Woensdag komt het Openbaar Ministerie met een strafeis tegen Mark S., de verdachte in een omvangrijke sextortionzaak. In het overheidsbeleid tegen online seksueel misbruik ontbreekt de urgentie nog, vindt directeur-bestuurder Robbert Hoving van expertisecentrum online misbruik Offlimits.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Uit de sextortionzaak rond Mark S. blijken zeker drie dingen. Ten eerste: hoe geraffineerd daders te werk gaan. Ten tweede: hoe schadelijk de gevolgen zijn voor slachtoffers. En, ten derde: hoe moeilijk het is om plegers te stoppen – zelfs als slachtoffers alle schaamte opzijzetten en naar de politie stappen.
Woensdag eist het Openbaar Ministerie waarschijnlijk een lange gevangenisstraf en wellicht tbs tegen S. Hij wordt ervan verdacht tientallen meiden en jonge vrouwen te hebben afgeperst met naaktbeelden. Hij ging daarin extreem ver en kon jarenlang zijn gang gaan. Tegelijkertijd staat de zaak niet op zichzelf. Vorige maand meldde de politie voor 2025 al een toename van het aantal aangiftes wegens online seksueel misbruik van 46 procent.
Ook Offlimits ziet die tendens al jaren. In 2023 namen zo’n vijfduizend personen direct contact op met de hulplijn van het expertisecentrum voor online misbruik. In 2025 was dat aantal bijna verdubbeld tot negenduizend, waarvan zeker 40 procent minderjarigen.
‘En nog valt dit in het niet bij wat er werkelijk aan de hand is’, zegt directeur-bestuurder Robbert Hoving. Uit onderzoek van het Fonds Slachtofferhulp bleek vorig jaar dat de helft van de jongeren van 12 tot 25 jaar ooit slachtoffer is geweest van online seksueel geweld. ‘Wij zien echt slechts het topje van de ijsberg.’
Offlimits komt voort uit het voormalige Meldpunt Kinderporno. Behalve een meldpunt en een hulplijn voor slachtoffers is er ook een preventielijn, voor onder anderen mensen die naar beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik kijken.
De aard van meldingen is divers. Het gaat vaak om het ongewenst verspreiden van naaktbeelden of afpersing (sextortion). Steeds vaker speelt kunstmatige intelligentie daarbij een rol, in de vorm van deepfakes. ‘Net als bij echt beeldmateriaal kunnen mensen daarmee ook verschrikkelijk klem komen te zitten.’
Media-aandacht als die rond de zaak van Mark S. draagt bij aan de bewustwording, merkt Hoving. ‘Het begint ermee dat mensen zichzelf als slachtoffer herkennen. Dan zoeken mensen sneller hulp, en dat is cruciaal voor herstel.’
In de zaak tegen Mark S. deden meerdere slachtoffers herhaaldelijk aangifte. Toch duurde het jaren voordat hij werd aangehouden.
‘Dat horen wij helaas ook wel van mensen die bij ons aankloppen. Ik moet zeggen: onze samenwerking met de politie is goed. Maar ik vind het verschrikkelijk om te lezen dat sommige jonge vrouwen aan hun lot werden overgelaten. Het kan de drempel voor anderen bovendien verhogen. Gelukkig erkent de landelijke korpschef dat de politie een digitale omschakeling moet maken. De onlinewereld lijkt nog te vaak het Wilde Westen.’
Het nieuwe kabinet belooft in het regeerakkoord door te gaan met een ‘versterkte aanpak van online seksueel geweld’. Is dat genoeg?
‘Ik ben blij dat de onlinewereld en de bescherming van jeugd een prominente plek heeft gekregen. Want als ik zie wat het vorige kabinet daadwerkelijk deed, dan zijn er veel verbeterpunten. Wij hebben bijvoorbeeld verschillende acties op touw gezet tegen sekssites of Telegram, terwijl dat in onze optiek een rol is van toezichthouders. We hebben dit onderzocht en hiervoor verschillende aanbevelingen gedaan. Maar die zijn niet opgevolgd door het vorige kabinet. De minister van Justitie (Foort van Oosten (VVD), red.) reageerde dat de onlinewereld complex is en burgers niet te veel moeten verwachten van de overheid. Dat vind ik, gelet op de ernst van de problematiek, geen bevredigend antwoord. Offline of online, je hebt als overheid een beschermende taak.’
Jullie moeten bezuinigen: tonnen per jaar, op een begroting van een paar miljoen. Hoe rijmt u dat?
‘Nou, niet. Het is tegenstrijdig: iedereen vindt ons werk belangrijk en weet dat wij snel actie kunnen ondernemen. En toch zulke bezuinigingen, terwijl er op de justitiebegroting nog miljoenen onverdeeld zijn. Gelukkig wil een brede Kamermeerderheid ons budget nu alsnog verhogen. Maar dat zo’n ingreep nodig is, laat zien dat er nog te vaak een kloof is tussen wat gezegd en wat gedaan wordt. In het regeerakkoord wordt een ‘laagdrempelig meldpunt’ voor deepfakes beloofd. Maar dat zie ik niet terug op de begroting.’
Hoe staat het bijvoorbeeld met preventie en voorlichting op scholen?
‘Ook dat gebeurt echt nog te weinig. Iedere school mag zelf bepalen hoe er aandacht voor mediawijsheid en online weerbaarheid is. Een vastomlijnd en bewezen effectief programma ontbreekt vaak. Daarvoor zou ik wel willen pleiten – al weet ook ik hoeveel er van scholen wordt verwacht.
‘Er zijn goede initiatieven van Rutgers en HackShield, met informatieve games. Daarin zouden we moeten investeren. Eenvoudig is het niet. Ook ouders worstelen met mediawijs opvoeden. Goede voorlichting op scholen en gesprekken thuis over de onlineleefwereld van kinderen helpen bij het signaleren en voorkomen van online misbruik. Maar voorlopig slaan we in Nederland op het gebied van voorlichting de plank mis.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant