Het Utrechtse bedrijf Withthegrid maakt schakelkastjes om wind- en zonneparken op afstand in en uit te schakelen. Dat al die omvormers en batterijen een eigen taal spreken, is nogal een uitdaging.
Het Nederlandse elektriciteitsnet een kippenhok noemen, klinkt misschien wat oneerbiedig. Toch wordt er heel wat afgekakeld; om de productie van groene stroom in goede banen te leiden, moet alles met alles communiceren. Omvormers praten met batterijen, batterijen met netbeheerders en netbeheerders met handelaren in elektriciteit – of in een willekeurige combinatie.
Iedereen weet: waar veel wordt gepraat, ligt ruis op de loer. Als alle betrokkenen dan ook nog eens een andere taal spreken, is een babylonische spraakverwarring nooit ver weg.
Gelukkig is er Withthegrid, een jong Utrechts bedrijf dat dit fenomeen binnen de energietransitie te lijf gaat met kastjes waarmee wind- en zonneparken op afstand in- en uitgeschakeld kunnen worden.
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Withthegrid, maker van schakelkastjes die het stroomnet in balans helpen houden. Het bedrijf is opgericht in 2017, met 50+ werknemers.
Het verhaal begon in 2022, toen de uitbater van een groot zonnepark naar oprichters Paul Mignot en Rob Everhardt (beiden 40) kwam met de vraag of hun bedrijf zoiets kon leveren. Het zonnepark had namelijk last van hoge onbalanskosten; het was veel geld kwijt als er zonnestroom werd geproduceerd op momenten dat er te veel groene stroom was. Dan daalt de prijs vaak onder nul.
‘Deze eigenaar verloor geld terwijl hij energie aan het produceren was’, zegt Mignot. ‘Dat wil niemand en zijn vraag was voor ons de aanleiding om de Teleport te ontwikkelen.’
De Teleport, een kastje van formaat sigarenkist, is een uitknop of afstand. Mignot, die ooit bij netbeheerder Stedin werkte, wist dat zo’n schakelaar heel belangrijk zou worden voor het nieuwe energiesysteem, dat met de groei van het aantal wind- en zonneparken steeds lastiger in balans te houden was.
Het goed inregelen van al die ‘spullenboel’, zoals Mignot het noemt, is essentieel om te voorkomen dat er op sommige momenten te veel of juist te weinig elektriciteit beschikbaar is. Liefst niet met een knop die alleen maar ‘aan’ of ‘uit’ kan, maar een die kan moduleren: meebewegen op de golven groene stroom.
Dat die zonneparkeigenaar bij Mignot uitkwam, was geen wonder: het bedrijf maakt al sinds 2017 sensoren waarmee gas- en stroomleidingen worden doorgemeten, voor onder meer Tennet, Gasunie (ruim elfduizend sensoren), het Groninger waterbedrijf en ook Stedin. Er was dus ervaring.
Al bij de eerste Teleport was iedereen blij. De beheerder die geen geld meer verloor, de netbeheerder die de kans op overbelasting zag dalen, en traders (handelaren in stroom) die een instrument in handen kregen waarmee ze veel efficiënter konden handelen.
Resteert dat taalprobleem: al die omvormers van al die merken spraken hun eigen ICT-bargoens. ‘We moesten apparaat voor apparaat toevoegen aan een bibliotheek’, zegt Mignot in de kantine van zijn bedrijf in Utrecht. ‘Er is hier inmiddels een complete afdeling die niets anders doet.’ In Withthegrids bibliotheek zitten inmiddels vierhonderd typen apparaten, van ABB tot Vestas.
De laatste jaren zijn daar batterijen bij gekomen. ‘Dan denk je misschien: daarvoor zal inmiddels wel een taalstandaard zijn ontwikkeld’, zegt de ondernemer. Maar nee. Er zijn inmiddels zeventig batterijmerken toegevoegd. ‘Wij maken daarvoor dus dit vertaaldoosje’, aldus Mignot, wijzend op een Teleport aan de muur. De apparaten staan op inmiddels al meer dan duizenden locaties.
Traders, zoals bijvoorbeeld de handelsafdeling van energiebedrijf Eneco, sturen dagelijks een schema naar hun Teleports. Daarin staat precies beschreven wanneer een park elektriciteit moet leveren, wanneer er energie naar de batterij moet en wanneer de batterij juist stroom het net op moet sturen.
Dit schema is een leidraad; door de dag heen wordt er constant op afstand bijgestuurd. Dat is vaak millisecondenwerk, zegt Mignot. Want soms wijkt de werkelijkheid af van bijvoorbeeld de weersverwachting. Als daardoor bijvoorbeeld een stroomtekort ontstaat, kan de prijs korte tijd even flink stijgen. Als jij dan kunt leveren, verdien je geld.
Dus moet er snel geschakeld kunnen worden, en dat kan de Teleport, zegt Mignot. Onder gunstige omstandigheden verdienen zonneparkeigenaren soms in vier dagen tijd al hun geld voor de hele maand. ‘Opwek zelf levert nauwelijks meer iets op’, aldus Mignot. ‘Want als de zon volop schijnt, produceert iedereen tegelijk en zijn de elektriciteitsprijzen vaak nul of negatief.’
Uitbaters moeten het hebben van de handel op diverse stroommarkten, en daar is de Teleport van Withthegrid een spin in het web. Het bedrijf haalde afgelopen voorjaar nog 3,5 miljoen euro aan groeifinanciering op en is inmiddels actief in zeven Europese landen.
Omdat de schakelkastjes zo’n centrale rol vervullen, is hun beveiliging cruciaal. Als een kwaadwillende erin slaagt de besturing over te nemen, kan die grote delen van de stroomvoorziening in één klap stilleggen. Vandaar dat alarmbellen luid klonken toen onlangs een aanval werd uitgevoerd op het Poolse stroomnet, door vermoedelijk Russische hackers.
‘We weten dat we interessant zijn voor hackers en nemen beveiliging daarom zeer serieus’, zegt Mignot.
Maar niet alleen hackers kunnen de boel in het honderd sturen. Ook leveranciers van apparaten doen soms domme dingen, zoals de maker van een Chinese accu, die in het weekend een softwareupdate doorvoerde waarbij kilowatts werden verwisseld met watts. Gevolg: er vloeide ineens een tsunami aan elektriciteit naar de netaansluiting, waarop de transformator van de klant eruit klapte. Kostbare vergissing. ‘Gaat vaker gebeuren’, voorspelt Mignot.
Dit keer was sprake van een vergissing, maar de kans bestaat dat een kwaadwillende staat ooit een groot deel van alle accu’s of omvormers in Europa uitschakelt. ‘Daarom moet er op Europees niveau een veilige tussenlaag worden gecreëerd, die de communicatie bewaakt’, aldus Mignot. ‘Dit wordt steeds meer een geopolitiek risico.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant