Staatssecretaris Tielen wil paal en perk stellen aan het gebruik van buitenlands donorsperma door Nederlandse wensouders en klinieken. Ze maakt zich zorgen over de groei van grote verwantschapsnetwerken, waarbij donorkinderen soms tientallen of zelfs honderden halfbroers en -zussen blijken te hebben. Volgens Tielen ervaren sommige van deze kinderen dat als een zware belasting. Zij wil daarom strengere regels voor grensoverschrijdende donorconceptie en duidelijkere afspraken tussen alle betrokken partijen.
In Nederland geldt nu een limiet: sperma van één donor mag voor maximaal twaalf vrouwen worden gebruikt. In andere landen bestaan vaak alleen grenzen per land, niet wereldwijd. Spermabanken leveren bovendien zaad van dezelfde donor aan klinieken in meerdere landen, soms op verschillende continenten. Daardoor kan het totale aantal kinderen van één donor flink hoger uitvallen dan in elk land apart zichtbaar is. Dat zorgt voor zorgen over "massadonoren", de kans op extreem grote netwerken van verwanten en de psychische druk die dat voor donorkinderen kan geven.
Tielen wijst erop dat de vraag naar buitenlands donorsperma sterk is toegenomen door het tekort aan spermadonoren in Nederland. Tegelijk klinkt vanuit medische ethiek, recht en politiek steeds vaker de wens om deze praktijk strenger te regelen. Kinderen die via donorconceptie zijn verwekt, hebben vaak moeite om contact te leggen met hun donor, zeker als die in het buitenland woont en onder een andere wet valt. Volgens Tielen schuurt dat met het belang van het kind en het recht op duidelijkheid over de eigen afkomst.
De staatssecretaris onderzoekt nu hoe zij het gebruik van buitenlands donorsperma kan begrenzen. De belangrijkste route loopt via het wetsvoorstel zeggenschap lichaamsmateriaal (Wzl), dat al bij de Tweede Kamer ligt. Haar plan is om invoer en uitvoer van donorsperma in principe te verbieden, tenzij er harde, controleerbare afspraken zijn dat één donor wereldwijd slechts voor een beperkt aantal gezinnen wordt gebruikt. Zo wil zij voorkomen dat donoren via omwegen toch in veel meer landen kinderen krijgen.
Naast nationale regels zoekt Tielen steun in Europa. Zij pleit in Europees verband voor één duidelijke bovengrens voor het aantal gezinnen per donor. Door recente misstanden, waarbij donoren veel meer kinderen bleken te hebben dan was afgesproken, groeit volgens haar de steun voor Europese afspraken. Met gezamenlijke regels moet het moeilijker worden om nationale limieten te omzeilen door sperma over de grens te laten reizen.
Tielen benadrukt tegelijk dat wetgeving alleen niet alles oplost en vaak lang op zich laat wachten. Op korte termijn rekent zij meer op zelfregulering en duidelijke afspraken tussen wensouders, klinieken, spermabanken en artsen. Het ministerie gaat daarom binnenkort in gesprek met alle betrokken partijen. Het doel is om samen nieuwe normen af te spreken voor verantwoord gebruik van buitenlands donorsperma en beter te bewaken dat het belang van het (toekomstige) donorkind centraal staat.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
Source: Fok frontpage