en Kok vlak voor hun huldiging toespreekt: ‘Luister eens, meisjes…’ Het klonk betrokken, bijna moederlijk. Ik zie zo voor me hoe ze haar drie dochters bij zich roept.
Noch van Tuitert, noch van de koningin vermoed ik kwade of denigrerende bedoelingen. Integendeel. Het respect voor deze sportvrouwen straalde er juist vanaf. Maar daar gaat het niet om. Ik hoor u denken: meiden, meisjes, is dat nou zo erg? Ja. Als we het over volwassen vrouwen hebben, wel.
Leerdam en Kok zijn geen talentvolle pubers, geen beloftevolle junioren. Het zijn vrouwen van midden twintig die al jaren op het hoogste niveau meedraaien en presteren. Hoe oud moeten ze worden, of wat moeten ze nog méér winnen, voordat we hen collectief gewoon ‘vrouwen’ noemen? Door volwassen topsporters consequent als ‘meiden’ of ‘meisjes’ aan te duiden, maken we hen kleiner dan ze zijn. Het woord infantiliseert. Het suggereert iets speels, terwijl ze een bak aan professionaliteit, discipline en fysieke prestaties neerzetten.
Opvallend genoeg gebeurt dit bij mannen veel minder. Een 26-jarige voetballer die de Champions League wint, wordt zelden ‘een jongen’ genoemd. En al helemaal niet structureel. Hij is een man, een leider, een vedette. Taal weerspiegelt status en bevestigt die tegelijk.
Over de auteur
Lisa Arnold is neerlandicus en journalist.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Volgens de Van Dale betekent ‘meisje’ simpelweg ‘kind van het vrouwelijk geslacht’. Maar woorden leven niet alleen in woordenboeken; ze krijgen ook betekenis binnen de samenleving. Ik moet denken aan de campagne Like a Girl van Always. (Jong)volwassenen werden gevraagd om te rennen, vechten of gooien ‘als een meisje’. Wat volgde: gekerm en gepiep, overdreven gewapper met de armen, iemand die naar haar haar grijpt en overdreven zegt: ‘Mijn haar.’ Toen dezelfde opdracht werd gegeven aan meisjes van een jaar of 10, renden, vochten en gooiden ze met alles wat ze in zich hadden. De confronterende vraag van de campagne: sinds wanneer is iets doen ‘als een meisje’ een belediging?
Beeld en taal versterken elkaar. We hebben niet alleen ideeën over hoe ‘meisjes’ bewegen of sporten, maar ook over hoe ze klinken. Toen Johan Derksen bij Vandaag Inside afgelopen week opmerkte dat hij er ‘ook vrede mee had gehad als meisje Kok gewonnen had’, noemde Wilfred Genee Kok en atlete Femke Bol in interviews ‘zo heerlijk naïef’. Wie goed luistert als Kok of Bol aan het woord is, hoort voornamelijk twee verstandige topsporters praten die hun sport door en door kennen. Wat zij óók hebben – zeker vlak na een maximale inspanning – is een hoge stem.
Onderzoek laat zien dat niet alleen de inhoud van wat iemand zegt telt, maar ook hoe diegene klinkt. Dat versterkt het effect: een hogere stem kan onbewust associaties oproepen met jeugd en zachtheid, terwijl een lagere stem vaak wordt gekoppeld aan kracht, dominantie en competentie. Wanneer volwassen topsporters met een hogere stem ‘meisje’ worden genoemd, houdt het beeld in stand dat zij jeugdiger en minder gezaghebbend zijn. Zelfs wanneer hun prestaties het tegendeel bewijzen.
Taal is nooit onschuldig: ze kleurt hoe we kijken, ze bepaalt wie we serieus nemen. Het minste wat we kunnen doen voor vrouwen die tot de absolute wereldtop behoren, is benoemen wat ze zijn: vrouwen. En voor wie dit overdreven vindt: het is opmerkelijk hoe zorgvuldig taal ineens kan worden wanneer de gevoeligheid toeneemt. In berichtgeving over de Epstein-files wordt soms gesproken over ‘minderjarige vrouwen’ in plaats van ‘meisjes’.
Blijkbaar voelen we daar feilloos aan dat woorden gewicht hebben. Dat hebben ze hier ook. Noem vrouwen dus vrouwen. Zeker als ze goud en zilver winnen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant