Gaan president Trump en zijn „prachtige armada” dezer dagen in de aanval tegen Iran ? Of onderhandelen zijn vertegenwoordigers voorlopig verder met het Iraanse regime over een nieuw nucleair akkoord? Ik vond Trump verrassend positief over het gesprek in Oman van afgelopen vrijdag: het was „een erg goede bijeenkomst”, zei hij, „en we zullen zien hoe het allemaal afloopt”.
Hoe goed het gesprek ook was, ik kan me niet voorstellen dat dit binnenkort met een akkoord afloopt. Trump wil een stuk meer dan het Iraanse regime vooralsnog bereid is te geven, namelijk gewoon géén Iraans nucleair programma. En dan hebben ze het nog helemaal niet over het Iraanse raketprogramma gehad. De Israëlische premier Netanyahu is as we speak in Washington om er nog eens op te hameren dat de Iraanse ballistische raketten voor een groot deel in de prullenbak moeten. Een existentiële bedreiging, noemen Israëlische functionarissen die raketten (voor een kernwapenmacht ziet Israël nogal veel existentiële bedreigingen).
Bij gebrek aan verdere defensie wil Teheran daarvan niets weten – want het bezit al geen luchtmacht en heeft ook geen ‘voorwaartse verdediging’ meer. Zijn gewapende strijdgroepen in omliggende landen zijn immers door Israël dusdanig gekortwiekt dat ze nauwelijks meer een rol spelen (Hezbollah, Hamas – en Syrië is door de val van Assad ook geen bondgenoot meer). Over hervorming van het regime, laat staan een ander, democratisch regime, gaat het Amerikaans-Iraanse gesprek hoe dan ook niet – mocht u nog illusies hebben: we hebben het hier over Trump, die geeft er niets om als repressieve regimes hun burgers afschieten.
Dus gaat vroeger of later die prachtige armada toch in de aanval? De hele regio, op Israël na natuurlijk, doet juist haar uiterste best om gewapende actie en daaruit makkelijk voortvloeiend een grotere oorlog te voorkomen. Niet omdat die regio ook maar iets geeft om het Iraanse regime, integendeel. De machtige Saoedische kroonprins betitelde opperste leider ayatollah Ali Khamenei in diverse vraaggesprekken in 2017 en 2018 als „de nieuwe Hitler van het Midden-Oosten”, dan wel erger dan Hitler, waarbij hij een beroep deed op de buitenwereld om Iran een halt toe te roepen.
Maar de tijden zijn veranderd. Het Iraanse regime vormt geen bedreiging meer. Zijn voorwaartse verdediging is dus door Israël gekortwiekt. Israëlische aanvallen en de Israëlisch-Amerikaanse twaalfdaagse oorlog van vorig jaar juni hebben zware schade aan zijn militaire apparaat aangericht. De economie is in extreem slechte staat door de jarenlange opstapeling van Amerikaanse en andere internationale sancties, in combinatie met wanbeleid en corruptie. De bevolking is in staat van opstand tegen haar leiders.
Het revolutionair-shi’itische regime van de islamitische republiek Iran blijft een vreemde eend in de bijt in de overwegend sunnitische omgeving. Maar vergeet de ideologie, let op de belangen, schrijf ik wel vaker. De buurlanden zijn als de dood voor gewapende escalatie die hun economieën-in-ontwikkeling, waarin ze zwaar hebben geïnvesteerd, in gevaar brengt. Iran heeft gedreigd met vergelding tegen Amerikaanse bases waarmee de omgeving vol ligt, en tegen andere doelen in de regio – de Iraanse strijdkrachten staan paraat „met de vingers op de trekker”. De Saoediërs herinneren zich de Iraanse aanval op hun olie-installaties die in 2019 hun olieproductie tijdelijk halveerde. Wat gaat een oorlog in de regio doen met de buitenlandse investeringen die de Saoedische kroonprins dringend nodig heeft voor zijn kwakkelende gigaprojecten?
Als puntje bij paaltje komt is niemand geïnteresseerd in het lot van de Iraanse bevolking. Van Amerika en Israël mag het regime aanblijven, op hun voorwaarden. Wat Trump betreft met een nucleair akkoord, desnoods na wat aanporring door zijn armada, waarmee hij zich als machtsmakelaar-in chief kan bewijzen. De buurlanden willen rust in de regio zodat ze hun economieën ongestoord verder kunnen uitbouwen. In democratie zijn zij per definitie niet geïnteresseerd.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC