Onder ouders van jonge kinderen is onrust ontstaan nu laboratoria asbest ontdekken in speelzand. Asbest is een gevaarlijke stof die al sinds 1994 verboden is in Nederland.
is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Inmiddels is asbest gevonden in allerlei soorten speelzand, variërend van plakkerig ‘kinetisch zand’ waarmee je kunt boetseren tot Montessori-zandtafeltjes waarin kinderen met hun handen vormen kunnen tekenen. ‘Voor de duidelijkheid: het gaat om speelgoed en niet om zandbakzand’, meldt de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA).
De eerste alarmbellen klonken na een onderzoek van het Algemeen Dagblad dat speelzand van diverse leveranciers liet testen door laboratoria. De aanleiding was een Australisch onderzoek waarbij asbest werd aangetroffen in speelzand afkomstig uit China - dit probleem heeft dus ook de Nederlandse markt bereikt.
Wat is asbest en waarom is het schadelijk voor de gezondheid?
Het is sterk, goedkoop en isoleert geweldig. Niet zo gek dat asbest - een verzamelnaam voor natuurlijke mineralen met fijne vezels - lange tijd populair materiaal was, bijvoorbeeld in de bouw. Maar bij het zagen of schuren van die materialen komen er vezels vrij die diep in de longen binnendringen en daar ziektes als longkanker of asbestose (‘stoflongen’) kunnen veroorzaken. De schade hoopt zich op in de loop der jaren. Wie lang gewerkt heeft met asbest, krijgt vaak pas tientallen jaren later klachten. Het RIVM schat dat in Nederland tot 2050 in totaal bijna zestienduizend mensen een asbestziekte zullen krijgen en hieraan overlijden. Sinds 1994 is het in Nederland verboden om asbest te verhandelen of toe te passen.
En nu is het dus in speelzand aangetroffen. Wat voor schade lopen kinderen op die ermee in aanraking zijn gekomen?
Dat hangt van veel factoren af. Zo verschilt de gevonden hoeveelheid asbest in de monsters speelzand van 0 tot zorgelijke percentages van wel 2 tot 5 procent. Daarbij werd ook niet-hechtgebonden asbest aangetroffen: daarbij zitten de vezels los en kunnen dus eerder ingeademd te worden. Lex Burdorf, hoogleraar maatschappelijke gezondheid van het Erasmus MC, ziet niet direct reden tot paniek voor ouders. ‘De normen die in Nederland zijn ontwikkeld zijn gebaseerd op jarenlang dagelijkse blootstelling. Het risico dat je kind ziek wordt van af en toe spelen met dit soort zand is klein.’
Burdorf deed onder meer onderzoek naar de regionale risico’s van asbestverspreiding. Daaruit blijkt bijvoorbeeld dat in gebieden met industrie waar veel met asbest werd gewerkt asbestgerelateerde ziektes 1,5 tot 5 keer zo vaak voorkomen.
Hoewel hij het directe gezondheidsrisico voor kinderen klein acht, vindt hij de discussie over hoe groot het gevaar precies is de verkeerde. ‘We hebben niet voor niets strenge wetgeving die asbest verbiedt. Dit spul wil je gewoon niet in de buurt van mensen hebben, punt uit.’
Hoe reageren betrokken partijen, zoals leveranciers en overheid?
De brancheorganisatie Kinderopvang raadt aan speelzand voorlopig niet meer te gebruiken. De NVWA sluit zich hierbij aan en doet nu eigen onderzoek naar de omvang van het probleem, de resultaten daarvan worden over enkele weken verwacht. Diverse leveranciers hebben uit voorzorg de verkoop van hun speelzand gestaakt en doen zelf onderzoek of hun producten asbest bevatten.
Ik heb thuis speelzand en wil er vanaf. Hoe doe ik dat verantwoord?
Gebruik vooral geen stofzuiger, maar maak het eerst nat om te voorkomen dat er asbestvezels rond kunnen vliegen. Verpak het daarna in een plastic zak, en doe daar nog een plastic zak omheen. Zo is het goed afgeschermd, meldt de NVWA. ‘Neem vervolgens contact op met de gemeente of afvalinzamelaar. Die kan aangeven waar en hoe je dit het beste in kunt leveren. Gooi het dus niet in de gewone afvalbak.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant