Noodweer De hevige regenval waar Spanje, Portugal en Marokko al sinds het begin van dit jaar mee kampen, heeft grote gevolgen voor de agrarische sector. In Spanje wordt de schade op drie miljard euro geschat. De mislukte en vertraagde oogsten leiden ook in Nederland tot lege schappen.
Een ondergelopen gaard na hevige regenval, in de omgeving van Córdoba in Spanje.
Al weken hopen de inwoners van Spanje, Portugal en Marokko dat het weerbericht positief nieuws zal brengen, maar deze week is opnieuw hevige regen voorspeld, vooral op woensdag en vrijdag. Al sinds het begin van dit jaar wordt het gebied geteisterd door een opeenvolging van stormen, die tot overstromingen, aardverschuivingen en evacuaties van duizenden mensen hebben geleid. Honderdduizenden huishoudens kwamen zonder stroom te zitten.
In Portugal werden de presidentsverkiezingen, die bijna overal afgelopen zondag werden gehouden, in drie gemeenten zelfs een week uitgesteld vanwege het noodweer. De weersomstandigheden hebben daar ook een ander politiek effect: dinsdagavond diende minister van Binnenlandse Zaken Maria Lúcia Amaral haar ontslag in omdat ze de crisis als gevolg van het noodweer niet goed heeft aangepakt.
De grote hoeveelheden neerslag, in combinatie met harde wind, hebben veel gevolgen voor de agrarische sector. „Het regent zonder ophouden”, zei Miguel Angel Perez van de Spaanse boerenorganisatie COAG in de provincie Cadiz dit weekend tegen televisiezender TVE. „Gewassen zoals broccoli, wortelen en bloemkool staan onder water. Duizenden hectaren zijn overstroomd. We hebben te maken met een echte natuurramp.”
Zijn organisatie raamt de stormschade op drie miljard euro. De regering van Andalusië zei dit weekend te verwachten dat 15 tot 20 procent van de gewassen in de regio is beschadigd. Het Portugese ministerie van Landbouw raamde de schade in de land- en bosbouwsector eind vorige week op 750 miljoen euro, maar waarschuwde dat de schade kan oplopen als de slechte weersomstandigheden aanhouden.
De gevolgen daarvan zijn ook in Nederland te zien. Vorige week hingen in verschillende supermarkten al briefjes op lege groente- en fruitschappen. „Als gevolg van de slechte weersomstandigheden in Spanje en Marokko treft u minder goed gevulde vakken aan dan u van ons gewend bent”, lazen klanten van een Albert Heijn in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt.
Hoe groot de schade precies is en wat de Nederlandse consument daarvan gaat merken, is nog niet duidelijk, zegt econoom Thijs Geijer telefonisch. Hij werkt bij ING en doet onderzoek naar de voedingssector. „Het regent nog steeds en de stuwmeren lozen nog steeds water. Zolang de situatie zich ontwikkelt, is de totale schade nog onbekend.”
De merkbare gevolgen zullen zeker blijven. Zo’n 35 tot 40 procent van de totale importwaarde van groenten komt in deze tijd van het jaar namelijk uit Spanje, Portugal en Marokko, legt Geijer uit. Bij vers fruit gaat het om 15 tot 20 procent van de totale import. Spanje is in beide gevallen de grootste leverancier. „Deze percentages gaan om de import uit die hele regio. Niet alle gebieden zijn even zwaar geraakt, en lang niet alle producten zijn beschadigd of onverkoopbaar. Maar het geeft wel aan dat de afhankelijkheid op dit moment groot is”, zegt Geijer.
Nederland importeert in januari en februari onder meer aardbeien en frambozen vanuit het Iberisch schiereiland. „Zeker richting Valentijnsdag is daar veel vraag naar”, zegt Geijer. „Aardbeien en frambozen zijn tere producten. Als er een storm over de tunnels raast waaronder ze geteeld worden, of als rivieren overstromen, worden ze snel aangetast. En ook als de oogst niet mislukt, is de kans groot dat de kwaliteit van de producten lager is door de weersomstandigheden.”
Naast grote hoeveelheden regen is er ook minder zon, die de gewassen nodig hebben om te groeien en te rijpen. En er is veel vocht, waardoor plantziektes goed gedijen, legt Geijer uit. De bestrijding van plantziektes is juist lastiger in een vochtige omgeving. „Weinig zon, veel regen, wateroverlast, windschade en een hoger risico op plantziektes beïnvloeden allemaal de totale productie”, vat Geijer samen. „Voor de getroffen telers is de situatie rampzalig.”
Wat betreft groenten gaat het voor de Nederlandse import op dit moment vooral om broccoli en tomaten, zegt Geijer. „En avocado’s, die door de storm van de bomen af vallen, komen in deze tijd van het jaar ook voor een deel uit Zuid-Spanje.” De Spaanse boerenorganisatie COAG meldde ook dat de Spaanse olijventeelt zwaar is geraakt: in de zuidelijke provincie Jaén – de belangrijkste productieregio – gaat het om een verlies van tussen de 50 en 80 procent van de oogst.
Wat de Nederlandse consument hier de komende weken van zal merken, hangt volgens Geijer af van de contracten met supermarktketens, horecaleveranciers en groothandels. „Je ziet dat handelsstromen en afzetmarkten gaan verschuiven. Frambozen kunnen uit meerdere gebieden komen. Iedereen die nu wel frambozen oogst en verkoopt, is spekkoper. Zij moeten bepalen welke supermarkt in welk land voorrang krijgt, afhankelijk van de contracten.” Hij verwacht ook dat aanbiedingen op de soorten groenten en fruit die nu schaars zijn worden teruggeschroefd.
De schaarste stuwt ook de prijzen op, zegt Geijer, maar die stijging hoeft niet volledig bij de consument terecht te komen. Het zou kunnen dat de supermarkt een deel absorbeert. En naast de prijs is er ook een kwaliteitsaspect om rekening mee te houden, zegt Geijer. Veel frambozen die de komende weken op de markt komen zullen van lagere kwaliteit zijn, waardoor ze niet aan de eisen van bijvoorbeeld patisserie en supermarkten voldoen.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC