Zo'n gouden medaille is voor een atleet - waarschijnlijk - meer dan alleen een stukje waardevol edelmetaal. Maar hoeveel is een medaille feitelijk waard? En wat als je een olympische medaille omsmelt? Vijf vragen over de olympische gouden plak.
Is de olympische medaille met de huidige goudkoers een fortuin waard?
De prijzen van goud en zilver daalden een beetje ten opzichte van de recordhoogtes van vorige weken, maar nog steeds is zilver ongeveer drie keer zo veel waard als tijdens de Olympische Spelen van 2024 in Parijs. Goud is momenteel ongeveer twee keer zo veel waard. Dat betekent dat de medailles van dit jaar dus ook veel meer waard zijn, ware het niet dat gouden medailles volgens het IOC niet puur van goud zijn gemaakt.
Ze bestaan uit ongeveer 500 gram zilver en zijn verguld met 6 gram goud. Zilveren medailles zijn van 500 gram zilver gemaakt. Omdat de waarde van de edelmetalen steeds schommelt, zal de waarde van die medaille ook schommelen. Een bronzen olympische medaille heeft een heel lage metaalwaarde van een paar euro, omdat deze voornamelijk gemaakt is van koper en zink.
Eline de Visser, voorzitter en secretaris van het Nederlands Gilde voor Goudsmeden schat de waarde van een gouden medaille op dit moment op zo'n 1.800 euro. "Een voorwerp dat verguld is, krijgt een laagje goud over een basismateriaal heen. Normaal gesproken is het vergulde laagje een paar micron. In dit geval is het zilver de basis en zit er een laagje puur goud overheen. Het is een flinke laag van zes gram." Zou je de maakuren en ontwerpkosten erbij optellen, dan kom je op een veel hoger bedrag, zegt De Visser.
Micron is een eenheid van lengte gelijk aan één miljoenste meter, oftewel 0,000001 meter of 0,001 millimeter. Ter vergelijking: een menselijke haar is gemiddeld 50 tot 100 micron dik.
Mag je 'm verkopen?
Ja, er zijn geen wetten van het IOC die dit verbieden. De metaalwaarde ligt een stuk lager dan de symbolische, de historische of de verzamelwaarde: een medewerker van het Amerikaanse veilinghuis RR Auction schat dat een gouden medaille rond de 80.000 euro kan opbrengen op een veiling als een atleet deze in de weken ná de Olympische Spelen verkoopt.
De stijgende waarde van goud en zilver heeft waarschijnlijk niet zoveel invloed op de veilingopbrengst van medailles, omdat de waarde juist zit in het feit dat het olympische medailles zijn.
Deze zomer verkocht de Amerikaanse schoonspringer Greg Louganis drie van zijn Olympische medailles voor ongeveer 395.600 euro - de Olympiër wilde emigreren en was toe aan een frisse start. De Nederlandse Eugene Omalla liet zijn gouden medaille van de Olympische Spelen in Parijs veilen voor een goed doel: kansarme kinderen in Oeganda.
Waarom breken de medailles deze Spelen zo vaak af?
Die van Jutta heeft nu al een deukje. Bij de Winterspelen lieten meerdere atleten zien dat hun medailles losraken van het lint. Kunstrijdster Alysa Liu postte een video waarin haar gouden medaille los van het lint hangt, alpineskiër Breezy Johnson toonde hetzelfde probleem, en ook een Duitse biatleet zag zijn bronzen medaille vallen tijdens een feestelijk viermoment.
Andrea Francisi, hoofd van de organisatie van de Spelen in Milaan-Cortina, zegt op de hoogte te zijn van het probleem en vermoedt dat het te maken heeft met het koord van de medaille dat is voorzien van een wettelijk verplicht losbreekmechanisme. Dit systeem is ontworpen om automatisch los te laten als er met kracht aan wordt getrokken, zodat de winnaar niet verstikt kan raken.
De Visser van het Gilde noemt het een "gevalletje niet zo goed gemaakt". "Er hangt natuurlijk een flink gewicht aan. Wellicht is er bij het ontwerp niet genoeg rekening gehouden met het gewicht en hoe dik en stevig het hangoog moet zijn. Waarschijnlijk zijn de medailles gegoten. Gegoten materiaal kan soms bros zijn en sneller breken of schuren, zeker als je er dan mee staat te springen en te dansen."
Kun je de medaille omsmelten om er iets nieuws van te maken?
De Visser: "Als je de medaille omsmelt, verlies je altijd iets aan metaal. Reken hierbij op maximaal 1 procent. De twee metalen smelten volledig samen als je een medaille in een keer smelt."
Wil je het goud en zilver apart kunnen gebruiken, dan moet je het omgesmolten metaal weer laten uitsplitsen, aldus de goudsmid. Dat moet chemisch gebeuren bij een gespecialiseerd bedrijf. Je kan het goud van het zilver schuren of slijpen en dan de twee metalen apart omsmelten, maar dat is een tijdrovend klusje.
De Visser: "Goudsmeden smelten vaak en veel oude sieraden om, zoals de trouwring van je ouders, waar dan weer een mooi nieuw sieraad van wordt gemaakt. Dat doen we om de emotionele waarde te behouden." Een olympische medaille omsmelten? "Dat zou ik denk ik niet doen vanwege de historische waarde."
Waarom noemen we het eigenlijk een plak?
De plak pakken, met acht plakken naar huis, plakken in Peking - als het om olympisch goud gaat gebruiken we in sportjournalistiek vaak het woord 'plak'. Het kán iets te maken hebben met de volksaard, zegt Robèrt Misset, chef Sport bij NU.nl. Een plak klinkt wat minder plechtig en verheven dan een medaille.
"Maar waarschijnlijker is dat we dit uit Vlaanderen hebben overgenomen. Het is feitelijk een plak. Een medaille lijkt op een grote munt, of 'een plak', zoals ze vroeger in Vlaanderen zeiden. Daarom wordt dat woord nog steeds gebruikt." Het woord 'plak' komt van het Franse 'plaque', en is vooral gangbaar in de Vlaams-Brabantse regio. Het betekent niets anders dan iets plats, een schijf of een bord.
Source: Nu.nl algemeen