België Er is ‘witte rook’ in Brussel. Het Belgische gewest krijgt een regering van zeven partijen, zonder de Vlaams-nationalistische N-VA van premier Bart De Wever.
Formateur Georges-Louis Bouchez (MR) stond donderdagavond de pers te woord na het bereiken van een regeerakkoord.
Na maar liefst 613 dagen onderhandelen heeft het gewest van de Belgische hoofdstad Brussel een nieuwe regering. Dat werd donderdagavond bekendgemaakt door formateur Georges-Louis Bouchez, partijleider van de Franstalige liberalen (MR). „Het is een compromis dat de gevoeligheden van iedere partij respecteert”, zei hij tegen het lokale medium Bruzz. Wie als minister-president de regering zal leiden, wilde Bouchez nog niet kwijt. Als leider van de grootste partij kiest hij die persoon. De Standaard dicht de grootste kans toe aan Bernard Quintin (MR), de federale minister van Binnenlandse Zaken.
Het Brussels gewest, waar ruim een miljoen mensen wonen in de negentien gemeenten die samen Brussel vormen, heeft een parlement en een regering, zoals ook het Vlaams en Waals gewest dat hebben. Die gewesten beslissen over ‘plaatsgebonden’ onderwerpen, bijvoorbeeld openbaar vervoer en landbouw. België kent nog meer bestuursniveaus. Zo gaan taalgemeenschappen over ‘mensgebonden’ thema’s als cultuur en onderwijs. De federale regering van premier Bart De Wever (N-VA) houdt zich bezig met zaken als justitie, pensioenen en defensie.
Na ruim zeshonderd dagen praten was het geloof in een nieuwe regering voor het Brussels gewest ver te zoeken. De zoveelste poging strandde een paar weken geleden, waarop lokale media zich afvroegen: wat als we tot de volgende verkiezingen in 2029 geen volwaardige regering hebben? Voor nieuwe verkiezingen was eerst een grondwetswijziging nodig, die tijd zou vergen.
Toch kwam een nieuwe poging deze week plots snel van de grond. In het meertalige Brussel geldt dat de gewestelijke regering uit Nederlandstalige en Franstalige partijen moet bestaan. Gebruikelijk is dat die partijen elk binnen hun eigen taalgebied tot overeenstemming komen, en dat beide groepjes daarna een grote coalitie vormen.
Ongehoord was dat de Franstalige socialisten (PS) dit keer een veto uitspraken tegen een partij uit een andere taalgroep – de Vlaams-nationalistische liberaal-conservatieve N-VA. Die blokkade (en de woede daarover bij andere partijen) was een van de redenen dat de formatie zo lang duurde. Deze week liet de Nederlandstalige partij die per se wél met N-VA wilde besturen, het liberale Anders (tot voor kort Open VLD), die voorwaarde vallen.
Na de bekendmaking van het akkoord zei premier De Wever tegen journalisten dat hij „sceptisch” is over de voorgenomen besparingsplannen van de nieuwe coalitie. „Brussel is financieel volledig ontspoord. Is daar een geloofwaardige sanering, ja of nee?”
Uiteindelijk kent de Brusselse regering een samenstelling die al twee keer eerder is geprobeerd, van zeven partijen, ruwweg vier politieke kleuren: liberaal, groen, socialistisch en christendemocratisch. Het gaat om MR, PS, Les Engagés, Groen, Anders, Vooruit en CD&V. Zij leveren een minister-president, twee Nederlandstalige en twee Franstalige ministers, en drie staatssecretarissen. Aan Franstalige zijde gaat het in totaal om vijf regeringsleden, aan de Nederlandstalige drie.
Na de verkiezingen in juni 2024 was al duidelijk dat de Brusselse formatie ingewikkeld zou worden. De formerende partijen verbraken het record van de federale regering Di Rupo (541 dagen). De regering bleef aan, maar moest in ‘lopende zaken’ door op de bestaande begroting, waardoor het begrotingstekort opliep. Echt bezuinigen kon de regering niet, daar is een volle bevoegdheid voor nodig. Dus bespaarde ze op subsidies.
Om de begroting in evenwicht te krijgen wil de nieuwe regering tegen 2029 voor 1 miljard euro besparen. Eveneens een heikele kwestie is de versobering van het ambitieuze mobiliteitsplan waarmee de vorige regering onder aanvoering van de Nederlandstalige partij Groen was begonnen. Zo worden de zones kleiner waarin het doorgaand verkeer wordt verminderd.
De deelnemende partijen organiseren op stel en sprong bijeenkomsten om hun leden achter het regeerakkoord te krijgen. Vrijdag wordt het akkoord voorgesteld, zaterdag kan de nieuwe minister-president van het Brussels gewest naar de koning.
Op het balkon van het Brusselse universiteitsgebouw waar de onderhandelingen plaatsvonden kwamen donderdag medewerkers in rode gewaden naar buiten. Zij verspreidden, met enig gevoel voor humor, witte rook. De laatste week onderhandelen hadden ze ‘het conclaaf’ genoemd.
De Brusselse vlag hangt aan het balkon waarvandaan witte rook wordt verspreidt.