Memoir Hu Anyan brak door met de onverwachte Chinese bestseller Ik bezorg pakketjes in Beijing. De bezorgindustrie heeft ontzagwekkende proporties aangenomen, ook in Nederland. Over de ervaringen van de bezorgers horen we te weinig, ook in boekvorm.
Auteur Hu Anyan op zijn fiets in Chengdu. Voorheen bezorgde hij pakjes, nu is hij een bestsellerauteur.
Hu AnYan: Ik bezorg pakketjes in Beijing. Vert. Silvia Marijnissen. De Arbeiderspers. 288 blz.€ 24,99
Als pakketbezorger zit eigenwaarde maar in de weg, ontdekt auteur Hu Anyan tijdens zijn jaren als bezorger in de Chinese hoofdstad Beijing. Beter zorg je ervoor dat je al je klanten tevreden houdt, ook de onredelijke, om te voorkomen dat ze een klacht indienen bij de klantenservice. Boetes maken hard werk ongedaan, en de marge is al krap genoeg. Een gemiddeld maandsalaris verdienen, op basis van 26 dagen werk per maand, 11 uur per dag, vereist dat hij gemiddeld „elke vier minuten” een levering moet doen.
Maar in 2018 en 2019, als Hu dit werk doet, heeft hij juist jaren gewerkt aan zijn ‘proletarisch zelfbewustzijn’, zoals hij ironisch laat weten. Pakketjes bezorgen voor Pinjun Express is al zijn negentiende baan, sinds hij ruim twintig jaar eerder begon te werken als interne arbeidsmigrant en van ‘individuele rechten’ nog nooit had gehoord. Inmiddels weet hij het een en ander over uitbuiting, klasse-ongelijkheid, en het belang van sociale verzekeringen. In zijn vrije tijd, vooral tussen banen in, schrijft hij voor online fora, en denkt hij na over zijn arbeidsomstandigheden en wat die omstandigheden met hem en zijn collega’s doen. Hoe nachtdiensten leiden tot chagrijn en depressie en hoe een te hoge werkdruk zijn menselijkheid op het spel zet.
Die blik brengt hij naar zijn werk als pakketbezorger in het titelessay van Ik bezorg pakketjes in Beijing, de Nederlandse vertaling van de bestseller over zijn werkende leven waarmee Hu in 2022 als schrijver doorbrak in China. Hij constateert met verbijstering dat hij een oude man een keer drie uur buiten laat wachten op een pakketje, en dat hij „zich daar niet eens schuldig over voelde.” Zijn laatste paar dagen als bezorger, net voordat het bedrijf kopje onder gaat en alle werknemers zullen worden ontslagen, blijken de fijnste: „Zolang ik niet maalde om het terugverdienen van mijn tijdsinvestering, bleek ik met bijna alle klanten goed overweg te kunnen, ze lachten me oprecht en begrijpend toe.”
Hu’s boek, dat bestaat uit vier lange essays, staat vol met het soort details die alleen ervaringsdeskundigen kunnen geven. Over hoe bezorgerswerk georganiseerd wordt in een grote Chinese stad, hoe sociaal complex dat is, en over hoe één individu zich daarbij voelt. Of het nu in China is, waar de bezorgindustrie ontzagwekkende proporties heeft aangenomen, of in Nederland – over dit soort ervaringen horen we te weinig in boekvorm.
Maar al die details vormen soms ook een nadeel, als essays over zijn vroege carrière wel erg opsommerig worden. De wervelwind van baantjes – in een buurtwinkel, een fietsenzaak, een bakkerij, als striptekenaar, als kledingverkoper, en ga zo maar door – geven een uniek inkijkje in het China van de afgelopen twintig jaar, maar zijn soms ook wat moeilijk te volgen. Die monotonie, die op zich goed past bij het onderwerp, wordt wel steeds weer onderbroken door Hu’s ontwapenende reflectie op zogenaamde „mislukkingen” die hem hebben gevormd en door zijn humor („Over het algemeen hou ik er niet van om te klagen, ik hou eigenlijk niet eens van praten”).
In China is er onder de middenklasse groeiende belangstelling voor dit soort literaire werken van migrantenarbeiders: de driehonderd miljoen mensen – een derde van China’s werkende bevolking – die ver van hun geboorteplaats vaak zwaar werk doen. Hun belang voor de Chinese economie en samenleving is enorm, maar in het culturele leven blijven ze vaak onzichtbaar. Juist de verhalen van bezorgers, die ook tijdens China’s lange coronalockdowns een cruciale rol speelden, spreken tot de verbeelding. Sinds Hu’s bestseller verschenen er verschillende andere boeken en films door en over deze groep.
Maar met het succes van de migrantenliteratuur dreigt ook stereotypering en het reduceren van deze migrantenauteurs tot hun persoonlijke verhaal. Hu vertelde dat zijn uitgever vooral interesse heeft in zijn levensverhaal, maar dat hij zelf liever romans wil gaan schrijven, zijn eigenlijke droom. Door het verkoopsucces van zijn non-fictie kan hij zich daar nu voltijds op richten. Dat is nu zijn baan.
Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews