is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant.
U leest er weinig over, het sneeuwt onder in belangrijke bespiegelingen over de koffiezetmachines of het ego van de nieuwe bewindslieden, maar in Europa gaat het deze en komende weken serieus over het behoud van onze veiligheid, onafhankelijkheid en welvaart. In een triptiek van toppen, deze woensdag in Antwerpen, donderdag in kasteel Alden Biesen bij Hasselt en in maart in Brussel buigen regeringsleiders zich over de vele existentiële bedreigingen van het tot nu toe succesvolste vredes- en welvaartsproject op aarde: de Europese Unie.
Ga er maar aan staan. Onze veiligheid en soevereiniteit wankelen door Russische agressie in het oosten en een Amerikaanse egomaniak in het westen. De energieprijzen gaan door het dak door decennia slaapwandelen richting overafhankelijkheid van de import van fossiele brandstoffen. De industrie wordt weggeconcurreerd door Chinese overproductie. Ons verdienvermogen hapert door een gebrekkig functionerende interne markt. Samenlevingen worden uit elkaar gespeeld door het monsterverbond van populisme en sociale media. Europa heeft zelden voor hetere vuren gestaan.
Dit repareer je niet met versimpeling van een paar Europese richtlijnen. Het gouden kalf van de deregulering, dat in Brussel wordt aanbeden, zal geen soelaas bieden. Gij zult bedrijven geen energiebesparing of verduurzaming opleggen, galmt het vooral vanaf de rechterkant van het politieke spectrum. Alsof we de industrie helpen door haar nog afhankelijker te maken van het veel te dure aardgas uit de Verenigde Staten en Qatar.
De tijd van het verschuiven van de dekstoelen op de Titanic is voorbij. De zeventwintig roeibootjes van de EU moeten zich realiseren dat ze alleen gezamenlijk de geopolitieke dreigingen het hoofd kunnen bieden. In de woorden van Roy Scheider in de film Jaws: ‘We’re going to need a bigger boat.’ Dat betekent dus het opruimen van alle obstakels voor echte krachtenbundeling.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Klaag niet langer over de tarieven van Trump, maar ruim het ratjetoe aan nationale regels op, waardoor landen binnen Europa elkaar de facto tarieven van meer dan 100 procent opleggen. En in plaats van jammeren over oneerlijke concurrentie door Chinese zonnepanelen en elektrische auto’s, kunnen we ook onze eigen industrie verduurzamen en versterken. Kost 800 miljard euro per jaar. Astronomisch? Het is 4 procent van onze gezamenlijke welvaart. Een percentage dat we in de jaren vijftig, zestig én zeventig ook besteedden aan industriepolitiek. Zo hebben we de Europese welvaartsstaat opgebouwd.
Het wordt allerminst eenvoudig om de Europese leiders zover te krijgen. Emmanuel Macron staat met één been buiten het Élysée, Friedrich Merz kijkt in de koplampen van de rechts-extremisten van de AfD en leiders als Bart De Wever of Giorgia Meloni mogen voor hun nationalistische achterbannen geen Europese liefde uitstralen.
Kan Nederland, de vijfde economie van de EU, het verschil maken? Deze week worden we in Antwerpen en Alden Biesen nog vertegenwoordigd door het eurosceptische brokkenkabinet-Schoof. Dat biedt weinig hoop. Maar de discussies worden beslecht op 19 maart in Brussel. Daar kan de jonge premier Rob Jetten op zijn eerste Europese top baanbrekende conclusies over intensievere samenwerking en gezamenlijke investeringen forceren. De oprichters van D66 kijken van boven bewonderend toe. Binnen een maand na je aantreden Europese geschiedenis schrijven, het zal je maar gebeuren.
Maar het zal niet gebeuren. Want het nieuwe regeerakkoord besteedt weliswaar warme woorden aan Europa, maar smijt die enkele pagina’s later alweer in de vuilnisbak. Goed verstopt in de financiële bijlage staat de echte inzet van de minderheidscoalitie. Ze wil de Europese meerjarenbegroting 200 miljard kleiner maken dan voorgesteld. Nederland wil bovendien de korting op zijn Europese bijdrage niet alleen behouden, maar zelfs bijna verdubbelen.
Rob Jetten moet zich dus noodgedwongen vrekkiger opstellen dan Mark Rutte in zijn ergste jaren. Anders heeft de coalitie al meteen een jaarlijks tekort van meer dan 5 miljard euro op de begroting; orde van grootte eigen risico in de zorg. De andere landen zien hem aankomen. Europese samenwerking prediken, maar niet willen meebetalen. Nederland weer aan de zijlijn.
Er is echter nog een uitweg. In het constituerend beraad op 23 februari wordt het financieel kader van het nieuwe kabinet definitief vastgesteld. Daarbij kunnen fouten uit een coalitieakkoord worden hersteld. Dat is in het verleden vaker gebeurd. Hup, Jetten. Onze Europese toekomst hangt ervan af.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant